Luồng lạch bồi lấp, tàu cá khó vào khu neo đậu tránh trú bão

Theo Quyết định số 1053 ngày 30/3/2026 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường về việc công bố danh sách khu neo đậu tránh trú bão cho tàu cá đủ điều kiện hoạt động năm 2026, Hà Tĩnh có 3 khu neo đậu gồm Cửa Hội - Xuân Phổ, Cửa Sót và Cửa Nhượng. Tuy nhiên, cả 3 khu neo đậu này đều đang bị sa bồi nặng, khiến công năng khai thác và tránh trú bão bị ảnh hưởng đáng kể.

Ghi nhận tại Cảng cá Cửa Nhượng (xã Thiên Cầm), luồng lạch và vùng nước trước cảng cũng bị bồi lấp nghiêm trọng. Điều này khiến nhiều tàu công suất lớn không thể ra vào cảng như trước. Ông Phạm Văn Hoàng (60 tuổi, xã Thiên Cầm) cho biết hiện tàu nhỏ còn có thể vào cảng khi thủy triều lên, nhưng các tàu từ 24CV trở lên gần như không thể cập bến. Nhiều chủ tàu phải neo đậu ngoài xa rồi dùng thuyền thúng vận chuyển hải sản vào bờ.

Tương tự, ông Trần Văn Vinh (63 tuổi, xã Cẩm Trung) cho biết nhiều lần phải neo tàu cách cảng gần 1 hải lý để chờ nước lớn mới có thể di chuyển vào. Việc này làm tăng thêm thời gian và chi phí cho mỗi chuyến biển.

Tại Khu neo đậu Cửa Hội - Xuân Phổ (xã Đan Hải), tình trạng bồi lắng cũng diễn ra nghiêm trọng. Công trình được đưa vào khai thác từ năm 2015 với diện tích vùng nước 3,8 ha, cao trình thiết kế -4,1m. Tuy nhiên từ khi hoàn thành đến nay, khu vực vùng nước trước cầu cảng và luồng ra vào chưa được nạo vét.

Hiện nay, khoảng 2/3 chiều dài cầu cảng thường xuyên trơ đáy. Khối lượng sa bồi tại khu vực này được ước tính khoảng 117.800m³. Tại cửa vào và bên trong khu neo đậu, lượng bùn cát tích tụ khoảng 380.180m³.

Ông Trần Văn Tuấn, ngư dân thôn An Toàn Long (xã Đan Hải), cho biết gia đình có 3 tàu đánh cá với 9 lao động. Việc luồng lạch và cầu cảng bị bồi lắng ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động sản xuất bởi tàu thuyền ra vào hoàn toàn phụ thuộc vào con nước. “Những ngày mưa gió, chúng tôi phải nghỉ đánh bắt trước 2 ngày để đưa tàu vào neo đậu, đề phòng khi mưa bão đến gặp đúng lúc thủy triều xuống” - ông Tuấn chia sẻ.

Không nằm ngoài thực trạng chung, Khu neo đậu Cửa Sót (xã Lộc Hà) - nơi tránh trú cho khoảng 300 đến 400 tàu cá của ngư dân trong và ngoài tỉnh mỗi khi có thiên tai - cũng đang bị bồi lấp trên diện rộng.

Theo số liệu thống kê, khu vực luồng lạch và cầu cảng có cao trình thiết kế từ -1,8m đến -3,0m nhưng hiện đã bị bồi lắng với độ dày trung bình khoảng 1,4m. Khối lượng bùn đất, cát sa bồi khoảng 171.000m³. Bên trong khu neo đậu, dù đã được nạo vét vào năm 2019 nhưng đến nay toàn tuyến tiếp tục tái bồi lắng với khối lượng khoảng 372.000m³.

Thực trạng bồi lấp kéo dài không chỉ ảnh hưởng đến hoạt động khai thác thủy sản mà còn làm giảm hiệu quả của các khu neo đậu tránh trú bão - công trình được đầu tư nhằm bảo đảm an toàn cho tàu cá và ngư dân khi có thiên tai xảy ra.

Ông Thân Quốc Tế - Phó Giám đốc Ban Quản lý Các cảng cá và Khu neo đậu tránh trú bão tàu cá Hà Tĩnh, cho biết, hiện cả 3 cảng cá, khu neo đậu trên địa bàn đều bị bồi lắng.

Theo ông Tế, những năm gần đây tốc độ bồi lắng diễn ra nhanh hơn, đặc biệt tại các khu vực Cửa Hội - Xuân Phổ, Cửa Nhượng và Cửa Sót. Nhiều tàu cá phải chờ nước lên mới có thể vào khu neo đậu. Đối với tàu công suất lớn, trong nhiều trường hợp phải thuê phương tiện nhỏ để trung chuyển hàng hóa. “Thực tế đã có một số tàu bị gãy chân vịt, gãy bánh lái khi ra vào khu vực cảng, nhất là những tàu từ nơi khác đến không quen con nước” - ông Tế cho biết.

Cũng theo đại diện Ban Quản lý Các cảng cá và Khu neo đậu tránh trú bão tàu cá Hà Tĩnh, tình trạng bồi lắng gây ảnh hưởng đến công tác khai báo của tàu thuyền, làm phát sinh thêm chi phí cho ngư dân. Đặc biệt, sau các trận bão lớn trong năm 2025, tốc độ sa bồi diễn ra nhanh hơn, trong đó khu vực Cảng cá Xuân Hội chịu ảnh hưởng nặng nề.

Vấn đề này đã nhiều lần được cử tri và người dân phản ánh tại các cuộc tiếp xúc cử tri. Đơn vị quản lý cũng đã đề xuất Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng UBND tỉnh nghiên cứu, lập dự án nạo vét để khắc phục tình trạng bồi lắng.

Theo ông Thân Quốc Tế, Cảng cá Xuân Hội từ năm 2014 đến nay chưa được nạo vét lần nào. Cảng Cửa Sót được nạo vét lần gần nhất vào năm 2019. Trong khi đó, khu vực Cửa Nhượng cũng đang bị bồi lắng mạnh.

Trước thực trạng trên, ngày 8/4/2026, UBND tỉnh Hà Tĩnh đã ban hành Văn bản số 2828/UBND-NL3 về việc triển khai thực hiện Quyết định công bố danh sách khu neo đậu tránh trú bão cho tàu cá đủ điều kiện hoạt động năm 2026 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Theo văn bản này, UBND tỉnh yêu cầu các sở, ngành, địa phương tập trung triển khai các giải pháp nhằm bảo đảm an toàn cho tàu thuyền và ngư dân trong mùa mưa bão; đồng thời giao các đơn vị liên quan khảo sát, đánh giá hiện trạng để tham mưu bố trí kinh phí duy tu, sửa chữa, nâng cấp các khu neo đậu theo quy định.

Tuy nhiên, việc nạo vét, chỉnh trị luồng lạch và nâng cấp các khu neo đậu đòi hỏi nguồn kinh phí lớn cùng thời gian thực hiện kéo dài nên khó có thể xử lý triệt để trong thời gian ngắn.

Liên quan đến nhu cầu đầu tư khắc phục tình trạng bồi lắng, UBND tỉnh Hà Tĩnh nhiều lần kiến nghị cấp trên bố trí nguồn vốn thực hiện các dự án cấp bách, trong đó có dự án nạo vét, chỉnh trị tuyến luồng vào Khu neo đậu tránh trú bão Cửa Hội - Xuân Phổ; nạo vét Cảng Xuân Hội kết hợp xây dựng tuyến đê chắn cát phía biển; nạo vét luồng và vùng nước trước Cảng cá Cửa Sót.

Trong bối cảnh mùa mưa bão đang đến gần, tình trạng bồi lắng tại các cảng cá và khu neo đậu tránh trú bão ở Hà Tĩnh tiếp tục đặt ra yêu cầu cấp thiết về các giải pháp khơi thông luồng lạch, bảo đảm an toàn cho tàu cá và duy trì hiệu quả hoạt động của các công trình đã được đầu tư.