“Ma trận” lúa giống ở Phú Thọ: Nông dân hoa mắt khi vào vụ
Mỗi khi bước vào vụ sản xuất lúa Đông xuân, thị trường lúa giống tại nhiều địa phương ở Phú Thọ lại trở nên sôi động. Tuy nhiên, sự đa dạng về chủng loại, cùng tình trạng bao bì, nhãn mác “na ná” nhau giữa giống nhập khẩu và giống sản xuất trong nước đang tạo nên một “ma trận” khiến nhiều nông dân lúng túng, nơm nớp lo rủi ro ngay từ khâu đầu vào của mùa vụ.
Lạc vào “ma trận” giống lúa
Ghi nhận tại các vùng trọng điểm lúa của tỉnh Phú Thọ như Tam Nông, Lâm Thao, Thanh Ba, Hạ Hòa..., hiện, các đại lý vật tư nông nghiệp đã bày bán la liệt các loại giống lúa để phục vụ bà con gieo cấy. Bên cạnh các giống lúa thuần quen thuộc, thị trường năm nay xuất hiện nhan nhản các giống lúa lai, lúa nhập khẩu với đủ loại tên gọi, bao bì bắt mắt, nhãn hiệu, đặc biệt là tên giống lúa thì mập mờ nhưng nhãn hiệu, ký tự nhập nhèm với các giống lúa được người nông dân đã tin dùng nhiều năm.
Chính sự đa dạng này lại đang làm khó người nông dân. Tại một đại lý lớn ở xã Hạ Hòa, chỉ trong vòng 30 phút, chúng tôi chứng kiến hàng chục lượt khách ra vào, nhưng hầu hết đều chung tâm trạng lo lắng vì có quá nhiều loại lúa giống với bao bì “na ná” giống nhau.
Cầm trên tay hai bao lúa giống có màu sắc gần như y hệt nhau, bà Nguyễn Thị Hòa, một nông dân tại xã Văn Bán than thở: “Nhà tôi có gần 8 sào ruộng, năm nào đi mua giống cũng như đánh đố. Hàng chục loại lúa, loại nào bao bì cũng in bông lúa vàng óng, chữ Trung Quốc, chữ Việt, ký tự số giống nhau, loại nào cũng có hình con gấu… Người dân ở đây mỗi nhà cấy một loại, vụ thì được mùa, vụ thì cây thấp, cây cao, năng suất thấp. Chúng tôi chỉ mong muốn mua giống lúa tốt để cấy cho chắc ăn, nhưng nhìn vào đây thì không phân biệt được đâu là giống mình cần tìm mua thật, đâu là giống cũ, đâu là giống mới, đâu là hàng nhập ngoại hay hàng trong nước”.
Do không thể tự phân biệt, bà Hòa cũng như đa số nông dân khác đành phó mặc niềm tin vào người bán.
Nhập nhèm mẫu mã, dễ gây nhầm lẫn
Sự rối rắm không chỉ đến từ số lượng chủng loại mà còn đến từ sự “trùng hợp” đáng ngờ về hình thức mẫu mã giữa các sản phẩm. Qua khảo sát thực tế của phóng viên tại một số đại lý, tình trạng “nhái” cảm quan bao bì diễn ra khá phổ biến, đặc biệt là giữa các giống lúa sản xuất trong nước với các giống lúa nhập khẩu.
Điển hình, tại một số quầy hàng, chúng tôi ghi nhận các giống lúa do Công ty TNHH C.T. sản xuất và phân phối, cụ thể là một Giống lúa lai CT16 có sự tương đồng đáng kể với các giống lúa nhập khẩu. Cụ thể, đối với giống lúa lai nhập khẩu chính ngạch như: C. ưu đa hệ số 1, Nhị ưu số 7, Nhị ưu 838…(một dòng lúa lai nhập khẩu phổ biến), sản phẩm của Công ty TNHH C.T. có cách thiết kế bao bì, sử dụng tông màu, bố cục và thậm chí là biểu tượng logo gần như “sao y bản chính” của dòng lúa nhập khẩu.
Nếu không đặt hai bao lúa cạnh nhau để so sánh kỹ từng chi tiết, người mua rất dễ nhầm tưởng đây là cùng một loại, hoặc là phiên bản mới của giống lúa nhập khẩu uy tín.
Trao đổi về vấn đề này, bà Nguyễn Thị Thanh Thu - chủ một đại lý vật tư nông nghiệp tại Hạ Hòa thừa nhận, nhiều khi nhập hàng về cũng thấy giật mình vì giống nhau quá.
Quy định niêm yết giá dường như bị bỏ ngỏ tại nhiều cơ sở. Giá bán thường được “hô” theo miệng người bán, dao động tùy theo từng khách hàng và thời điểm, khiến người nông dân càng thêm thiệt thòi trong “cán cân” mua bán.
Trao đổi với phóng viên Báo Đại đoàn kết, ông Nguyễn Hồng Yến - Chi cục Trưởng Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Phú Thọ cho biết, Chi cục sẽ tổ chức đoàn kiểm tra đột xuất. “Về việc bao bì giống nhau xử lý khá phức tạp. Nếu vi phạm sở hữu trí tuệ thì doanh nghiệp bị vi phạm có thể kiện hành chính để xử lý. Quan trọng là những đơn vị trên đã có ai có bảo hộ sở hữu trí tuệ với nhãn mác của mình chưa?. Về chuyên môn, chuyên ngành thì tôi quan tâm hơn chất lượng bên trong và phần hướng dẫn quy trình xem có phù hợp không” - ông Yến cho biết thêm.
