Nga, Mỹ và 'cơ hội tốt nhất' để cứu Syria

Ngoại trưởng Mỹ John Kerry (trái) cùng người đồng cấp Nga
Sergei Lavrov gặp gỡ tại Geneva hôm 26/. (Nguồn: Reuters).

Hai nhà ngoại giao hàng đầu của hai siêu cường đã đến Geneva với hy vọng sẽ đạt được một thỏa thuận mới về cuộc chiến chống phiến quân ở Syria, điều có thể sản sinh một lệnh ngừng các hành động thù địch giữa quân đội chính phủ nước này và lực lượng nổi dậy; từ đó tiến tới các vòng đàm phán liên quan tới tiến trình chuyển giao quyền lực để chấm dứt cuộc nội chiến đã kéo dài hơn 5 năm qua.

Cuộc họp giữa ông Lavrov và Kerry tại một khách sạn hạng sang nằm bên hồ Geneva đã bắt đầu vào lúc 15h00 (giờ VN). Nói trước báo giới về trở ngại chính khiến lệnh ngừng bắn đến nay vẫn chưa đạt được, Ngoại trưởng Lavrov nói: “Tôi không muốn phá vỡ bầu không khí của các cuộc đàm phán”.

Trong khi đó, Ngoại trưởng Kerry trong tuần đã nói rằng các đội ngũ kỹ thuật từ cả hai nước đã gần đạt được mục đích trong các cuộc thảo luận; dù rằng giới chức Mỹ khẳng định vẫn còn quá sớm để nói rằng thỏa thuận này có thể được ký kết sớm.

“Vẫn còn nhiều vấn đề cần phải giải quyết” - một quan chức kỳ cựu thuộc Bộ Ngoại giao Mỹ nói với hãng tin Reuters - “Chúng tôi hy vọng rằng các vấn đề trên sẽ phần nào được giải quyết trong ngày hôm nay, để kế hoạch có thể tiến triển”.

Khi Ngoại trưởng Kerry bắt đầu các vòng đàm phán bàn về việc hợp tác quân sự với Nga ở Syria hồi tháng 7 vừa qua nhân một chuyến tới Moscow, đề xuất mà ông đưa ra vao gồm việc Washington và Moscow chia sẻ thông tin tình báo quân sự để hợp tác không kích nhằm vào tổ chức phiến quân Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS) và ngăn chặn việc lực lượng không quân Syria tổ chức không kích nhằm vào phe nổi dậy “ôn hòa” mà phương Tây hậu thuẫn.

Ông Kerry từng bày tỏ niềm tin rằng kế hoạch này sẽ là cơ hội tốt nhất để hạn chế chiến sự xảy ra - đang đẩy hàng nghìn người dân Syria đến chỗ phải bỏ quê hương để tìm đến châu Âu, gây nên cuộc khủng hoảng di cư trầm trọng. Kế hoạch này cũng giúp họ thực hiện dễ dàng hơn các chuyến hàng nhân đạo cho hàng chục nghìn người đang chịu cảnh sống cực kỳ khó khăn.

Vòng đàm phán tổ chức tại Geneva diễn ra chỉ vài ngày sau khi lực lượng nổi dậy Syria, được lực lượng đặc nhiệm, xe tăng và chiến đấu cơ Thổ Nhĩ Kỳ hỗ trợ, đã tiến vào thị trấn Jarablus, nơi được coi là một trong những thành trì của IS ở khu vực biên giới Thổ Nhĩ Kỳ-Syria.

Bước tiến mới về phía Tây này là giai đoạn tiếp theo của chiến dịch mà Thổ Nhĩ Kỳ hậu thuẫn, và có thể sẽ mất nhiều tuần hay nhiều tháng mới có thể hoàn thành.

Trong ngày 26/8, lực lượng quân đội Thổ Nhĩ Kỳ đang đóng trên lãnh thổ Syria đã tổ chức pháo kích nhằm vào lực lượng dân quân người Kurd, còn gọi là Các đơn vị Bảo vệ Nhân dân (YPG), ở phía Nam thị trấn Jarablus và yêu cầu YPG phải rút lui toàn bộ lực lượng về phía bờ Tây sông Euphrates trong vòng một tuần lễ.

Trước đó, hồi đầu tháng, YPG đã di chuyển về phía Tây của con sông này như một phần của chiến dịch mà liên minh chống IS do Mỹ dẫn đầu triển khai, trong đó mục đích là tái chiếm thành phố Manbij từ tay IS. Chiến dịch này hiện đã hoàn thành. Cũng chính vì nguyên nhân này mà Ankara và Washington hiện đang có bất đồng dữ dội. Từ lâu Ankara đã coi YPG không khác gì một tổ chức phiến quân đòi ly khai hay khủng bố, trong khi Washington lại phải viện tới sự giúp đỡ của YPG trong cuộc chiến chống IS.

Hiện nay, chính quyền Washington mong muốn hoàn tất thỏa thuận với Nga. Từ việc đạt được thỏa thuận này, Washington có thể thúc đẩy được các vòng đàm phán về chuyển tiếp chính trị ở Syria.

Trước đó, hôm 25/8, LHQ cho hay Nga đã thỏa thuận một lệnh ngừng bắn nhân đạo kéo dài 48 giờ đồng hồ ở thành phố Aleppo để các đoàn xe viện trợ tiếp cận. Tuy nhiên họ nói rằng vẫn đang chờ đợi để nhận được sự đảm bảo an ninh từ tất cả các bên đang tham chiến dưới mặt đất trước khi có thể tiến hành nhiệm vụ này.

LHQ hiện đang tích cực thúc đẩy lệnh ngừng bắn tạm thời sau một khoảng thời gian bị gián đoạn do chiến sự ở Aleppo, nhằm nỗ lực phân phát lương thực, nước uống và thuốc men cho thường dân bị mắc kẹt trong chiến sự.

Ngoài việc Moscow đã chấp thuận ngừng không kích, phe nổi dậy và chính phủ ở Syria cũng đã ký một thỏa thuận khác trong ngày 25/8 nhằm sơ tán tất cả người dân và các tay súng của họ khỏi vùng ngoại ô Daraya của thủ đô Damascus, chấm dứt một trong những cuộc xung đột kéo dài nhất trong cuộc nội chiến 5 năm qua.