Mặt trận đoàn kết dân tộc

Cuộc mít tinh trọng thể tại Nhà hát Lớn Hà Nội
để ra mắt Ủy ban Quân sự cách mạng.

Những ngày mùa Thu tháng Tám lại về trên Tổ quốc yêu dấu của chúng ta. Năm nào cũng thế, tháng Tám-mùa Thu luôn đem lại cho mỗi người dân đất Việt một xúc cảm lạ kỳ về một mùa Thu của cách mạng, của thành công; nhất là mùa Thu ấy lại gắn với tiến trình lịch sử của Việt Nam trong công cuộc giành lại độc lập, tự do, giành cơm no áo ấm cho đồng bào. Mùa Thu ấy của 70 năm về trước sẽ mãi ghi dấu trong tâm trí người Việt và nhiều bạn bè trên khắp thế giới.

Đã có rất nhiều bài báo, nhiều công trình nghiên cứu nói về ngày lịch sử ấy của 70 năm về trước, ngày 19/8/1945, ngày mang tính chất bước ngoặt góp phần đưa Việt Nam trở thành một nước độc lập, tự do; và những năm sau này, người ta chắc vẫn sẽ nói về cuộc Cách mạng tháng Tám ấy cũng như vai trò của Mặt trận Việt Minh trong thời khắc quan trọng này. Và, trên hết đó là vai trò của Đảng, của Chủ tịch Hồ Chí Minh với phong trào cách mạng Việt Nam nói chung hoạt động của Mặt trận Việt Minh nói riêng.

Kể từ một chủ trương đúng đắn được Hồ Chí Minh khởi xướng tại Hội nghị Trung ương lần thứ Tám của Đảng ở Pắc Bó vào một ngày tháng 5 năm 1941, ngày mà về sau, ông Hoàng Quốc Việt- người từng giữ các chức vụ Bí thư Tổng bộ Việt Minh và Chủ tịch Ủy ban TW MTTQ Việt Nam - nhớ lại trong cuốn hồi ký “Nhân dân ta rất anh hùng” đã viết: “Chỗ họp của chúng tôi cũng ở xóm Pắc Bó, Hà Quảng nhưng khác chỗ Bác ở tức là hang Pắc Bó mà sách báo ta thường tả”.

Từ những ngày tháng 5 lịch sử ấy, theo như đánh giá của GS.TS Phạm Hồng Tung thì “Với sự ra đời của Việt Minh, tư duy về vấn đề Mặt trận dân tộc thống nhất của Đảng đạt tới một đỉnh cao mới, mở đường dẫn tới thắng lợi của Cách mạng tháng Tám”.

Theo tư tưởng Hồ Chí Minh, Mặt trận chính là nơi đoàn kết rộng rãi tất cả các lực lượng yêu nước, chống đế quốc trên cơ sở khối liên minh công nông. Tư tưởng đó là sợi chỉ đỏ xuyên suốt Cương lĩnh, đường lối của Đảng trong quá trình lãnh đạo Cách mạng Việt Nam. Cũng chính ngọn cờ dân tộc và dân chủ, chính những chính sách đúng đắn với giai cấp tư sản dân tộc mà Việt Minh giương cao đã giúp lôi kéo trí thức, tư sản dân tộc và học sinh, làm cho tầng lớp này phân hóa, một bộ phận yêu nước thì ngả theo Việt Minh, số thân Pháp, số thân Nhật ngày càng ít đi.

Một nhân chứng lịch sử của ngày ấy - ông Vũ Oanh nguyên Ủy viên Bộ Chính trị và cũng là người từng giữ chức Chủ nhiệm Việt Minh thành Hoàng Diệu khi ấy - nhớ lại một quyết định quan trọng vào ngày 19/8/1945: Ủy ban Quân sự cách mạng đứng ra tổ chức cuộc mít tinh trọng thể tại Nhà hát Lớn Hà Nội để ra mắt Ủy ban Quân sự cách mạng tuyên bố lật đổ chính quyền bù nhìn Trần Trọng Kim vào sáng ngày 19/8. Sau đó, lực lượng quân sự cùng đông đảo quần chúng cách mạng lần lượt chiếm các cơ quan trọng yếu như: Phủ Khâm sai, Tòa Thị chính, Bảo an binh, Ty Liêm Phóng, Bưu điện.

Đúng 8h sáng 19/8/1945, khi có hiệu triệu của Ủy ban Quân sự cách mạng, hàng chục vạn người từ nội, ngoại thành Hà Nội tưng bừng xuống đường tham gia cuộc khởi nghĩa long trời lở đất. Không những thế, từ Hà Nội, Sơn La, Bắc Giang, Nam Định, Thanh Hóa, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Nam, Kon Tum, Long Xuyên, Sa Đéc, Hà Tiên… các cơ sở của Mặt trận Việt Minh đã thu hút không ít các tầng lớp khác nhau trong xã hội; thậm chí có cả những nhân vật trong bộ máy chính quyền địch ủng hộ phong trào cứu quốc, ủng hộ cách mạng và đã “biến đội bảo an của địch thành đội tự vệ của ta”.

Sau này, khi nhìn lại cuộc cách mạng ấy, Chủ tịch QH, Chủ tịch Ủy ban TW MTTQ Việt Nam Lê Quang Đạo khi đương nhiệm đã đánh giá: “Thắng lợi oanh liệt này là biểu tượng của sức mạnh tổng hợp của cả dân tộc, của mọi tầng lớp nhân dân Việt Nam. Toàn dân nổi dậy, cả nước đồng lòng đứng lên. Từ chiến khu về đồng bằng, từ nông thôn đến thành thị, rồi cả thành thị cùng nông thôn nhất tề nổi dậy như thác đổ, sóng dâng, đè bẹp mọi sự phản kháng của quân thù”.

Đánh giá ấy là hoàn toàn đúng vì vào thời điểm tháng 8 năm 1945, khi chúng ta làm Cách mạng, Đảng mới 15 tuổi và mới chỉ có 5.000 đảng viên. Ở nhiều nơi trên khắp đất nước, lực lượng vũ trang của ta còn mỏng, đơn cử như ở Hà Nội chỉ 700 tự vệ chiến đấu với 80 súng các loại. Ở các địa phương khác cũng vậy, số lượng tự vệ cũng chỉ khoảng một hoặc vài trăm nhưng lực lượng quần chúng thì ở đâu cũng lên tới vài chục ngàn người từ lực lượng ở ngoài đường phố cho đến các công tư sở; thậm chí là lực lượng lính bảo an ngả theo cách mạng như ở Quảng Bình, Quảng Nam, Bạc Liêu... Và vì thế, vào thời điểm ấy, nhờ có chính sách mềm dẻo, hình thức tổ chức thích hợp, đa dạng của Mặt trận Việt Minh, cộng với sức mạnh của quần chúng khởi nghĩa mới giúp cho Cách mạng thành công mau lẹ đến như thế trên khắp các mặt trận vào tháng Tám năm 1945.

Mặt trận Việt Minh ra đời, phát triển và đảm đương được sứ mệnh lịch sử của mình trong giai đoạn lịch sử mà nhiều nhà nghiên cứu cho rằng có tính chất bước ngoặt quyết định của lịch sử dân tộc từ 1941 đến 1945 “là nhờ được đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp và chặt chẽ của Đảng Cộng sản Đông Dương” - nhà nghiên cứu Phạm Hồng Tung nhấn mạnh và đưa thêm các cứ liệu minh chứng cho lập luận này khi nhận định: “Chính BCH Trung ương Đảng đã đóng vai trò là cơ quan lãnh đạo tối cao của Việt Minh”.

Chính Trung ương Đảng, dưới danh nghĩa Tổng bộ Việt Minh đã ra các “Chỉ thị về sửa soạn khởi nghĩa “ ngày 7/5/1944, “Lời hiệu triệu của Việt Nam độc lập đồng minh” ngày 8/6/1944 và “Lời kêu gọi của Việt Nam độc lập đồng minh: Sắm sửa vũ khí! Đuổi thù chung!”…

Nói như thế để thấy, trong mỗi bước phát triển của Mặt trận Việt Minh tiền thân của tổ chức MTTQ Việt Nam hôm nay đều có sự lãnh đạo, chỉ đạo sát sao của Đảng. Nhờ chính sự chỉ đạo sát sao ấy mà Mặt trận Việt Minh đã giải quyết đúng đắn bài toán dân tộc và giai cấp để đứng lên tập hợp quần chúng nhân dân trong Cách mạng tháng Tám 1945. Không còn nghi ngờ gì, Mặt trận Việt Minh là nhân tố có ý nghĩa quyết định tới thắng lợi của cuộc Cách mạng có tầm ảnh hưởng lớn trên thế giới.