Báo Đại Đoàn Kết Du lịch

Nét đẹp của trang phục đồng bào Chăm Islam

Báo Đại Đoàn Kết Tăng kích thước chữ

Nét đẹp của trang phục đồng bào Chăm Islam

Báo Đại Đoàn Kết trên Google News

Ở vùng Tây Nam của Tổ quốc, cộng đồng người Chăm Islam ở An Giang vẫn gìn giữ những giá trị văn hóa mang bản sắc riêng. Trải qua những biến động của lịch sử, nhiều phong tục, tập quán và nét đẹp truyền thống được trao truyền qua các thế hệ. Trong đó, trang phục không chỉ thể hiện thẩm mỹ mà còn phản ánh đặc trưng văn hóa, tín ngưỡng và nếp sống của cộng đồng.

Vẻ duyên dáng của thiếu nữ Chăm Islam trong trang phục truyền thống với sắc màu tươi tắn và những đường nét tinh tế. Ảnh: P. Sỹ.
Vẻ duyên dáng của thiếu nữ Chăm Islam trong trang phục truyền thống với sắc màu tươi tắn và những đường nét tinh tế. Ảnh: P. Sỹ.

Với những đặc trưng về văn hóa và tôn giáo, trang phục nam giới Chăm Islam có những nét riêng, vừa giản dị trong sinh hoạt thường ngày, vừa trang trọng trong các dịp lễ và nghi thức tôn giáo. Trang phục phổ biến của nam giới gồm áo, xà rông và mũ đội đầu. Áo có thể là áo thun hoặc áo sơ mi, tùy hoàn cảnh sử dụng. Trong sinh hoạt thường ngày, họ lựa chọn trang phục thoải mái; vào những dịp quan trọng, áo sơ mi thường được kết hợp với xà rông, tạo nên vẻ chỉnh tề, lịch sự.

Xà rông của nam giới thường dài đến cổ chân, được may từ chất liệu vải mềm với màu sắc và họa tiết đa dạng. Trang phục này có cách tạo hình đơn giản, chủ yếu từ một tấm vải được nối hai mép lại với nhau, tạo thành hình ống để quấn quanh người.

Một đặc điểm dễ nhận biết ở nam giới Chăm Islam là chiếc mũ kapeak. Loại mũ phổ biến này thường có màu đen hoặc xám, được làm từ vải nỉ hoặc nhung. Chiếc mũ không chỉ hoàn thiện trang phục mà còn gắn với nếp sống và thực hành tôn giáo của người theo đạo Islam.

Trong các dịp lễ trọng, trang phục nam giới được lựa chọn kỹ lưỡng hơn. Đặc biệt, các chức sắc tôn giáo thường mặc áo dài, cổ cao, thân áo có thể dài đến gót chân, thể hiện sự trang nghiêm trong các nghi lễ.

Nếu trang phục nam giới thiên về sự giản dị, trang phục phụ nữ Chăm Islam lại phong phú hơn về màu sắc, chất liệu và cách trang trí. Từ trang phục thường ngày đến y phục trong các dịp lễ hội, cưới hỏi, mỗi kiểu trang phục đều mang những đặc điểm riêng, gắn với nếp sống và quan niệm văn hóa của cộng đồng.

Tùy hoàn cảnh sinh hoạt, phụ nữ Chăm Islam lựa chọn trang phục phù hợp. Khi ở nhà cùng người thân, họ có thể mặc áo tay ngắn, cổ tròn kết hợp với váy. Khi ra ngoài, phụ nữ thường mặc áo dài tay và đội khăn phủ tóc, thể hiện quan niệm về sự kín đáo, đoan trang theo giáo luật Islam.

Sự phong phú trong trang phục còn thể hiện ở cách lựa chọn màu sắc, chất liệu theo độ tuổi và sở thích. Những gam màu tươi sáng, hoa văn nổi bật thường được các cô gái trẻ ưa chuộng, trong khi phụ nữ lớn tuổi có xu hướng lựa chọn trang phục đơn sắc, màu trầm, ít hoa văn hơn.

Ông Mohamad, đến từ xã Châu Phong, tỉnh An Giang, cho biết: “Dù ngày nay trang phục đã có nhiều bước cách tân để phù hợp hơn với cuộc sống hiện đại, nhưng những giá trị cốt lõi thì vẫn được cộng đồng giữ gìn cẩn thận. Những cô gái trẻ thường chọn trang phục có màu sắc tươi sáng, sặc sỡ, phổ biến nhất là gam màu trắng kết hợp với áo dài đơn sắc nổi bật. Còn đối với phụ nữ lớn tuổi, họ ưu tiên sự đằm thắm nên thường chọn trang phục đơn sắc, gam màu trầm và ít hoa văn hơn”.

Theo ông Mohamad, trước đây, người Chăm chủ yếu sử dụng vải lụa hoặc vải tự dệt bằng tay. Tuy nhiên, do giá thành lụa ngày càng cao, người dân linh hoạt sử dụng thêm các loại vải công nghiệp để may trang phục thường ngày, tiết kiệm chi phí. Dù vậy, một số sản phẩm như khăn đội đầu của phụ nữ hay xà rông của nam giới vẫn được chú trọng về kỹ thuật dệt và hoa văn truyền thống.

“Ngày xưa, bà con chủ yếu dùng vải lụa hoặc tự dệt tay. Tuy nhiên, lụa ngày nay có giá thành khá đắt đỏ nên người dân đã linh hoạt sử dụng thêm các loại vải công nghiệp để may mặc hằng ngày cho tiết kiệm. Tuy vậy, những sản phẩm như khăn đội đầu của nữ hay xà rông của nam thì vẫn phải dệt thủ công để giữ đúng hoa văn truyền thống. Nghề dệt tay vì thế vẫn được duy trì như một cách để giữ lửa nghề”, ông Mohamad chia sẻ.

Trong các dịp lễ hội, cưới hỏi, trang phục truyền thống càng có cơ hội tỏa sáng. Đối với cộng đồng Chăm Islam, trang phục truyền thống không chỉ là dấu ấn trong sinh hoạt và các nghi lễ mà còn góp phần khẳng định bản sắc văn hóa giữa quá trình giao lưu, tiếp biến văn hóa.        

Cuối tuần qua, tại Làng Văn hóa-Du lịch các dân tộc Việt Nam (xã Đoài Phương, Hà Nội), du khách có dịp tìm hiểu Tết Raya Aidil Fitri của đồng bào Chăm Islam tỉnh An Giang qua hoạt động tái hiện các nghi lễ, phong tục, tín ngưỡng và nét đẹp văn hóa được cộng đồng gìn giữ qua nhiều thế hệ. Chuỗi hoạt động tái hiện Tết Raya Aidil Fitri và nổi bật trong các nghi thức và hoạt động giao lưu là vẻ đẹp trang phục truyền thống của đồng bào Chăm Islam An Giang, góp phần tôn vinh bản sắc văn hóa và những giá trị được gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Thành Nam