Lực cản cổ phần hóa
Mặc dù Thủ tướng Chính phủ và các địa phương yêu cầu đẩy mạnh cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước (DNNN) trong khoảng thời gian nhất định. Cụ thể, trong năm 2014 – 2015 phải cổ phần hóa cho được 432 DNNN, tuy nhiên đến thời điểm này tình hình không mấy cải thiện.
Ảnh minh họa
Nguồn: tinnhanhdiaoc.vn
Năm 2014, cả nước nỗ lực tiến hành cổ phần hóa được 143 DNNN. Mới đây theo kết quả báo cáo của Bộ Tài chính, tính từ đầu năm đến hết tháng 5 – 2015 cả nước cổ phần hóa được 43 DN. Như vậy, 7 tháng cuối năm 2015 các cơ quan liên quan phải tiến hành cổ phần hóa 246 DN. Tức là tính trung bình, mỗi ngày phải cổ phần hóa được 1 DNNN. Điều này hoàn toàn không dễ thực hiện. Nhìn nhận về tình hình cổ phần hóa DNNN, ông Vũ Mão, nguyên Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội cho rằng, Việt Nam đề ra mục tiêu cổ phần hóa 432 DN nhưng kết quả thực hiện đến thời điểm này còn quá xa vời. Chính vì thế khó có thể hoàn thành cổ phần hóa theo đúng tiến độ.
Lý giải nguyên nhân chậm cổ phần hóa, hầu hết DN than phiền vì tình hình kinh tế khó khăn DN không mặn mà. Đây là nguyên nhân quá cũ vì tác động của khủng hoảng kinh tế đã diễn ra trong vài năm trước đây. Hơn nữa, nếu lấy lý do kinh tế khó khăn thì hóa ra cộng đồng DNNN phủ nhận công bố của các bộ ngành rằng, tình hình kinh tế khởi sắc và ổn định hơn. Ngoài cách lý giải tình hình nền kinh tế khó khăn, hàng loạt lý do được DNNN điểm qua như: thị trường chứng khoán xuống thấp, trị giá thấp hơn giá trị sổ sách nhiều nên các nhà đầu tư có phần ái ngại vì họ chọn sản phẩm có thanh khoản cao. Hơn nữa, một số tỉnh - thành vướng việc định giá DN vì trước đây có định giá lợi thế, giờ không còn nên mất tính hấp dẫn đối với các nhà đầu tư khi mua.… Đặc biệt, không ít DN lấy lý do chậm cổ phần hóa do tính phức tạp về cơ cấu, tổ chức nên cần thời gian để sắp xếp cho gọn gàng trước khi đưa lên sàn.
Nhìn nhận những khó khăn trong việc cổ phần hóa DNNN, các chuyên gia kinh tế cho rằng, nguyên nhân quan trọng đang nằm trong chính giới chức quản lý DNNN, là sự níu kéo không muốn cổ phần hóa. Bởi vì, cải cách làm cho lợi ích một số nhóm có quyền lực quản trị doanh nghiệp bị ảnh hưởng. Với một thành phố đứng đầu cả nước về hàng loạt chương trình đột phá nhưng riêng hoạt động cổ phần hóa DNNN thì TP. HCM không có kết quả khả quan, nếu như không muốn nói là “đội sổ”. Tiến độ cổ phần DNNN tại thành phố diễn ra khá chậm chạp. Nhìn thẳng vào quá trình cổ phần hóa của các DNNN trên địa bàn, ông Lê Hoàng Quân, Chủ tịch UBND TP. HCM cho rằng, cổ phần hóa DNNN chậm vì thiếu sự kiên quyết của DN. Theo ông Quân, không có gì là khó chỉ có DN không muốn làm.
Thực tế cho thấy, Chính phủ, các bộ ngành và địa phương yêu cầu cổ phần hóa rất nhiều, song rào cản lớn nhất thực hiện chương trình này là do thiếu nghị quyết chuyên đề hay luật riêng về cổ phần hóa DNNN. Đặc biệt, để quá trình cổ phần hóa DNNN đạt kết quả cao cơ quan quản lý nên khẳng định cụ thể trách nhiệm của lãnh đạo DNNN bằng hành động, thay vì áp dụng khẩu hiệu suông như thời gian qua.
