Minh bạch từ đấu thầu BOT
“Nếu không có quy hoạch cụ thể, rõ ràng và minh bạch thì vẫn sẽ còn tình trạng người dân bức xúc không có đường để đi, tiền thuế của dân đầu tư vào đâu, làm gì? thuế bảo trì đường bộ thu rồi làm gì? Do đó chúng ta cần minh bạch từ đấu thầu BOT, 1 suất đầu tư trên 1 km đường là bao nhiêu?
Nếu công khai thì sẽ tính toán và so sánh giữa các vùng miền, khu vực, và thế giới. Từ đó người dân cũng có thể giám sát”-ĐBQH Bùi Văn Xuyền (Thái Bình), Ủy viên thường trực Ủy ban pháp luật đã nhấn mạnh như vậy xung quanh câu chuyện “tận thu” phí BOT gây bức xúc dư luận trong thời gian qua.
ĐBQH Bùi Văn Xuyền.
PV: Qua kiểm tra của Tổng cục Đường bộ Việt Nam, tại một số trạm thu phí BOT cho thấy số tiền thu phí mỗi ngày cao hơn nhiều so với con số được tiết lộ trước đó. Vậy ông có bình luận gì về những khoản chênh lệch và thu khủng từ phí BOT hiện nay?
Ông Bùi Văn Xuyền: Tại nghị trường Quốc hội cũng có nhiều ý kiến của các đại biểu xung quanh chuyện thu phí này. Vấn đề đầu tư và thu phí BOT cũng đã được đưa vào dự kiến chương trình giám sát của Quốc hội năm 2017 cho thấy sự quan tâm của các đại biểu Quốc hội, Quốc hội về vấn đề này.
Bản thân tôi cũng đã chọn việc giám sát thu phí BOT là một trong những vấn đề Quốc hội sẽ giám sát tối cao vào năm tới. Không thể phủ nhận việc kêu gọi các nhà đầu tư BOT đã tạo ra bộ mặt mới về cơ sở hạ tầng giao thông, nhưng cũng câu hỏi đặt ra là tại sao các nhà đầu tư chỉ thích và đổ xô đầu tư vào đường bộ, trong khi đường sắt, đường thuỷ trong tình trạng ế ẩm?.
Rồi chuyện phí BOT thu quá cao, có sự tận thu phí hay không khi chặn đường, chặn cầu của dân buộc họ phải đi qua những đoạn đường thu phí. Cũng như nhiều vấn đề thiếu minh bạch trong đầu tư BOT khiến người dân và dư luận bức xúc. Thậm chí đặt ra câu hỏi có hay không lợi ích nhóm trong việc đầu tư, thu phí BOT hiện nay.
Ông nghĩ sao khi BOT mục tiêu là xã hội hoá, nhưng lại nảy sinh nhiều tồn tại?
BOT mới chỉ tập trung vào đường bộ, trong khi đường sắt, đường thuỷ có mời cũng chẳng nhà đầu tư nào ngó ngàng. Rõ ràng là ở đây họ thấy có lợi thì mới đổ vốn vào làm. Trước hết phía nhà nước phải có chính sách, về phía doanh nghiệp phải công khai, minh bạch và giám sát từ cơ quan chức năng và người dân, sẽ đạt được yêu cầu.
Hoạt động sản xuất kinh doanh không minh bạch dẫn tới tham ô, tiêu cực thì phải chấn chỉnh lại quản lý và công khai lên để người dân giám sát vào. Không thể phủ nhận các dự án đem lại bộ mặt thay đổi lớn cho cơ sở hạ tầng hiện nay.
Huy động được vốn là tốt nhưng vốn có đúng bản chất không?là vốn ngân hàng hay vốn bảo lãnh Chính phủ, thu công khai minh bạch như thế nào? hoàn vốn ra sao? Quan trọng là phải có sự quản lý và điều tiết của nhà nước về mức thu phí, không thể để tình trạng doanh nghiệp kêu lỗ, khó khăn là lại đề xuất tăng thu hoặc tự ý tăng thu như trường hợp vừa qua báo chí phản ánh.
Nhưng nhiều ý kiến cho rằng, chủ đầu tư các dự án bỏ vốn vào BOT cũng chỉ lấy công làm lãi?
Đó là theo quan điểm của một nhà đầu tư, chủ doanh nghiệp. Với doanh nghiệp thì đúng là làm gì, đầu tư vào đâu cũng phải nghĩ tới doanh thu, lợi nhuận. Vốn làm BOT chủ yếu là vay ngân hàng, vốn bảo lãnh Chính phủ, chứ không phải vốn trực tiếp của chủ đầu tư.
Đồng ý doanh nghiệp không đủ vốn có thể đi vay ngân hàng, nhưng phải tính tới lợi ích của Nhà nước và người dân. Nhưng ở đây có chuyện không có sự minh bạch, chỉ chăm chăm lợi ích của doanh nghiệp, không nghĩ tới lợi ích của nhà nước và người dân, dân kêu nhiều vì phí cao. Cho nên phải nâng cấp Nghị định thành Luật, quy định cụ thể, chi tiết về việc đầu tư dự án BOT. Có công khai, minh bạch thì dù có phải trả phí, người dân họ cũng cảm thấy hài lòng, sẵn sàng bỏ tiền, chứ không phải sự bức xúc như hiện giờ.
Vậy Quốc hội sẽ thực hiện quyền giám sát tối cao đối với việc đầu tư, thu phí BOT ở những khía cạnh nào?
Theo tôi phải có quy hoạch đầy đủ tầm quốc gia đối với các dự án đầu tư BOT, nhất là đầu tư đường bộ. Chứ hiện nay chúng ta không có một quy hoạch cụ thể, chi tiết và mang tính chiến lược quốc gia. Phải có quy hoạch đầy đủ tầm quốc gia, địa phương xem dự án nào nên làm BOT? và phải lấy ý kiến người dân.
Quy hoạch cũng phải tính đủ, khi xây dựng các tuyến đường BOT thì người dân có sự lựa chọn nào khác không?, hay lại chặn đường buộc họ phải trả phí BOT. Như vừa rồi dư luận đã phản ánh và bức xúc. Hiện nay chúng ta không có quy hoạch và kêu ca vốn, cơ sở hạ tầng xuống cấp nên đang hô hào thiếu vốn.
Nếu không có quy hoạch cụ thể, rõ ràng và minh bạch thì vẫn sẽ còn tình trạng người dân bức xúc không có đường để đi, tiền thuế của dân đầu tư vào đâu?, làm gì? thuế bảo trì đường bộ thu rồi làm gì? Do đó chúng ta cần minh bạch từ đấu thầu BOT, 1 suất đầu tư trên 1 km đường là bao nhiêu? Nếu công khai thì sẽ tính toán và so sánh giữa các vùng miền, khu vực, và thế giới. Từ đó người dân cũng có thể giám sát.
