MTTQ Việt Nam giám sát, phản biện như thế nào?

Phó Chủ tịch Nguyễn Văn Pha với bài giảng có chủ đề “Hiến pháp năm 2013
và nhiệm vụ giám sát, phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam”.

Theo Phó Chủ tịch Nguyễn Văn Pha: “Giám sát là theo dõi, kiểm tra, phát hiện, đánh giá của cá nhân, tổ chức, cộng đồng người đối với cá nhân, tổ chức, cộng đồng người khác trong các lĩnh vực hoạt động kinh tế - xã hội, trong việc thực hiện Hiến pháp, pháp luật, đường lối, quan điểm của Đảng, chính sách Nhà nước, các quyền lợi, nghĩa vụ của công dân, của các tổ chức chính trị xã hội và kiến nghị phát huy ưu điểm, thành tựu, xử lý đối với cá nhân, tổ chức có những hành vi sai trái”.

Giám sát của MTTQ Việt Nam không mang tính quyền lực nhà nước mà mang tính nhân dân với cơ chế là “theo dõi, phát hiện, kiến nghị”. Tại khoản 1, Điều 12 Luật MTTQ Việt Nam quy định mục đích hoạt động giám sát của MTTQ Việt Nam là: Hỗ trợ cho công tác giám sát, kiểm tra, thanh tra của Nhà nước, nhằm góp phần xây dựng và bảo vệ Nhà nước trong sạch, vững mạnh, hoạt động có hiệu lực, hiệu quả.

Theo Phó Chủ tịch Nguyễn Văn Pha, hoạt động giám sát, cần bảo đảm sự lãnh đạo của cấp ủy đảng, phối hợp chặt chẽ với chính quyền và cơ quan liên quan. Quá trình giám sát không làm cản trở công việc, sinh hoạt của tổ chức, cá nhân. Hoạt động giám sát phải bảo đảm công khai, khách quan, minh bạch theo quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước. Việc giám sát còn đòi hỏi có sự theo dõi đến cùng việc thực hiện các kiến nghị, khắc phục thiếu sót, khuyết điểm, cải tiến công tác, làm cho việc giám sát có hiệu lực và đạt hiệu quả thiết thực.

Dựa theo quy định của Hiến pháp, Luật MTTQ Việt Nam, thì đối tượng giám sát bao gồm: Hoạt động của cơ quan nhà nước, các tổ chức của Đảng, các đơn vị kinh tế, doanh nghiệp, đại biểu dân cử, đảng viên, cán bộ, công chức, viên chức. Giám sát được thực hiện dưới ba hình thức, đó là: vận động nhân dân giám sát, tham gia giám sát với Quốc hội, hội đồng nhân dân và tổ chức đoàn giám sát.

Đối với hoạt động phản biện, trước Hiến pháp 2013, hầu như không có văn bản quy pháp pháp luật nào quy định về hoạt động phản biện xã hội của MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội mà chỉ dừng ở mức độ quy định về hoạt động góp ý kiến, kiến nghị về xây dựng chính sách, pháp luật thì Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2015 quy định việc MTTQ Việt Nam góp ý vào dự thảo một số văn bản quy phạm pháp luật.

Các học viên tại chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ công tác Mặt trận năm 2016.

Đây cũng có thể coi là hình thức phản biện xã hội của MTTQ Việt Nam đối với hoạt động xây dựng pháp luật của Nhà nước.

Đối tượng phản biện xã hội là các dự thảo văn bản về chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật, các quy hoạch, kế hoạch, chương trình, dự án phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội của Nhà nước phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của mình.

Phạm vi phản biện, ở Trung ương bao gồm dự thảo văn bản về chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước liên quan đến quyền và trách nhiệm của MTTQ Việt Nam, các đoàn thể chính trị - xã hội; liên quan đến quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân; về xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc; các dân tộc, các tôn giáo và người Việt Nam ở nước ngoài…Ở địa phương: phản biện khi cơ quan, tổ chức có thẩm quyền ở địa phương yêu cầu, Ủy ban MTTQ các cấp chủ trì phản biện xã hội về dự thảo các nghị quyết, chỉ thị, quyết định của ủy liên quan đến quyền và trách nhiệm của MTTQ Việt Nam và các đoàn thể chính trị - xã hội; quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân về xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc ở địa phương; dự thảo đề án về phương án quản lý, phát triển và sử dụng nguồn nhân lực ở địa phương; đề án thu, chi các loại phí, lệ phí, các khoản đóng góp của nhân dân.