Nâng giá trị trái cây Việt
Từ những lô sầu riêng xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc được gắn tem truy xuất điện tử, ngành rau quả Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới, nơi giá trị của sản phẩm không chỉ được quyết định bởi sản lượng hay chất lượng mà còn bởi khả năng minh bạch hóa toàn bộ hành trình, từ vùng trồng đến bàn ăn.
Tăng trưởng xuất khẩu song hành với nâng cao chất lượng
Không chỉ tăng về quy mô, cơ cấu xuất khẩu của ngành rau quả cũng chuyển dịch theo hướng tích cực. Nhóm sản phẩm rau quả chế biến hiện chiếm 35,8% tổng kim ngạch xuất khẩu, tăng mạnh so với mức 29,3% cùng kỳ năm 2025. Đây được xem là tín hiệu cho thấy ngành đang từng bước giảm phụ thuộc vào xuất khẩu thô, tăng cường chế biến sâu nhằm nâng cao giá trị sản phẩm.
Theo số liệu của Cục Hải quan, 5 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu rau quả đạt 2,67 tỷ USD, tăng 16% so với cùng kỳ năm ngoái. Trong khi đó, kim ngạch nhập khẩu đạt gần 1,3 tỷ USD, giúp ngành rau quả duy trì mức xuất siêu hơn 1,37 tỷ USD.
Theo ông Đặng Phúc Nguyên - Tổng Thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, việc Việt Nam và Trung Quốc ký Nghị định thư xuất khẩu chính ngạch đối với bưởi và chanh đang mở thêm dư địa tăng trưởng cho ngành. Đồng thời, trái bưởi xuất khẩu thành công sang Australia tiếp tục cho thấy khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế của doanh nghiệp (DN) trong nước.
Không dừng lại ở đó, bối cảnh nhiều thị trường nhập khẩu liên tục siết chặt các yêu cầu về chất lượng, an toàn thực phẩm và minh bạch chuỗi cung ứng ngành rau quả đã chủ động triển khai truy xuất nguồn gốc để đáp ứng những yêu cầu khắt khe từ thị trường.
Thực tế cho thấy, nhiều mặt hàng trái cây chủ lực của Việt Nam như sầu riêng, bưởi, xoài, thanh long hay dừa đang ngày càng phụ thuộc vào khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn kiểm soát chất lượng của thị trường nhập khẩu. Việc xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc giúp cơ quan quản lý, DN và đối tác nước ngoài dễ dàng kiểm chứng thông tin về vùng trồng, quy trình canh tác, cơ sở đóng gói và quá trình vận chuyển.
Truy xuất nguồn gốc còn góp phần gia tăng niềm tin của người tiêu dùng quốc tế đối với nông sản Việt Nam. Khi thông tin sản phẩm được minh bạch hóa, giá trị thương hiệu được nâng lên, từ đó giúp DN có cơ hội tiếp cận các phân khúc thị trường cao cấp với mức giá tốt hơn.
Hướng tới mục tiêu kim ngạch 10 tỷ USD
Từ tháng 5 trở đi, nhiều loại trái cây chủ lực như sầu riêng, vải thiều, xoài và dừa... bước vào vụ thu hoạch chính. Nguồn cung dồi dào được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực cho tăng trưởng xuất khẩu trong quý II và quý III năm nay.
Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Hoàng Trung, Trung Quốc vẫn là thị trường tiềm năng lớn đối với rau quả Việt Nam từ nay đến cuối năm 2026. Tuy nhiên, yêu cầu về chất lượng sản phẩm ngày càng cao đòi hỏi DN phải kiểm soát chặt chẽ quy trình sản xuất, đáp ứng tiêu chuẩn GAP, kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và bảo đảm tính minh bạch trong khâu đóng gói.
Thực tế với đà tăng trưởng hiện nay, mục tiêu xuất khẩu rau quả đạt 10 tỷ USD đang dần trở nên khả thi hơn. Tuy nhiên, khả năng chinh phục cột mốc này không chỉ phụ thuộc vào sản lượng hay lợi thế mùa vụ mà còn phụ thuộc năng lực đáp ứng tiêu chuẩn, quản trị chuỗi cung ứng và khả năng thích ứng của toàn ngành trước những yêu cầu mới của thị trường quốc tế.
Một trong những nút thắt lớn nhất để nông sản xuất khẩu sang thị trường chủ lực Trung Quốc chính là mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói. Để vùng nguyên liệu đủ điều kiện cấp mã, đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ, khẩn trương giữa chính quyền địa phương và các cơ quan quản lý. Các địa phương đang gấp rút rà soát, tổng hợp và đề xuất hồ sơ lên Bộ Nông nghiệp và Môi trường.
Tại các địa phương có diện tích cây ăn quả lớn, công tác rà soát và mở rộng mã số vùng trồng đang được triển khai khẩn trương. Tại Hà Nội, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Mạnh Phương cho biết, Hà Nội sẽ mở rộng các mô hình trồng cây ăn quả theo quy trình nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, đạt tiêu chuẩn chất lượng như VietGAP, GlobalGAP, theo hướng hữu cơ; gắn sản xuất với bao tiêu sản phẩm. Cùng với đó, đầu tư nâng cấp cơ sở hạ tầng vùng trồng cây ăn quả, áp dụng cơ giới hóa và ứng dụng công nghệ cao, tổ chức sản xuất quy mô lớn. Hà Nội phấn đấu từ nay đến năm 2030 có 50-70% diện tích cây ăn quả được chứng nhận chất lượng…
Với đà tăng trưởng hiện nay, mục tiêu xuất khẩu rau quả đạt 10 tỷ USD đang dần trở nên khả thi.
Giới chuyên gia đánh giá, trong cuộc cạnh tranh ngày càng gay gắt trên thị trường nông sản quốc tế, truy xuất nguồn gốc không đơn thuần là công cụ quản lý mà đang trở thành lợi thế cạnh tranh chiến lược. Khi mỗi trái cây đều mang theo một “hồ sơ số” minh bạch, giá trị nông sản Việt không chỉ được nâng lên mà còn góp phần khẳng định vị thế của thương hiệu nông nghiệp Việt Nam trên bản đồ thương mại toàn cầu.
