Nam Cực lưu giữ ký ức khí hậu Trái đất
Ẩn sâu dưới lớp tuyết dày của Nam Cực, các nhà khoa học đang xây dựng một “kho lưu trữ băng” đặc biệt nhằm bảo tồn những mẫu băng cổ từ các sông băng đang tan chảy trên khắp thế giới vì biến đổi khí hậu. Đây được xem là nỗ lực lưu giữ những hồ sơ khí hậu quý giá cho các thế hệ tương lai.
Kho lưu trữ nằm gần trạm nghiên cứu Concordia của Pháp và Italy, cách bờ biển Nam Cực hơn 1.000km. Thay vì sử dụng hệ thống làm lạnh hiện đại, kho được đào sâu khoảng 10m dưới lớp tuyết, nơi nhiệt độ tự nhiên luôn duy trì ở khoảng âm 52 độ C, đủ để bảo quản các lõi băng trong hàng trăm năm.
Bên trong những lõi băng là vô số bọt khí siêu nhỏ, lưu giữ thành phần khí quyển từ hàng trăm đến hàng nghìn năm trước. Nhờ đó, các nhà khoa học có thể tái dựng lịch sử khí hậu Trái đất, từ nồng độ khí nhà kính, dấu vết các vụ phun trào núi lửa, cháy rừng đến ô nhiễm công nghiệp theo từng giai đoạn.
Dự án do Quỹ Ice Memory khởi xướng với mục tiêu bảo tồn các mẫu băng trước khi những sông băng biến mất hoàn toàn. Theo các nhà nghiên cứu, không thể cứu được toàn bộ sông băng, nhưng vẫn có thể lưu giữ những thông tin môi trường và khí hậu quý giá mà chúng chứa đựng.
Việc thu thập các lõi băng là quá trình đầy thử thách. Các đoàn khảo sát phải mang theo gần nửa tấn thiết bị khoan tới những vùng núi cao hiểm trở. Trước khi khoan, họ sử dụng radar xuyên băng để xác định vị trí có cấu trúc ổn định, bảo đảm các lớp băng không bị xáo trộn theo thời gian.
Đến nay, dự án đã thu thập lõi băng từ 10 sông băng tại dãy Alps, dãy Andes, vùng núi Pamir (Tajikistan) và nhiều khu vực khác, hướng tới mục tiêu lưu giữ mẫu từ 20 sông băng trên toàn cầu.
Theo các nhà khoa học, giá trị của những lõi băng này sẽ ngày càng lớn trong tương lai. Với sự phát triển của công nghệ, các thế hệ sau có thể khai thác từ chúng nhiều thông tin mà khoa học hiện nay chưa thể phân tích, qua đó hiểu rõ hơn về lịch sử khí hậu, sự biến đổi của môi trường và những tác động lâu dài của con người đối với Trái đất.
Các nhà khoa học cảnh báo hàng nghìn sông băng đã biến mất trong vài thập kỷ qua và nếu tình trạng phát thải khí nhà kính tiếp diễn, khoảng 4.000 sông băng có thể biến mất mỗi năm vào giữa thế kỷ này. Khi đó, những lõi băng được lưu giữ tại Nam Cực sẽ trở thành nguồn tư liệu vô giá, giúp các nhà nghiên cứu giải mã quá khứ khí hậu và hỗ trợ dự báo những biến động của Trái đất trong tương lai.