Nga ra đòn kinh tế với Thổ Nhĩ Kỳ

Sắc lệnh cấm vận kinh tế mà Tổng thống Putin đã ký sẽ
là đòn giáng mạnh đối với Thổ Nhĩ Kỳ.

“Đòn đáp trả”

Một sắc lệnh về các biện pháp nhằm bảo đảm an ninh quốc gia LB Nga và bảo vệ công dân Nga đối với các hành động phi luật pháp và phạm tội, và về các biện pháp kinh tế đặc biệt có liên quan tới Cộng hòa Thổ Nhĩ Kỳ đã được ký hôm 28-11, theo cơ quan phụ trách báo chí của Điện Kremlin.

Dưới sắc lệnh này, một số mặt hàng xuất khẩu của Thổ Nhĩ Kỳ vào đất Nga sẽ bị cấm tạm thời hoặc bị hạn chế. Một số các tổ chức của Thổ Nhĩ Kỳ đang hoạt động ở Nga cũng sẽ bị ảnh hưởng bởi lệnh cấm vận này, mà theo đó các chủ sở hữu lao động ở Nga không được phép thuê nhân công Thổ Nhĩ Kỳ làm việc bắt đầu từ ngày 1/1/2016.

Lệnh cấm này sẽ chỉ có hiệu lực đối với các công nhân mới, theo sắc lệnh, còn những nhân công chính thức được thuê trước 31-12 năm nay sẽ không nằm trong diện bị cấm vận.

Ngoài ra, Tổng thống Putin cũng chỉ thị cho chính phủ của ông đưa ra lệnh cấm đối với các chuyến bay từ Nga đến Thổ Nhĩ Kỳ. Các công ty du lịch ở Nga cũng được yêu cầu ngừng bán các tour du lịch đến Thổ Nhĩ Kỳ. Chính quyền Moscow hiện cũng đang tăng cường kiểm soát an ninh tại các sân bay trong nước ở khu vực biển Azov và Biển Đen. Sự hiện diện hay di chuyển trái phép của các tàu Thổ Nhĩ Kỳ gần các cảng biển của Nga sẽ bị ngăn chặn; sắc lệnh nêu rõ.

Đặc biệt, và có lẽ cũng là cũng là đòn giáng mạnh, chính là việc tạm ngừng chính sách miễn thị thực đối với công dân Thổ Nhĩ Kỳ di chuyển sang Nga, bắt đầu từ năm 2016. Lệnh cấm này tuy nhiên sẽ không ảnh hưởng tới các nhà ngoại giao đang làm việc ở các đại sứ quán Thổ Nhĩ Kỳ, hay các tòa lãnh sự của họ trên lãnh thổ nước Nga.

“Đòn đáp trả” của Nga được đưa ra trong bối cảnh mối quan hệ Nga-Thổ Nhĩ Kỳ trở nên nguội lạnh kể từ sau vụ máy bay Su-24 của Nga bị không quân Thổ Nhĩ Kỳ bắn hạ trên lãnh thổ Syria hôm 24-11 vừa qua. Khi chiếc máy bay này bị bắn hạ, 2 phi công đã kịp nhảy dù, nhưng một trong số đó, đại tá Sergey Rumyantsev, đã bị thiệt mạng, một tổ chức phiến quân người Turkmen đã tuyên bố nhận trách nhiệm.

Kể từ đó, mối quan hệ giữa Moscow và Ankara đã giảm mạnh mẽ. Hôm thứ Bảy tuần trước, Bộ Ngoại giao Thổ Nhĩ Kỳ đã đưa ra tuyên bố, trong đó khuyên người dân nước mình không du lịch sang Nga. Trong khi đó, rất nhiều doanh nghiệp ở Thổ Nhĩ Kỳ đã thể hiện quan ngại rằng lệnh cấm vận của Nga có thể ảnh hưởng nặng nề đến nền kinh tế nước họ, đặc biệt là ngành công nghiệp du lịch và thương mại.

Theo Bộ trưởng Phát triển Kinh tế Nga, ông Aleksey Ulyukaev, dự án “Dòng chảy Thổ Nhĩ Kỳ”, nhằm vận chuyển khí đốt từ Nga sang Thổ Nhĩ Kỳ, và dự án xây dựng một nhà máy điện hạt nhân ở nước này cũng đã bị hủy bỏ.

Kinh tế Thổ Nhĩ Kỳ thiệt hại nặng nề

Được biết, dự án xây dựng nhà máy điện hạt nhân Akkuyu được công ty Rosatom của Nga chịu trách nhiệm và đang trong quá trình xây dựng ở tỉnh miền Nam Merin của Thổ Nhĩ Kỳ. Tính đến nay, dự án đã được đầu tư 3 tỷ USD trong tổng số chi phí ước tính 22 tỷ USD. Việc hủy dự án được cho là một đòn giáng mạnh đối với Thổ Nhĩ Kỳ.

Ngoài ra, việc ngừng dự án xây dựng đường ống dẫn khí “Dòng chay Thổ Nhĩ Kỳ” cũng được xem là một động thái bất ngờ từ Moscow, trong bối cảnh hợp tác năng lượng là lĩnh vực hợp tác quan trọng nhất giữa hai nước. Hồi năm 2014, tập đoàn dầu khí Gazprom của Nga đã xuất khẩu 23,7 tỷ mét khối khí, tương đương 5,3% sản lượng của họ, sang Thổ Nhĩ Kỳ. Thêm vào đó, Thổ Nhĩ Kỳ cũng thường xuyên mua dầu thô và than đá từ Nga.

Về nông nghiệp, lợi nhuận xuất khẩu nông sản từ Thổ Nhĩ Kỳ sang Nga chắc chắn sẽ giảm mạnh mẽ sau lệnh cấm vận này. Theo Bộ Nông nghiệp Nga, lượng nông sản nhập khẩu từ Thổ Nhĩ Kỳ trong năm 2014 đạt giá trị lên tới 1,76 tỷ USD. Theo Morgan Stanley, nền kinh tế Nga khó có thể bị ảnh hưởng bởi lệnh cấm vận bởi Thổ Nhĩ Kỳ sẽ dễ dàng bị thay thế bởi một nhà cung cấp khác; nhưng điều ngược lại có thể xảy ra với Thổ Nhĩ Kỳ.

Cuối cùng, lệnh cấm vận cũng có khả năng ảnh hưởng đến hàng loạt công ty xây dựng Thổ Nhĩ Kỳ đang hoạt động ở Nga. Tính đến cuối năm 2013, các công ty này đã báo cáo về hàng loạt dự án xây dựng với Nga, với tổng trị giá lên tới 5,7 tỷ USD. Còn theo Bộ trưởng Công nghiệp Xây dựng Nga Mikhail Me, thị trường Nga sẽ không bị ảnh hưởng, bởi các công ty Nga đã sẵn sàng thay thế các đối tác Thổ Nhĩ Kỳ.