Máy bay Nga có vi phạm không phận Thổ Nhĩ Kỳ?

Ảnh minh họa.

“Câu chuyện” của Ankara

Vào ngày 24/11, khi chiếc máy bay Su-24M của Nga đang thực hiện cuộc không kích chống IS trên lãnh thổ Syria, gần biên giới Thổ Nhĩ Kỳ, thì bị một chiếc phi cơ chiến đấu của không quân Thổ Nhĩ Kỳ bắn hạ.

Theo một tuyên bố chính thức được chính quyền Thổ Nhĩ Kỳ đưa ra ngay sau vụ việc, phi cơ F-16 của họ đã bắn hạ một chiếc máy bay “không xác định” sau khi nó vi phạm không phận của họ ở vùng lãnh thổ phía Nam. Và để củng cố tuyên bố trên, Ankara còn tung ra một bản đồ đường bay của máy bay trên.

Chưa hết, Ankara sau đó còn tuyên bố rằng họ đã cảnh báo máy bay trên đến 10 lần trong vòng 5 phút trước khi F-16 của họ bắn hạ nó bằng tên lửa không đối không. Ankara nói rằng chiếc máy bay trên đã đi vào không phận của họ trong suốt 17 giây trước khi nó bị bắn hạ.

Tuy nhiên, sau đó, Bộ Quốc phòng Nga đã bác bỏ các tuyên bố trên, cho rằng phía Thổ Nhĩ Kỳ chưa từng thử liên lạc để cảnh báo trước khi bắn hạ máy bay của họ. Ngoài ra, dữ liệu kiểm soát máy bay mà Bộ này đưa ra cho thấy chiếc Su-24 của Nga chưa từng đi vào không phận Thổ Nhĩ Kỳ và thực tế đã bị bắn hạ ngay trên lãnh thổ của Syria, ở vị trí cách biên giới Thổ Nhĩ Kỳ đến 4 km.

Từ chứng cứ rõ ràng mà Nga đưa ra, dường như chính chiếc phi cơ F-16 của Thổ Nhĩ Kỳ đã vi phạm không phận Syria và bắn hạ máy bay ném bom của Nga. Và nhìn vào dữ liệu mà cả hai bên cung cấp, thì kể cả trong trường hợp máy bay Nga có đi vào không phận Thổ Nhĩ Kỳ, thì cũng không thể đủ thời gian nhận được đến 10 lần cảnh báo được.

Lý do vì sao? Thực tế cho thấy khu vực xảy ra sự việc chỉ có bán kính khoảng 2,5 km. Với tốc độ tối đa 1.600 km/h thì chiếc Su-24 sẽ đi qua quãng đường trên chỉ trong vài giây. Và lúc đó, máy bay Nga đang ở độ cao 6.000 m, sẽ cần một khoảng thời gian đáng kể mới có thể bắn hạ được nó.

Luận điểm của NATO

Trong phản ứng đầu tiên, Phó Chủ tịch Ủy ban Quốc phòng Duma Quốc gia (Hạ viện) Nga, ông Franz Klintsevich, đã nói rằng hành động của không quân Thổ Nhĩ Kỳ là nhằm hạ uy tín quân đội Nga, và NATO đứng sau hành động này.

“Tôi xem sự việc này như một hành động khiêu khích của lực lượng đặc nhiệm của NATO. Tất cả thành viên của NATO đều có liên quan tới vụ việc này. Và họ lo ngại rằng không quân Nga sẽ thành công ở Syria, nên đang cố gắng hạ uy tín của Nga theo cách này” - ông Klintsevich nói trên kênh truyền hình Ren TV.

Trong khi đó, Tổng Thư ký NATO Jens Stolenberg vẫn bảo vệ cho hành động của Thổ Nhĩ Kỳ, sau một cuộc họp khẩn cấp hôm 24-11 liên quan đến vụ việc.

“Chúng tôi luôn thống nhất với Thổ Nhĩ Kỳ và ủng hộ sự toàn vẹn lãnh thổ của đồng minh NATO” – ông Stolenberg nói, và cũng không đưa ra chi tiết sâu hơn về vụ việc. Tuy nhiên, sau cuộc họp khẩn này, các nguồn tin có mặt tại buổi họp đều cho rằng Ankara đã không thể đưa ra được bằng chứng cho thấy máy bay Nga đã vi phạm không phận của họ; theo hãng tin RT.

Nguồn tin cũng thêm rằng, trái với tuyên bố của Ankara, không quân Thổ Nhĩ Kỳ mới chỉ cảnh báo các phi công Nga 2 lần, chứ không phải 10 lần.

Phản ứng khôn khéo

Một khía cạnh khác của sự việc nghiêm trọng lần này chính là mục đích chính trị đằng sau hành động của Thổ Nhĩ Kỳ, điều đã khiến Tổng thống Nga Vladimir Putin phẫn nộ đến mức gọi nó là “một nhát đâm vào lưng”.

Xét cho cùng, cả Nga và Thổ Nhĩ Kỳ đều đang chiến đấu chống lại tổ chức Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS). Nhưng dường như liên minh chống khủng bố do Mỹ dẫn đầu, mà Thổ Nhĩ Kỳ cũng là một phần trong đó, đang đi ngược lại cam kết đó.

Còn nhớ hồi tháng 6/2012, khi Syria bắn hạ một chiếc Phantom F-4 của Thổ Nhĩ Kỳ do vi phạm không phận, Tổng thống Tayyip Recep Erdogan đã không tiếc lời chỉ trích Syria, nói rằng “thậm chí một chiếc máy bay có vi phạm không phận vài giây, thì cũng không nên tấn công như vậy”.

Ông Erdogan sau đó còn nói: “Rõ ràng máy bay này không có hành động thù địch, thế nhưng nó vẫn bị bắn hạ”. Dường như lời nói và hành động của Ankara không trùng khớp với nhau trong vụ việc lần này.

Về phần mình, Tổng thống Putin đã tỏ ra rất tức giận trước hành động của phía Thổ Nhĩ Kỳ. Tuy nhiên, người đứng đầu Điện Kremlin đã xử lý khôn khéo tình thế, tuyên bố không có hành động đáp trả.

Thay vào đó, trong ngày 25/11, Bộ Quốc phòng Nga tạm đình chỉ liên lạc quân sự với phía Thổ Nhĩ Kỳ, sẽ triển khai tàu chiến đến vùng biển ngoài khơi tỉnh Latakia của Syria và có khả năng sẽ triển khai hệ thống phòng thủ tên lửa S-400 SAM đến căn cứ không quân của họ ở Syria.

Bộ này cũng đã triệu tập tùy viên quân sự Thổ Nhĩ Kỳ ở Moscow để có động thái phản đối chính thức. Nga cho hay đã trao cho tùy viên này một văn bản, trong đó lên án việc Ankara bắn hạ chiến đấu cơ Su-24M là một “hành động không thân thiện” và nhắc lại lập trường rằng máy bay không vi phạm không phận Thổ Nhĩ Kỳ.

1 trong số 2 phi công Nga được giải cứu

Theo phái đoàn của Nga tại Pháp, 1 trong 2 phi công lái chiếc máy bay ném bom Su-24 của Nga bị Thổ Nhĩ Kỳ bắn hạ hôm 24/11 đã được lực lượng quân đội chính phủ Syria giải cứu.