Mạnh tay cứu rừng

Diễn tập phòng chống cháy rừng.

Những con số trên báo động khẩn cấp về nguồn tài nguyên xanh của nước ta đang dần bị cạn kiệt. Nạn phá rừng với quy mô lớn liên tục xảy ra tại Tây Tây Nguyên mà Vườn quốc gia Yok Đôn cũng là một trọng điểm. Theo một lãnh đạo đạo Tổng cục Lâm nghiệp, chín tháng đầu năm 2015 Vườn quốc gia Yok Đôn đã có gần 600 cây gỗ quý bị đốn hạ (với khoảng 300m3 gỗ). Việc vận chuyển lâm sản vẫn diễn biến phức tạp, chưa được ngăn chặn.

Ai đốn hạ rừng? Phó Cục trưởng Cục Kiểm lâm cho biết, từ năm 2013 đến nay Nhà nước có chủ trương cho phép trục vớt gỗ trôi dạt theo suối. Tuy nhiên “gỗ trôi giạt” ấy có phải tự nhiên mà có hay do ai đốn và chủ trương này vô tình hợp thức hóa gỗ khai thác trái phép tại khu vực này đưa ra ngoài tiêu thụ?

Ngoài chủ trương nói trên, rừng bị tàn phá khốc liệt nhất phải kể đến chính là các dự án khoanh nuôi, bảo vệ và cải tạo trồng rừng, trồng cao su. Được biết, toàn vùng có 801 dự án trồng, cải tạo, chuyển đổi trồng cao su với diện tích 226.000ha được phê duyệt, tập trung chủ yếu ở các tỉnh Lâm Đồng, Đắk Lắk, Đắk Nông. Có nơi sau khi được giao dự án trồng rừng, doanh nghiệp tự ý sang nhượng cho người khác hoặc chuyển đổi mục đích sử dụng khi chưa được cấp có thẩm quyền cho phép. Hậu quả là rừng bị băm nát!

Ngoài ra, trong năm 2014, Thanh tra Chính phủ cũng đã có kết luận công tác quản lý bị buông lỏng, diện tích rừng và đất rừng được giao không cân xứng với năng lực thực tế nên không bảo toàn được tài nguyên rừng, đất đai. UBND tỉnh đã cho thuê đất, giao đất, giao rừng cho các doanh nghiệp hạn chế về năng lực tài chính và kỹ thuật, kinh nghiệm trồng cao su, trồng rừng...

Ngay vị Phó Chủ tịch thường trực UBND tỉnh Đắk Lắk cũng cho rằng việc mất rừng tại địa phương là do sự “buông lỏng quản lý”. Thậm chí còn xảy ra tình trạng “lách luật”, chia nhỏ dự án (dưới 1.000ha) để không phải lập thủ tục trình các cấp có thẩm quyền. Có địa phương còn giao cho doanh nghiệp tự khảo sát, lập dự án chuyển đổi, tạo kẽ hở trong quản lý.

“Phải gắn trách nhiệm kiểm lâm địa bàn với rừng, nếu để xảy ra những vụ phá, vận chuyển gỗ lớn phải kiểm điểm, kỷ luật. “Không thể đổ qua đổ lại cho nguyên nhân khách quan, chủ quan gì nữa” - vị này nói.

Về biện pháp bảo vệ rừng, Nhà nước đã có chủ trương chính sách vừa bảo vệ vừa khai thác rừng. Nhưng thực tế diễn ra cho thấy hiệu quả chưa cao, cái được nhiều khi nhỏ hơn cái mất, kỷ cương chưa được tái lập. Thiết nghĩ, trước hết phải có sự thống nhất về quản lý rừng một đầu mối, ở đây là Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, nơi đề ra các chủ trương khai thác, bảo tồn, tái tạo nguồn rừng. Chính quyền sở tại chỉ được giao bảo vệ an ninh cho rừng mà không có thẩm quyền về cấp phép khai thác rừng cũng như đất rừng.

Tính một đầu mối sẽ giúp công tác quản lý có hiệu quả hơn có nghĩa giảm được chuyện phá rừng như hiện nay. Mặt khác, rất cần rà soát lại số dự án khoanh nuôi, bảo vệ và cải tạo trồng rừng, trồng cao su hiện hữu để nếu cần thì thu hồi, xử lý trách nhiệm chủ dự án sai phạm, đồng thời cũng nên xiết chặt việc cho phép các dự án mới để tránh “giao trứng cho ác” gây tổn thất lớn cho rừng.

Thật ra khó có một chính sách nào toàn bích, nhưng một chính sách tốt không hể để hở phần chế tài thích đáng. Phá rừng một cách ngang nhiên là xâm phạm tài nguyên quốc gia gây nhiều hậu quả trên diện rộng về môi trường, là coi thường luật pháp… Cần đưa việc phá rừng thành tội phạm hình sự và chế tài đúng mức mà những kẻ này đã gây ra thay vì chỉ xử phạt hành chính với mức chưa đủ sức răn đe.