Báo Đại Đoàn Kết Kinh tế

Nâng cao năng lực hấp thụ nguồn vốn FDI

Báo Đại Đoàn Kết Tăng kích thước chữ

Nâng cao năng lực hấp thụ nguồn vốn FDI

Báo Đại Đoàn Kết trên Google News
Nâng cao năng lực hấp thụ nguồn vốn FDI
Nâng cao năng lực hấp thụ nguồn vốn FDI và lan tỏa công nghệ sẽ quyết định mức độ tận dụng cơ hội của doanh nghiệp trong nước. Ảnh: H.H

Giới chuyên gia đánh giá, để vừa thúc đẩy liên kết giữa khu vực FDI và doanh nghiệp (DN) trong nước vừa bảo đảm phù hợp với các cam kết quốc tế, chính sách phát triển công nghiệp hỗ trợ cần tiếp tục được triển khai, hoàn thiện theo hướng khuyến khích hợp tác trên cơ sở lợi ích hài hòa giữa các bên.

Tiếp nhận công nghệ

Vốn FDI thực hiện trong 9 tháng năm 2026 đạt khoảng 21 tỷ USD; cả năm phấn đấu đạt tối thiểu 30 tỷ USD. Khu vực FDI hiện đóng góp tỷ trọng lớn trong hoạt động xuất nhập khẩu, tiếp tục là nguồn lực quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế.

Tuy nhiên, theo Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn, thu hút đầu tư không chỉ dừng ở quy mô vốn mà quan trọng hơn là khả năng nâng cao giá trị gia tăng, tiếp nhận công nghệ và thúc đẩy DN trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Thực tế trong lĩnh vực bán dẫn cho thấy, mỗi công đoạn có yêu cầu khác nhau về công nghệ, nhân lực và giá trị gia tăng. Vì vậy, Việt Nam cần xác định lộ trình phát triển phù hợp, đồng thời nâng cao năng lực nghiên cứu, đào tạo nguồn nhân lực và phát triển công nghiệp hỗ trợ. Việc chuyển giao công nghệ cũng cần gắn với năng lực tiếp nhận thực tế của DN và các cơ sở nghiên cứu, đào tạo trong nước.

Tính đến tháng 8/2026, Việt Nam có khoảng 47.796 dự án FDI còn hoạt động, với tổng vốn đăng ký khoảng 561,6 tỷ USD. Quy mô này cho thấy yêu cầu tiếp tục hoàn thiện môi trường đầu tư, đồng thời nâng cao chất lượng hợp tác và hiệu quả lan tỏa của khu vực FDI.

Bộ trưởng Bộ Tài chính cũng lưu ý, việc tăng cường hợp tác với các tập đoàn quốc tế cần đi đôi với nâng cao năng lực của DN nội địa. Khi DN Việt Nam chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu về chất lượng, giá thành và năng lực cung ứng, khả năng tham gia sâu vào chuỗi sản xuất của các tập đoàn lớn sẽ còn hạn chế. Vì vậy, phát triển công nghiệp hỗ trợ và nguồn nhân lực chất lượng cao là những nhiệm vụ cần được quan tâm trong quá trình hoàn thiện chính sách thu hút đầu tư.

Thực tế cũng chỉ ra sự hiện diện của các tập đoàn lớn như Samsung, LG, Toyota, Intel… đã góp phần đưa Việt Nam trở thành một mắt xích quan trọng trong mạng lưới sản xuất và chuỗi cung ứng toàn cầu, đồng thời tạo ra thị trường rộng lớn cho các DN công nghiệp hỗ trợ.

Tuy nhiên, quy mô sản xuất và xuất khẩu được mở rộng chưa đồng nghĩa với việc giá trị gia tăng tạo ra trong nước tăng tương ứng.

Số liệu của Bộ Công thương cho biết, năm 2025, kim ngạch nhập khẩu hàng hóa và dịch vụ tăng 17,12%, cao hơn mức tăng 16,27% của xuất khẩu. Cùng với đó là thực trạng phụ thuộc vào nguyên vật liệu, linh kiện và phụ tùng nhập khẩu ở nhiều ngành công nghiệp chủ lực, điều này đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực cung ứng trong nước để mở rộng hoạt động sản xuất.

Bài toán đặt ra không chỉ là tiếp tục thu hút thêm các dự án FDI mà quan trọng hơn là chuyển hóa sự hiện diện của các tập đoàn đa quốc gia thành cơ hội phát triển năng lực công nghệ, năng suất và hệ thống DN Việt Nam. Đây cũng là sự chuyển dịch từ tư duy thu hút FDI sang nâng cao năng lực hấp thụ FDI, gắn hiệu quả đầu tư với mức độ lan tỏa đối với nền kinh tế trong nước.

Thực tế, khoảng cách giữa DN công nghiệp hỗ trợ trong nước và các tập đoàn đa quốc gia vẫn còn lớn. Số liệu thống kê cho hay, trong khoảng 1.000 DN đủ năng lực cung ứng trực tiếp cho các DN lắp ráp và tập đoàn đa quốc gia, DN nội địa chỉ chiếm khoảng 30%. Trong khi đó, khoảng 88% DN công nghiệp hỗ trợ có quy mô nhỏ và vừa, phần lớn còn hạn chế về vốn, công nghệ, năng lực quản trị và khả năng tiếp cận thông tin thị trường.

Đặc biệt, việc trở thành nhà cung ứng cho các tập đoàn lớn không đơn thuần phụ thuộc vào năng lực sản xuất một loại linh kiện. DN còn phải đáp ứng đồng thời các yêu cầu nghiêm ngặt về chất lượng, độ ổn định, tiến độ giao hàng, truy xuất nguồn gốc và khả năng cải tiến liên tục...

Do đó, nếu chỉ tập trung vào ưu đãi tài chính hoặc các hoạt động kết nối giao thương đơn lẻ, sẽ khó giải quyết căn bản những khoảng cách về năng lực. Điều DN trong nước cần không chỉ là cơ hội tiếp cận khách hàng, mà còn là điều kiện để từng bước đáp ứng tiêu chuẩn, tham gia sản xuất và nâng cấp vị trí trong chuỗi giá trị.

Phát triển nhà cung ứng nội địa

Theo các chuyên gia, để vừa thúc đẩy liên kết giữa khu vực FDI và DN trong nước vừa bảo đảm phù hợp với các cam kết quốc tế, chính sách phát triển công nghiệp hỗ trợ cần tiếp tục được triển khai, hoàn thiện theo hướng khuyến khích hợp tác trên cơ sở lợi ích hài hòa giữa các bên.

Trong đó, chú trọng tạo động lực để DN FDI chủ động phát triển mạng lưới nhà cung ứng tại Việt Nam, tăng cường chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực và kết nối sản xuất. Đồng thời, tập trung nâng cao năng lực cạnh tranh của DN trong nước, giúp DN từng bước đáp ứng yêu cầu của các chuỗi cung ứng toàn cầu bằng chất lượng sản phẩm, năng suất và năng lực công nghệ.

Vì vậy, hướng tiếp cận phù hợp là tạo động lực để DN FDI chủ động phát triển nhà cung ứng tại Việt Nam thông qua các cơ chế khuyến khích gắn với kết quả chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực... Đồng thời, cần tập trung nguồn lực hỗ trợ DN trong nước nâng sức cạnh tranh, tham gia chuỗi cung ứng bằng chính chất lượng sản phẩm và khả năng đáp ứng thị trường.

Trong bối cảnh dòng vốn FDI tiếp tục giữ vai trò quan trọng đối với phát triển công nghiệp, việc nâng cao năng lực hấp thụ và lan tỏa công nghệ sẽ quyết định mức độ tận dụng cơ hội của DN trong nước. Khi các dự án đầu tư lớn không chỉ tạo ra sản lượng và kim ngạch xuất khẩu mà còn thúc đẩy hình thành mạng lưới nhà cung ứng có năng lực, vị thế quốc gia sẽ chuyển từ một địa điểm sản xuất, lắp ráp quan trọng thành một mắt xích có giá trị cao hơn trong chuỗi công nghiệp toàn cầu.

H.Hương