Ngân hàng phải cung cấp số dư tài khoản, giao dịch đáng ngờ cho cơ quan thuế

Theo Nghị định 252 hướng dẫn một số điều của Luật Quản lý thuế 2025, có hiệu lực từ đầu tháng 7, các ngân hàng sẽ phải cung cấp nhiều thông tin hơn về tài khoản của khách hàng cho cơ quan thuế.

Cụ thể, các ngân hàng trong nước, chi nhánh ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam, tổ chức trung gian thanh toán và đơn vị cung cấp dịch vụ thanh toán quốc tế có trách nhiệm định kỳ gửi dữ liệu về tài khoản của người nộp thuế bằng phương thức điện tử trước ngày 10 hằng tháng.

Thông tin phải cung cấp bao gồm tên chủ tài khoản, số tài khoản, nơi mở, thời điểm mở và đóng tài khoản. Ngoài ra, các tổ chức này còn phải cung cấp thông tin về số dư tài khoản, các khoản thu nhập phát sinh, cũng như dữ liệu giao dịch như số lượng, giá trị, nội dung chuyển tiền và thông tin người gửi, người nhận, kể cả các giao dịch xuyên biên giới.

Bên cạnh đó, ngân hàng cũng phải chia sẻ thông tin về chủ sở hữu hưởng lợi, người được ủy quyền, đồng chủ tài khoản, người thụ hưởng và các giao dịch có dấu hiệu bất thường hoặc đáng ngờ theo quy định về phòng, chống rửa tiền. Việc cung cấp dữ liệu được thực hiện định kỳ hoặc theo yêu cầu của cơ quan thuế.

So với quy định trước đây, phạm vi thông tin ngân hàng phải cung cấp đã được mở rộng đáng kể. Trước đây, ngân hàng chỉ định kỳ cung cấp thông tin cơ bản về tài khoản như tên chủ tài khoản, số tài khoản, nơi mở và thời điểm mở, đóng tài khoản. Các thông tin về số dư và giao dịch chỉ được cung cấp khi cơ quan thuế có yêu cầu phục vụ thanh tra, kiểm tra hoặc cưỡng chế thuế.

Không chỉ ngân hàng, Nghị định 252 cũng lần đầu quy định trách nhiệm của các cơ quan báo chí trong việc cung cấp thông tin cho cơ quan thuế. Theo đó, khi được yêu cầu, các cơ quan báo chí phải cung cấp những thông tin thu thập được trong quá trình tác nghiệp liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh, giá bán, thị trường của các tổ chức, cá nhân; đồng thời phản ánh các trường hợp có dấu hiệu vi phạm hoặc rủi ro về thuế.

Theo Bộ Tài chính, thông tin về giao dịch và dòng tiền là căn cứ quan trọng để đánh giá rủi ro thuế đối với cá nhân và hộ kinh doanh. Vì vậy, các ngân hàng và đơn vị trung gian thanh toán được yêu cầu chủ động chia sẻ dữ liệu về các giao dịch đáng ngờ để cơ quan thuế phân tích, thay vì chỉ cung cấp khi có yêu cầu.

Hiện nay, ngành thuế đang xây dựng hệ sinh thái dữ liệu kết hợp giữa hóa đơn điện tử và thông tin từ ngân hàng, trung gian thanh toán nhằm xác định chính xác nghĩa vụ thuế của người nộp thuế. Theo cơ quan thuế, ngành đang quản lý thông tin của khoảng 250 triệu tài khoản ngân hàng, trong đó khoảng 200 triệu là tài khoản cá nhân. Khối dữ liệu này sẽ được phân tích bằng công nghệ, trong đó có trí tuệ nhân tạo (AI), để phát hiện các giao dịch bất thường, dấu hiệu trốn thuế hoặc rửa tiền.