Nga rút quân, dọn đường cho tiến trình hòa bình ở Syria

Nga quyết định rút quân sau khi thực hiện khoảng 9.000 cuộc không kích và giải phóng 400 thị trấn (Nguồn: AP).

Hôm đầu tuần, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã tuyên bố sẽ rút lực lượng quân đội nước này khỏi Syria, trong một động thái khiến cộng đồng quốc tế bất ngờ ngay trước khi các vòng đàm phán hòa bình mới bắt đầu diễn ra ở Geneva, Thụy Sỹ. Tuy nhiên, hy vọng đạt được bước đột phá trong các vòng đàm phán này vẫn mờ nhạt khi các bên đều bất đồng về tương lai của Tổng thống Syria Bashar al-Assad.

Điện Kremlin, hôm 15/3, nói rằng, Tổng thống Putin đã gọi điện cho ông Assad để thông báo về động thái của họ, mà trong đó ngừng phần lớn các chiến dịch không kích trên lãnh thổ Syria mà Moscow bắt đầu triển khai từ tháng 9/2015.

“Nhiệm vụ từng được giao cho Bộ Quốc phòng và các lực lượng vũ trang giờ đây đã hoàn thành và bởi vậy tôi đã yêu cầu Bộ Quốc phòng bắt đầu rút lực lượng quân đội chính khỏi lãnh thổ Syria” - ông Putin nói trong một bình luận được truyền hình trực tiếp.

Điện Kremlin cũng ra tuyên bố, nói rằng: “Các lãnh đạo đều biết rằng các hoạt động của không quân Nga đã thúc đẩy sự thay đổi mạnh mẽ tình hình cuộc chiến chống khủng bố, phá hủy được các cơ sở hạ tầng của chúng và gây tổn thất nặng nề cho chúng”.

Trong khi đó, Nhà Trắng cho hay Tổng thống Mỹ Barack Obama và Tổng thống Nga Putin đã có cuộc điện đàm sau khi quyết định bất ngờ của Nga được công bố. Hai nhà lãnh đạo đã cùng thảo luận về “các bước tiếp theo cần thiết để thực thi đầu đủ lệnh ngừng mọi hoạt động thù địch ở Syria”.

Tuy nhiên, rõ ràng là giới chức ở Washington đang tỏ ra rất thận trọng khi cho rằng cần phải đánh giá kỹ lưỡng động thái mới của Moscow. “Tại thời điểm này, chúng tôi chỉ đang xem xét xem điều gì sắp xảy ra trong vài ngày tới”, một quan chức cấp cao giấu tên trong chính phủ Mỹ nói với AFP.

Tổng thống Putin cùng ông Assad cũng nhất trí rằng Moscow sẽ duy trì một cơ sở không quân ở Syria để hỗ trợ theo dõi quá trình thực thi lệnh ngừng bắn ở nước này. Theo đại sứ Nga tại LHQ, quyết định rút quân khỏi Syria của Nga sẽ giúp cho Moscow tăng cường các nỗ lực đạt được một thỏa thuận chính trị.

Trong khi đó, Ngoại trưởng Đức Frank-Walter Steinmeier nói rằng động thái tích cực này sẽ tăng cường sức ép đối với Tổng thống Assad để ông này phải đàm phán về “một cuộc chuyển giao chính trị”.

Nga đã bắt đầu các chiến dịch không kích nhằm hỗ trợ lực lượng chính phủ Syria chống chủ nghĩa khủng bố từ tháng 9 năm ngoái. Để thực hiện các chiến dịch này, Nga đã gửi đến đây hơn 50 chiến đấu cơ, thực hiện hàng nghìn các cuộc không kích trên khắp lãnh thổ Syria, nhằm vào tổ chức phiến quân Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS).

Nhưng hành động này lại bị phương Tây cùng các đồng minh trong khu vưc lên án, khẳng định rằng Moscow chủ yếu đánh bom nhằm vào các lực lượng nổi dậy “ôn hòa” đang chống lại chính quyền Assad.

Một lệnh ngừng bắn tạm thời giữa chính quyền Assad và các phe nổi dậy sau đó đã được ký kết vào ngày 27/2 vừa qua và lệnh ngừng bắn này phần lớn đã được thực thi, nhưng nó lại không bao gồm IS và tổ chức phiến quân al-Nusra.

Người phát ngôn Điện Kremlin, ông Dmitry Peskov, hôm 15/3, đã trả lời trước báo giới rằng, căn cứ không quân Hmeimim của Nga ở Syria cùng cơ sở hải quân Tartus sẽ vẫn duy trì hoạt động. Tuy nhiên, vị quan chức này không nêu chi tiết rằng có bao nhiêu binh sỹ Nga sẽ được duy trì ở Syria và lịch trình của kế hoạch rút quân.

Động thái mới của Nga xuất hiện trong lúc các vòng đàm phán hòa bình mới mà LHQ đề xuất, tổ chức ở Geneva bắt đầu. Phe nổi dậy lớn nhất ở Syria cũng đã lên tiếng hoan nghênh việc Nga rút quân, và nói rằng họ sẽ chờ đợi để xem ảnh hưởng từ động thái trên của Nga ra sao.

Thế nhưng hy vọng đạt được bước đột phá trong các vòng đàm phán hòa bình mới vẫn rất mong manh, chủ yếu là do bất đồng quan điểm của các bên về tương lai của Tổng thống Assad. Khi các phái đoàn Syria đến Geneva vào hồi cuối tuần trước, chính quyền Damascus đã cảnh báo rằng, bất cứ cuộc thảo luận nào đề cập tới việc phế truất ông Assad đều sẽ bị coi là phá vỡ “lằn ranh đỏ”.