Lượng và chất
Gần đây câu chuyện về doanh nghiệp vừa và nhỏ “không muốn lớn”, hay là “chết lâm sàng” được nhiều người quan tâm. Một điều cũng rất đáng chú ý nữa là số vốn “khởi nghiệp” của DN cũng khá thấp: trong 7 tháng đầu năm chỉ đạt 7,7 tỷ đồng/DN- số liệu của Tổng cục Thống kê.
Trong đó, DN tư nhân có vốn bình quân 1,5 tỷ đồng/DN và công ty hợp danh là 1,3 tỷ đồng/DN. Với số vốn quy mô vốn như vậy, phần lớn các DN mới thành lập chỉ ở mức nhỏ và siêu nhỏ. Và đây chính là những đối tượng dễ bị “nock out” nhất khi thương trường có sóng gió.
Ở một khía cạnh khác, đa số DN vừa và nhỏ đều có chung một tâm tư rằng, họ quá nặng gánh các loại thuế, phí, kể cả phí “bôi trơn” nên khó có thể ổn định được sản xuất, nói gì đến mở rộng quy mô. Đây cũng là lý do vì sao, một kết quả điều tra của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho biết, các DN của Việt Nam càng ngày càng thu hẹp quy mô, không lớn lên được.
Lấy một ví dụ điển hình về “rào cản” do chính môi trường kinh doanh tạo ra cho các DN. Đó là Thông tư 20 của Bộ Công thương. Chính vì những quy định, điều kiện thiếu hợp lý của Thông tư này, đã đẩy nhiều DN ngành ôtô vào tình thế “sống dở chết dở”.
Làm sao được hoạt động trong một môi trường kinh doanh thông thoáng, thuận lợi có lẽ là điều mà cộng đồng DN trông đợi nhất hiện nay. Bởi, khi sản xuất bị hạn chế, thì lấy đâu ra lực để mà tăng trưởng.
Thế nên, TS Nguyễn Đình Cung- Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) đã cho rằng chỉ khi môi trường kinh doanh được cải thiện, huy động được nguồn lực tư nhân mới có thể đạt được mục tiêu tăng trưởng. Vẫn theo ông Cung, hiện tăng trưởng kinh tế đang đi ngang.
Mặc dù Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 19, Nghị quyết 35 và nhiều động thái khác nữa nhằm cải thiện môi trường kinh doanh, Theo ông Cung những tác động của các cơ chế, chính sách mới đến môi trường kinh doanh chưa nhiều. Thậm chí, như Nghị quyết 19 đã ra đời được hơn một năm nhưng vẫn đang “giậm chân tại chỗ”.
“Việc thực hiện Nghị quyết 19/NQ-CP về những nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu tiếp tục cải thiện môi trường kinh doanh, và Nghị quyết 35/NQ-CP về hỗ trợ doanh nghiệp cần nghiêm túc, hiệu quả để tạo thuận lợi cho doanh nghiệp”- TS Cung nhấn mạnh.
Trở lại vấn đề vốn khởi nghiệp DN, theo TS Lưu Bích Hồ, để có thể tăng trưởng GDP như kỳ vọng cần phải tăng năng suất lao động, tăng vốn hợp lý, phải biết huy động vốn từ khu vực tư nhân chứ không phải từ Nhà nước.
Nhiều chuyên gia kinh tế cũng cho rằng, cần phải tháo gỡ khó khăn môi trường kinh doanh để phát triển chứ không phải tăng trưởng bằng gói hỗ trợ này, gói kích thích kia. Không thể giải quyết vấn đề theo vụ việc, nó phải thay đổi về căn bản để tạo động lực tăng trưởng lâu dài. Cụ thể hơn, là cần phải chuyển từ Nhà nước quản lý, giám sát sang nhà nước kiến tạo và hỗ trợ phát triển.