Mở rộng vòng tay

Ngày 10/7, Chủ tịch nước đã ban hành Quyết định số 1366/2015/QĐ-CTN về đặc xá năm 2015. Hội đồng Tư vấn đặc xá Trung ương cũng đã có văn bản hướng dẫn cụ thể về đối tượng, điều kiện, thủ tục tiến hành xét đặc xá năm 2015. Thủ tướng Chính phủ cũng đã có Công điện chỉ đạo việc thực hiện. Các cấp, các ngành liên quan, các địa phương, các trại giam, tạm giam đã quán triệt, tích cực thực hiện tốt công tác này.

Theo đó, công tác đặc xá đã được thực hiện khẩn trương, bảo đảm nguyên tắc công khai, minh bạch, quy trình chặt chẽ, đúng người, đúng tiêu chuẩn quy định của pháp luật; bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của phạm nhân, không để xảy ra tiêu cực, sai sót. Khoảng 17.000 phạm nhân là các đối tượng bị kết án phạt tù có thời hạn, tù chung thân đã được giảm xuống tù có thời hạn có đủ điều kiện được xem xét một cách khách quan, công bằng. Nhiều nơi việc xem xét được bình xét, bỏ phiếu kín ngay từ các phạm nhân…

Những phạm nhân đã chấp hành 1/3 thời gian đối với phạt tù có thời hạn, ít nhất 14 năm với phạm nhân có hình phạt tù chung thân đã được giảm xuống phạt tù có thời hạn, có quá trình học tập, lao động, cải tạo tốt, đã chấp hành xong những nghĩa vụ dân sự, bồi thường thiệt hại do mình gây ra đều có cơ hội được đặc xá, trở về với cộng đồng, người thân.

Có một điều, không ít người trăn trở, rằng hiện tình hình tội phạm thời gian qua diễn biến phức tạp. Vừa qua đã xảy ra nhiều vụ án mạng nghiêm trọng tại các địa phương như 3 vụ án mạng ở Bình Dương, Nghệ An và Yên Bái. Kẻ thủ ác ra tay tàn độc, tàn sát đến cả gia đình, không từ người già, trẻ em.

Hiện Bộ Công an, Công an Yên Bái cùng nhân dân đang truy tìm kẻ gây tội ác đối với cả một gia đình hàng xóm. Người ta nghi ngại khi tới đây sẽ có khoảng 17.000 tù nhân ra ngoài xã hội, liệu có ảnh hưởng đến an ninh trật tự ở các địa phương?

Như Phó Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc, Chủ tịch Hội đồng đặc xá Trung ương cho biết, theo thống kê, tỷ lệ tái phạm rất thấp, sau một năm đặc xá 2013 chỉ có khoảng 0,73% người tái phạm. Pháp luật tiếp tục rất nghiêm khắc với những trường hợp tái phạm, các trường hợp phạm tội gây hậu quả nghiêm trọng.

Các trường hợp không được xét đặc xá năm 2015 cũng được quy định rõ: bản án hoặc quyết định của Tòa án đối với người đó đang có kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm hoặc tái thẩm; đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự về hành vi phạm tội khác; trước đó đã được đặc xá; có từ hai tiền án trở lên; phạm tội rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng; xâm phạm an ninh quốc gia...

Năm nay, Hội đồng đặc xá Trung ương đã đặc biệt chú ý đến việc phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và các tổ chức đoàn thể để hỗ trợ, tạo điều kiện tốt nhất để những người được đặc xá trở về cộng đồng, tránh mọi sự phân biệt, kỳ thị đối với họ, giúp họ làm ăn sinh sống, hòa nhập.

Người ta cũng lo ngại, thực tế hiện với con số hơn 1,1 triệu người thất nghiệp, trong đó có trên 177.700 người tốt nghiệp đại học, trên đại học, trong tình hình kinh tế khó khăn, doanh nghiệp bị thua lỗ, giải thể, thì liệu có chỗ đứng cho hơn 17.000 người vừa ra khỏi trại giam? Thực tế việc hòa nhập, cũng như việc tái phạm tội của người đặc xá, ra tù phụ thuộc không ít vào vấn đề công ăn, việc làm, ổn định cuộc sống. Không ít trường hợp tái phạm là do lâm vào cảnh bần cùng, do kinh tế khó khăn, hoặc do kỳ thị, phân biệt...

Từ năm 2011, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 80 quy định các biện pháp bảo đảm tái hòa nhập cộng đồng cho người chấp hành xong án phạt tù, người được đặc xá. Chính sách cho người được đặc xá, tha tù đã được thực hiện.

Việc chuẩn bị hòa nhập cộng đồng cho các đối tượng tha tù, đặc xá cũng đã được các trại giam, tạm giam, cơ quan thi hành án hình sự làm công tác tư vấn, giáo dục đã được tích cực thực hiện. MTTQ cùng các đoàn thể, cũng đã tích cực vào cuộc nắm từng hoàn cảnh để động viên giúp đỡ người ra tù, đặc xá tránh mặc cảm, xa lánh; các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp cùng hỗ trợ, tạo việc làm cho họ.

Năm nay, Chủ tịch Hội đồng đặc xá Trung ương đã đặc biệt nhấn mạnh về vai trò của chính quyền địa phương, các tổ chức đoàn thể ở cơ sở trong việc phối hợp với gia đình có người đặc xá, tha tù để giúp đỡ họ ngay từ những ngày đầu trở về.

Từ những bài học lỗi lầm trong cuộc đời, từ những bài học, giáo dục trong quá trình cải tạo trong các trại giam, đặc biệt cảm nhận được tình thương yêu, bao dung của cộng đồng, trong việc thực hiện chính sách, trong các việc làm cụ thể, không ít người sau khi được đặc xá, tha tù đã thực sự hoàn lương, có những thành công trong con đường làm lại cuộc đời.

Rất nhiều các phạm nhân đã phát huy được nghề nghiệp từ việc học nghề trong các trại giam, đặc biệt, là việc học để được thực sự làm người. Chính họ là những người thấm thía với thành quả lao động, trân trọng những đồng tiền có được từ mồ hôi, từ những năm tháng nhọc nhằn của mình, để không phụ sự kỳ vọng, mong mỏi của cộng đồng.

Còn nhớ cách đây 5 năm, vào dịp 2-9 năm 2010, Nhà nước cũng đã có đợt đặc xá, tha tù với số lượng phạm nhân lớn, cũng khoảng 17.000 người. Dư luận cũng từng không ít băn khoăn về vấn đề này. Tuy nhiên cùng với sự ra đời của Nghị định 80, sự mở rộng vòng tay của cộng đồng, sự quan tâm của các cấp Đảng, Nhà nước, MTTQ Việt Nam, chính quyền, cơ quan, đoàn thể ở các địa phương... những người được đặc xá, tha tù đã thực sự hòa nhập, hoàn lương.

Mặc dù tình hình tội phạm có nhiều diễn biến phức tạp, có lĩnh vực gia tăng, nhưng con số tỉ lệ những người được đặc xá tái phạm đã giảm nhiều (từ xấp xỉ 4% đến nay chỉ còn khoảng 0,73%) đã cho thấy một chủ trương đúng đắn, một cách làm, một bài thuốc trị tội phạm hữu hiệu. Bài thuốc ấy là lòng nhân ái, bao dung, mở rộng vòng tay của cộng đồng, truyền thống nhân nghĩa, thương người của dân tộc.