Mở đường cho doanh nghiệp tăng trưởng
Nhà nước có thể mở ra không gian phát triển bằng thể chế tốt hơn, nhưng doanh nghiệp phải biến không gian đó thành đầu tư, sản xuất, sản phẩm, việc làm và giá trị mới. Doanh nghiệp có thể có ý tưởng, vốn và khát vọng, nhưng nếu môi trường kinh doanh thiếu ổn định, thủ tục kéo dài, nguồn lực bị ách tắc thì rất khó biến khát vọng thành dự án.
Nằm trong chuỗi sự kiện kỷ niệm Ngày Doanh nhân Việt Nam (13/10), chiều 11/10, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đã tổ chức Diễn đàn “Doanh nhân tiên phong - Chính phủ kiến tạo trong kỷ nguyên mới”.

Nâng chất lượng thực thi
Theo PGS TS Hồ Sỹ Hùng, Chủ tịch VCCI, Nhà nước có thể mở ra không gian phát triển bằng thể chế tốt hơn, nhưng doanh nghiệp phải biến không gian đó thành đầu tư, sản xuất, sản phẩm, việc làm và giá trị mới. Doanh nghiệp có thể có ý tưởng, vốn và khát vọng, nhưng nếu môi trường kinh doanh thiếu ổn định, thủ tục kéo dài, nguồn lực bị ách tắc thì rất khó biến khát vọng thành dự án. Vì vậy, giữa kiến tạo của Nhà nước và tiên phong của doanh nghiệp phải có một điểm gặp nhau, đó là kết quả phát triển thực chất.
“Hai năm qua, chúng ta chứng kiến một tốc độ đổi mới chính sách rất lớn. Nhiều nghị quyết quan trọng của Bộ Chính trị đã được ban hành; nhiều luật và cơ chế mới được Quốc hội, Chính phủ khẩn trương xây dựng và tổ chức thực hiện; bộ máy chính quyền được sắp xếp lại; phân cấp, phân quyền được đẩy mạnh; nhiều thủ tục được đơn giản hóa. Có thể nói, không gian chính sách dành cho phát triển doanh nghiệp đang rộng hơn trước.
Qua theo dõi thực tiễn, chúng tôi cũng đã thấy những điểm sáng. Có địa phương rút ngắn đáng kể thời gian thực hiện thủ tục đầu tư; có nơi áp dụng hiệu quả mô hình “luồng xanh”; có cửa khẩu nhờ số hóa và cải cách quy trình mà thời gian thông quan giảm mạnh. Những thay đổi như vậy lập tức chuyển thành chi phí thấp hơn, vòng quay vốn nhanh hơn và sức cạnh tranh cao hơn cho doanh nghiệp”, Chủ tịch VCCI chia sẻ.
Cũng theo Chủ tịch VCCI Hồ Sỹ Hùng, thực tiễn cho thấy một vấn đề rất rõ, chính sách tốt chưa tự động tạo ra kết quả tốt. Khoảng cách từ chủ trương đến thực thi vẫn còn. Cùng một quy định, nhưng doanh nghiệp ở hai địa phương có thể có hai trải nghiệm rất khác nhau. Cùng một chính sách, nhưng nơi thực hiện quyết liệt thì doanh nghiệp cảm nhận được rất nhanh; nơi thực hiện chậm thì cơ hội phát triển vẫn bị bỏ lỡ. Vì vậy, nếu giai đoạn trước chúng ta nói nhiều về đột phá thể chế, thì giai đoạn tới phải nói mạnh hơn về đột phá thực thi. Đây là vấn đề VCCI đặc biệt quan tâm.
Ông Hồ Sỹ Hùng cũng nhấn mạnh, điều doanh nghiệp cần hơn là tính ổn định, nhất quán và khả năng dự báo của môi trường kinh doanh. Một quy định thay đổi mà doanh nghiệp không đủ thời gian thích ứng sẽ tạo ra chi phí; hai văn bản không thống nhất cũng tạo ra chi phí; một thủ tục không biết chính xác mất bao lâu cũng là chi phí; và một quyết định đầu tư phải chờ quá lâu có thể làm doanh nghiệp mất cả cơ hội thị trường. Cho nên, cải cách trong giai đoạn mới không chỉ là giảm số lượng thủ tục, mà quan trọng hơn là nâng chất lượng thực thi.

Minh bạch hoá việc chấp thuận chủ trương đầu tư
Ông Nguyễn Xuân Thọ, Phó Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và Kinh tế tập thể (Bộ Tài chính) cho biết, đến ngày 14/8/2026, Bộ Tài chính đã rà soát, thực hiện đơn giản hóa 469 thủ tục hành chính tại các luật, nghị định, thông tư do bộ chủ trì xây dựng, ban hành hoặc trình cấp có thẩm quyền ban hành, trong đó cắt giảm 146 thủ tục và đơn giản hóa 323 thủ tục.
Đồng thời, bộ đã cắt giảm, đơn giản hóa 837/962 thủ tục hành chính, đạt 87%. Trong đó, 258 thủ tục được cắt giảm và 579 thủ tục được đơn giản hóa. Tổng thời gian cắt giảm đạt 6.744/12.288 ngày, tương đương 54,88%; chi phí cắt giảm đạt 40.322,382/75.430 tỷ đồng, tương đương 53,47%. Số điều kiện kinh doanh được cắt giảm là 139/363, đạt 38,29%.
Ông Nguyễn Xuân Thọ cho biết, trong 9 tháng đầu năm 2026, Bộ Tài chính đã chủ động tham mưu và thực hiện các chính sách miễn, giảm, gia hạn thuế, phí và lệ phí với tổng quy mô khoảng 245.600 tỷ đồng. Trong đó, số tiền miễn, giảm khoảng 185.600 tỷ đồng và gia hạn khoảng 60.000 tỷ đồng.
Việc tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho doanh nghiệp là nhiệm vụ thường xuyên của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, gắn với yêu cầu cải thiện môi trường kinh doanh, khơi thông nguồn lực và thúc đẩy tăng trưởng.
Tại Nghị quyết số 216/NQ-CP, Chính phủ giao Bộ Tài chính chủ trì tổng hợp tình hình, kết quả xử lý kiến nghị của các bộ, cơ quan, địa phương và định kỳ hằng tháng báo cáo Chính phủ. Trên cơ sở kiến nghị do VCCI tổng hợp, từng cơ quan có trách nhiệm rà soát, xử lý theo chức năng, thẩm quyền và cập nhật kết quả.
Đến nay, 146/202 nhóm kiến nghị của doanh nghiệp đã được các bộ, cơ quan trả lời, giải quyết dứt điểm, chiếm khoảng 72%. Đối với các kiến nghị còn lại, cơ quan chức năng đã rà soát, xác định nội dung và hướng xử lý. Một số vấn đề liên quan đến sửa đổi, bổ sung quy định pháp luật cần tiếp tục được nghiên cứu, đánh giá tác động và thực hiện theo trình tự xây dựng văn bản quy phạm pháp luật…
Ông Phan Đức Hiếu, đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội chỉ ra hai thay đổi cốt lõi thể hiện rõ tinh thần kiến tạo, bao gồm:
Minh bạch hóa việc chấp thuận chủ trương đầu tư. Trước đây, doanh nghiệp luôn hoang mang không biết dự án của mình có thuộc diện phải xin phép hay không. Luật Đầu tư sửa đổi đã thay đổi cách tiếp cận bằng phương pháp loại trừ: Chỉ những dự án nằm trong danh mục quy định mới phải chấp thuận chủ trương, còn lại sẽ được tự động triển khai. Nguyên tắc “một dự án chỉ chấp thuận một lần” cũng được áp dụng triệt để. Nếu một dự án đô thị đã được duyệt, các hạng mục bên trong như sân golf, khu vui chơi sẽ không phải xin phép lại từ đầu, giảm thiểu tối đa thủ tục hành chính.
Xóa vỡ toàn bộ tư duy cũ về quy hoạch bằng nguyên tắc “1+1”. Nỗi sợ lớn nhất của nhà đầu tư là sự chồng chéo giữa các loại quy hoạch. Luật Quy hoạch 2025 đưa ra giải pháp mang tính cách mạng: Tại thời điểm chấp thuận chủ trương, chỉ lấy một quy hoạch gần nhất làm căn cứ. Khi triển khai thiết kế cơ sở, cũng chỉ đối chiếu với một quy hoạch duy nhất (thường là quy hoạch đô thị hoặc nông thôn).
“Nếu có sự mâu thuẫn giữa hai quy hoạch, dự án sẽ không bị dừng lại. Cơ quan có thẩm quyền sẽ chọn một quy hoạch làm cơ sở để dự án chạy tiếp, trong khi quy hoạch còn lại sẽ được điều chỉnh song song. Đây là sự thay đổi căn bản: Thay vì bắt dự án đợi quy hoạch hoàn thiện, chúng ta cho phép quy hoạch hoàn thiện để phục vụ dự án”, ông Phan Đức Hiếu chia sẻ.