Muốn đột phá phải giảm nhiêu khê

PV: Thưa ông, Nghị quyết Trung ương lần này yêu cầu toàn hệ thống chính trị cần tiếp tục thống nhất nhận thức về kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; quyết liệt nhiệm vụ hoàn thiện thể chế về cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, có chính sách đột phá tháo gỡ những vướng mắc, tạo thuận lợi hỗ trợ doanh nghiệp phát triển trên cơ sở đẩy mạnh đồng bộ cải cách hành chính và cải cách tư pháp? Ông đánh giá như thế nào về vấn đề này?

Ông Trần Anh Tuấn: Định hướng đó là hoàn toàn đúng. Muốn đột phá bây giờ các ngành phải xem lại thủ tục và đánh giá so sánh các thủ tục tương tự như: Thủ tục hành chính, thủ tục đầu tư, thủ tục hưởng những chính sách ưu đãi phải đơn giản hơn nữa. Nếu so với các nước trong khu vực, thủ tục của ta còn rất nhiều nhiêu khê về các loại giấy tờ, thời gian thực hiện thủ tục còn kéo dài. Đã hướng tới Nhà nước kiến tạo, tạo một môi trường thuận lợi thì tất cả các vấn đề đó phải đơn giản hóa.

Khi đã có chính sách khuyến khích như nguồn vốn, đất đai, thì cần tính toán kỹ các nguồn lực. Khi nhà đầu tư có tiềm năng tiềm lực, có khả năng thực hiện, dự án khả thi thì phải giải quyết nhanh, thời gian ngắn, gọn, tạo điều kiện cho họ. Ví dụ, thời gian hoàn thuế, miễn thuế, đóng thuế vẫn còn cao, từ hơn 200 giờ xuống còn 1-2 ngày.

Phải tạo đột phá là vậy. Giờ ta đang làm nhưng chưa có cải thiện nhiều về môi trường đầu tư so với nhóm các nước trung bình trong khu vực Đông Nam Á và vẫn ở nhóm thấp. Rồi trong thực hiện đối tượng nào vi phạm thì phải xử lý, không thu hút đầu tư bằng mọi giá mà đánh đổi yếu tố về môi trường cho nên cần cân nhắc kỹ khi thu hút đầu tư. Ứng dụng công nghệ thông tin trong giải quyết hồ sơ, thủ tục, các loại giấy tờ, các ưu đãi khuyến khích nhanh gọn hỗ trợ cho nhà đầu tư, doanh nghiệp phát triển, đặc biệt là khối tư nhân đang chiếm một tỷ trọng lớn.

Nhưng để tạo điều kiện cho phát triển thì chúng ta phải tháo gỡ những vướng mắc về thể chế kinh tế để giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát nợ công, xử lý nợ xấu để nâng cao hiệu quả, thưa ông?

- Về vĩ mô, Chính phủ phải giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát nợ công. Khi chúng ta thu hút được nguồn lực sẽ làm giảm bớt tình trạng nợ công, thu hút tốt nguồn lực xã hội và nguồn lực bên ngoài sẽ bổ sung vào nguồn ngân sách để tạo động lực cho phát triển. Hiện ta đang khuyến khích kinh tế tư nhân phát triển, qua đó sẽ bổ sung nguồn lực cho ngân sách. Phải thu hút, tạo lập môi trường tốt để từ việc thu hút nguồn lực trong nước, ngoài nước sẽ làm giảm gánh nặng về ngân sách, giảm nợ công, tạo động lực phát triển tốt hơn. Nếu không khuyến khích và thu hút được nguồn lực trong dân, hay các nhà đầu tư sẽ làm tăng nợ công và lâu dài sẽ ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững về tăng trưởng, lấy đâu nguồn lực mà phát triển?

Đối với những khâu then chốt của kinh tế - xã hội, Nhà nước phải dùng ngân sách đầu tư để thu hút, tạo thuận lợi cho các nhà đầu tư bỏ nguồn lực của họ vào để cùng xây dựng phát triển. Nếu không tính đến môi trường đầu tư tốt thì ngân sách sao chịu được? Lúc đó gánh nặng nợ công lớn sẽ làm ảnh hưởng lâu dài đến sự phát triển của quốc gia.

Thưa ông, như vậy chúng ta phải đổi mới đầu tư công và phân bổ các nguồn lực của Nhà nước thực sự theo tín hiệu và cơ chế thị trường, cũng như khắc phục tình trạng “xin - cho”?

- Bây giờ tạo môi trường bình đẳng có nhiều yếu tố, nhưng quan điểm phải xem các thành phần kinh tế phát triển ngang nhau và cạnh tranh ngang nhau thì môi trường cạnh tranh mới bình đẳng. Ở đây nhiều doanh nghiệp nhà nước còn được “bảo trợ” rất lớn từ Nhà nước, tạo áp lực cạnh tranh không bình đẳng. Từ đó những doanh nghiệp tư nhân ngoài quốc doanh vốn là doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ, nguồn lực hạn chế, tiếp cận nguồn vốn cũng hạn chế, vay hạn chế, nguồn lực đất đai cũng hạn chế… Nếu không tạo động lực thúc đẩy họ sẽ cảm thấy bị chèn ép; không có động lực bỏ vốn ra kinh doanh cùng với các nguồn khác để phát triển.

Hiện thế giới đang diễn ra cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4, vậy muốn tăng năng suất lao động chúng ta phải đổi mới mô hình tăng trưởng, thưa ông?

- Đúng vậy, phải đổi mới mô hình tăng trưởng, trong đó khoa học công nghệ, công nghệ thông tin là nền tảng để tiến hành cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4. Chúng ta đã có định hướng và bắt nhịp nhưng cũng hơi chậm vì nước ta phát triển sau các nước khác. Họ tiến tới cách mạng công nghiệp lần thứ 4 từ năm 2008, còn chúng ta đang bắt nhịp. Hiện một số ngành đã đang bắt nhịp, nhưng có một số ngành đang tụt hậu nhiều.

Chúng ta chủ yếu là chế biến, gia công, lắp ráp chưa có ứng dụng khoa học - công nghệ rồi công nghệ thông tin vào hoạt động kinh tế, sản xuất, cũng như hành chính để ra quyết định một cách nhanh chóng và dự báo trước những điểm nghẽn trong phát triển. Hiện công nghệ thông tin đang có một số vượt trội về nguồn nhân lực, tạo ra được sản phẩm phần mềm và phần cứng cho sản xuất trong ngành đó, nhưng thực sự so với các nước trong khu vực như Ấn Độ, Malaysia, Thái Lan ta còn kém so với họ.

Cho nên bước vào cuộc cách mạng lần thứ 4 thì đa số các lĩnh vực ta chưa theo kịp, một số lĩnh vực ta đang bắt nhịp, đang vận dụng để ứng dụng công nghệ thông tin vào trong hoạt động đời sống xã hội sản xuất kinh doanh, thương mại, chính phủ điện tử để phục vụ quá trình ra quyết định phát triển kinh tế. Tới đây phải chọn ra một số ngành, lĩnh vực có lợi thế để đầu tư khoa học công nghệ, công nghệ thông tin nhằm tạo sự đột phá, chuyển biến trong sản xuất, thương mại; tạo hiệu ứng lan tỏa trong phát triển. Từ đó nó sẽ từ từ nhân rộng phát triển ra các lĩnh vực khác. Nếu không có đột phá sẽ ngày càng tụt hậu, sự lan tỏa của công nghệ thông tin trong sản xuất, thương mại sẽ yếu đi và ngày càng tụt hậu hơn.

Xin trân trọng cảm ơn ông!