Mù mờ thông tin hàng hóa

Xác định trước về thông tin hàng hóa hiện nay chiếm tỷ lệ rất thấp. (Ảnh: S. Xanh).

Ít doanh nghiệp xác định trước thông tin hàng hóa

Việc thực hiện đăng ký xác định trước hàng hóa là để tuân thủ Hiệp định tạo thuận lợi thương mại (TFA) của WTO đã chính thức có hiệu lực từ 22/2/2017. TFA đặt ra tiêu chuẩn thuận lợi hóa thương mại thống nhất trong tất cả quốc gia thành viên WTO, tạo động lực mới thúc đẩy hoạt động thương mại quốc tế qua việc thực hiện cải cách thủ tục hành chính và thủ tục hải quan giúp thông quan hàng hóa qua biên giới.

Để thực thi TFA, Tổng cục Hải quan chủ động ban hành các quy trình xác định trước mã số, xuất xứ, trị giá hải quan đối với hàng hoá xuất nhập khẩu, đáp ứng yêu cầu chính đáng của người khai hải quan, phù hợp với thông lệ quốc tế. Ngoài quy định xác định trước được đề cập trong Luật Hải quan (2014), quy định xác định trước còn được thể hiện chi tiết tại Nghị định 08 - Quy định chi tiết và biện pháp thi hành Luật Hải quan về thủ tục hải quan, kiểm tra, giám sát, kiểm soát hải quan.

Thông tư 38 của Bộ Tài chính quy định về thủ tục hải quan, kiểm tra, giám sát; thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu và quản lý thuế đối với hàng hoá xuất khẩu, nhập khẩu. Tất cả các quy định liên quan giúp cho người khai hải quan chủ động xác định trước số thuế phải nộp khi làm thủ tục thông quan, tránh phát sinh việc tranh cãi giữa người khai hải quan và hải quan cửa khẩu khi làm thủ tục hải quan, minh bạch hoá thủ tục hải quan. Các chuyên gia cho biết, đối với các nội dung, yêu cầu trong TFA, phần lớn đã được quy định cụ thể trong pháp luật Việt Nam. Thế nhưng đến nay, cả nước mới có hơn 500 trường hợp xác định trước mã số HS; 5 trường hợp xác định trước trị giá hải quan và chưa có trường hợp xác định trước xuất xứ đối với hàng hoá xuất nhập khẩu. Con số này được đánh giá là quá thấp so với lượng hàng hóa xuất khẩu đi các nước.

Nhận định về tính hiệu quả của quy trình xác định trước, ông Herb Cochran - Giám đốc điều hành Phòng Thương mại Mỹ tại TP. HCM, cơ quan quản lý và cả DN Việt Nam cần tháo gỡ những khó khăn để cho hoạt động xuất nhập khẩu nhanh chóng hơn, thuận tiện trong kinh doanh. Ông Herb Cochran dẫn chứng về tính hiệu quả của quy định bằng những chia sẻ của đại diện nhà bán lẻ Walmart với ông rằng, năm 2016, nhà bán lẻ này nhập khẩu 2.500 container vào Mỹ, trong đó có 75% hàng hóa sử dụng thủ tục đăng ký xác định trước. Nhằm hỗ trợ để quá trình thông quan hàng hóa được suôn sẻ, thủ tục hải quan đã được thực hiện một cách nhanh nhất có thể. DN không biết đường đi thẳng, cứ đi lòng vòng và tốn thời gian.

Quan ngại về thủ tục xác định trước, đại diện Công ty Tư vấn xuất nhập khẩu Toàn Cầu chia sẻ, DN này đã nộp hồ sơ xin xác nhận trước cho cơ quan Hải quan TP HCM gần 1 tháng nhưng vẫn không thấy phản hồi. DN cần tiếp cận thủ tục và quy trình nhanh chóng hơn, vì kéo dài thời gian làm thủ tục sẽ ảnh hưởng lớn đến hiệu quả kinh doanh.

Đơn giản bằng cách cụ thể hóa

Liên quan đến vấn đề nhanh chậm của việc xác định trước mã số, xuất xứ, trị giá, bà Nguyễn Thị Tuyết Mai - Tổng Thư ký Hiệp hội Dệt may Việt Nam cho rằng, không thể đổ hết lỗi cho Hải quan khi DN chưa thông về thủ tục. Bản thân người phụ trách lĩnh vực xuất nhập khẩu của DN phải có trách nhiệm cập nhật và tìm hiểu các quy định mới để thực hiện. Trường hợp không điều chỉnh việc tiếp cận chính sách, vô hình trung khiến DN ngày càng khó khăn hơn khi các thị trường nước ngoài có nhiều quy định mới đối với hàng hoá nhập khẩu từ bên ngoài. Ngoài ý thức tự tìm hiểu chính sách, DN nên kết nối với hiệp hội vì vai trò của hiệp hội là có chức năng là cung cấp thông tin cho DN.

Cũng theo bà Nguyễn Thị Tuyết Mai, để DN thuận lợi hơn trong việc xác định trước mã hàng hóa, hải quan có thể công bố danh mục mã HS. Thực tế, nhiều sản phẩm nhập khẩu về Việt Nam nhưng Việt Nam chưa có mã HS. Đại diện Công ty Tư vấn xuất nhập khẩu Toàn Cầu cũng kiến nghị, các cơ quan cần liên thông với nhau trong xử lý thông tin. Bởi qua trường hợp thực tế của công ty khi đi làm thủ tục xác định trước phải lần lượt làm các thủ tục nộp thuế, xin xác nhận của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn về mặt hàng nhập khẩu rồi mới nộp các hồ sơ cho Hải quan.

Ông Đặng Thái Thiện - Phó Trưởng phòng Giám sát quản lý (Cục Hải quan TP HCM) cho biết, nếu DN không đồng ý với kết quả xác định trước của cơ quan hải quan có thể đề nghị xem xét lại kết quả xác định trước. Tổng cục Hải quan đã quy định rõ trách nhiệm trong việc ban hành văn bản thông báo xác định trước cho DN. Theo đó, trong thời hạn 5 ngày làm việc, cơ quan Hải quan có văn bản từ chối nếu thấy hồ sơ DN không đủ điều kiện hoặc hồ sơ không đầy đủ, hợp lệ. Đối với trường hợp phức tạp, thời hạn trường hợp thông thường là 30 ngày, hoặc 60 ngày. Nếu như có khiếu nại của DN, trong thời hạn 10 ngày làm việc (trường hợp thông thường) hoặc 30 ngày (trường hợp phức tạp) kể từ ngày nhận được yêu cầu, Tổng cục Hải quan sẽ có văn bản trả lời kết quả cho người yêu cầu.

Ông Đặng Thái Thiện tư vấn thêm, DN nên nộp hồ sơ thẳng cho Tổng cục Hải quan nếu cần xác định mã HS đối với các mặt hàng mới và như quy định trong 30 ngày Tổng cục Hải quan phải trả lời.