Lực hút FDI mới từ khu công nghiệp sinh thái

Nhà đầu tư đổi tiêu chí chọn điểm đến

Sự dịch chuyển của dòng vốn FDI trong những năm gần đây cho thấy, tiêu chí lựa chọn địa điểm đầu tư đã thay đổi đáng kể. Trước đây, chi phí thuê đất hay chính sách ưu đãi là những yếu tố được đặt lên hàng đầu, nay các tập đoàn đa quốc gia quan tâm nhiều đến các tiêu chuẩn phát triển bền vững của địa phương.

Theo ông Mickaël Driol - đồng Chủ tịch Ủy ban Sourcing của Phòng Thương mại và Công nghiệp Pháp tại Việt Nam, ngoài việc tính toán chi phí sản xuất, hiện doanh nghiệp ngoại còn đánh giá hàng loạt tiêu chí khác như: thời gian triển khai dự án, nguồn cung năng lượng, lượng phát thải carbon và các rủi ro trong quá trình vận hành. “Để tiếp tục duy trì sức hút đối với dòng vốn FDI, Việt Nam cần bảo đảm nguồn điện tái tạo ổn định, xây dựng hệ thống kiểm chứng dữ liệu phát thải minh bạch và nâng cao năng lực quản trị tại các KCN. Xét tổng thể, TP Đồng Nai là một trong số ít địa phương hội tụ đồng thời nhiều lợi thế về quy mô công nghiệp, hạ tầng logistics và nền tảng sản xuất, tạo lợi thế đáng kể trong cuộc cạnh tranh thu hút đầu tư” - ông Mickaël Driol nói.

Không chỉ doanh nghiệp châu Âu, nhiều nhà đầu tư đến từ Singapore cũng cho rằng lợi thế cạnh tranh của TP Đồng Nai sẽ được nâng lên khi sân bay Long Thành đi vào khai thác. Ông Seck Yee Chung - Phó Chủ tịch phụ trách đối ngoại Hiệp hội Thương mại Singapore tại Việt Nam nhấn mạnh, hạ tầng vẫn là nền tảng quyết định sức hấp dẫn của địa phương. Tại TP Đồng Nai, khi Cảng hàng không quốc tế Long Thành đi vào hoạt động, Đồng Nai sẽ có lợi thế vượt trội về kết nối logistics, giúp doanh nghiệp rút ngắn thời gian vận chuyển và giảm chi phí chuỗi cung ứng. Đồng quan điểm, ông Nguyễn Tuấn Anh - Phó Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam (VNREA) cho rằng, doanh nghiệp ngoại hiện không còn tìm kiếm một KCN đơn thuần mà hướng tới hệ sinh thái đầu tư đáp ứng các tiêu chuẩn phát triển bền vững. Trong đó, ba yếu tố quyết định lựa chọn địa điểm đầu tư hiện nay là tiêu chuẩn ESG, nguồn năng lượng sạch và tốc độ triển khai dự án.

Nhận diện rõ xu hướng này, TP Đồng Nai đang xây dựng lộ trình phát triển KCN sinh thái gắn với mục tiêu tăng trưởng xanh và giảm phát thải khí nhà kính. Ông Phạm Việt Phương - Phó Trưởng ban phụ trách Ban Quản lý các KCN, khu kinh tế TP Đồng Nai cho biết, Đồng Nai xác định mục tiêu giảm 20% lượng phát thải khí nhà kính trong giai đoạn 2025-2030; giảm 45% vào giai đoạn 2030-2035; hướng tới trung hòa carbon trong giai đoạn 2035-2045 và đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Đối với giai đoạn 2026-2030, Đồng Nai đặt mục tiêu 100% doanh nghiệp trong KCN được phổ biến định hướng phát triển KCN sinh thái; ít nhất hai KCN đạt chứng nhận KCN sinh thái; đồng thời đẩy mạnh sản xuất sạch hơn và sử dụng năng lượng tiết kiệm trong phần lớn KCN.

Xanh hóa các KCN hiện hữu

Việc chuyển đổi KCN sinh thái không dừng ở định hướng, một số doanh nghiệp bắt đầu bắt tay để chuyển dịch. Đơn cử, KCN AMATA đang triển khai chương trình chuyển đổi theo bộ tiêu chí KCN sinh thái toàn cầu với mục tiêu nâng mức đáp ứng từ 41% lên 86% sau bốn năm. Trong khi đó, Ajinomoto Biên Hòa cũng cải tiến toàn diện quy trình sản xuất theo hướng kinh tế tuần hoàn, đưa phần lớn chất thải phát sinh trở thành nguyên liệu đầu vào hoặc sản phẩm phụ có giá trị. Những mô hình này được xem là bước thử nghiệm quan trọng, tạo cơ sở để Đồng Nai nhân rộng chuyển đổi KCN sinh thái trong thời gian tới.

Theo ông Nguyễn Kim Long - Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP Đồng Nai, với hệ thống KCN quy mô lớn, quỹ đất phát triển còn nhiều, cùng lợi thế về vị trí địa lý và hạ tầng giao thông đang ngày càng hoàn thiện, Đồng Nai có nhiều điều kiện phát triển KCN sinh thái, thông minh. Thời gian tới, thành phố sẽ ưu tiên thu hút các dự án công nghệ cao, có giá trị gia tăng lớn, sử dụng hiệu quả tài nguyên và thân thiện với môi trường. Đồng thời, từng bước chuyển đổi các KCN hiện hữu theo hướng sinh thái thông qua việc thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm, tái sử dụng nước, tuần hoàn chất thải và hình thành mô hình cộng sinh công nghiệp giữa các doanh nghiệp trong cùng KCN. Lãnh đạo UBND TP Đồng Nai khẳng định, thành phố sẽ tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, đẩy mạnh cải cách hành chính và kịp thời tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp.

Các chuyên gia kinh tế khẳng định, phát triển KCN sinh thái không còn là lựa chọn mà đang trở thành xu hướng tất yếu trong chiến lược thu hút FDI của Việt Nam. Ông Hồ Sỹ Hùng - Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) nhìn nhận: “KCN sinh thái góp phần giải quyết bài toán môi trường, đồng thời nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế và gia tăng sức hấp dẫn đối với dòng vốn đầu tư nước ngoài”. Theo thống kê, Việt Nam hiện có 425 KCN, trong đó 299 KCN đã đi vào hoạt động với diện tích hơn 92.000 ha. Tuy nhiên, chỉ khoảng 1-2% số KCN đang chuyển đổi sang mô hình sinh thái.

Trong khi đó, ông Nguyễn Đức Hiển - Phó Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương cho biết, KCN hiện nay đang thay đổi từ việc xây dựng không gian tập trung các nhà máy sang hình thành hệ sinh thái tích hợp giữa sản xuất, đổi mới sáng tạo, dịch vụ và đô thị. “Giai đoạn 2026-2030, Việt Nam đặt mục tiêu thu hút từ 150-200 tỷ USD vốn FDI, với tỷ lệ nội địa hóa trong chuỗi cung ứng đạt 45-50%. Để đạt được mục tiêu này, các địa phương cần chuyển từ cạnh tranh bằng ưu đãi sang cạnh tranh bằng chất lượng hạ tầng, trình độ công nghệ, khả năng liên kết chuỗi và hiệu quả sử dụng tài nguyên” – ông Hiển nói.