Ngành đồ gỗ tìm thế cân bằng trong xuất khẩu

Hoa Kỳ vẫn là thị trường chính

Theo ông Trần Ngọc Liêm - Giám đốc Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) TPHCM, năm 2025 đánh dấu cột mốc quan trọng khi xuất khẩu toàn ngành gỗ và sản phẩm gỗ lần đầu tiên vượt 17 tỷ USD. Kết quả này đạt được trong bối cảnh nhu cầu thế giới dần phục hồi, chuỗi cung ứng ổn định trở lại và uy tín hàng hóa Việt Nam ngày càng được củng cố. Theo ông Liêm, hiện nay, gỗ và sản phẩm gỗ của Việt Nam xuất khẩu tới 45 thị trường, song mức độ phụ thuộc vào một số thị trường chủ lực vẫn rất lớn. Ba thị trường quan trọng nhất gồm Hoa Kỳ, Nhật Bản và Trung Quốc, chiếm tổng cộng khoảng 65% kim ngạch toàn ngành. Trong đó, Hoa Kỳ tiếp tục là thị trường lớn nhất với kim ngạch 9,06 tỷ USD. Với tỷ trọng lên tới khoảng 45%, bất kỳ biến động hay rào cản thương mại nào tại thị trường này đều có thể tác động trực tiếp tới toàn ngành gỗ Việt Nam.

Ông Liêm nhận định, xuất khẩu của ngành gỗ vào Hoa Kỳ cho thấy, vị thế đặc biệt của Hoa Kỳ trong cơ cấu thị trường ngành gỗ Việt Nam. Đây là thị trường tiêu thụ lớn nhất thế giới với những tiêu chuẩn khắt khe về chất lượng, nguồn gốc nguyên liệu, trách nhiệm môi trường và lao động.

“Trong năm 2026, dù vẫn còn nhiều khó khăn, song một số yếu tố hỗ trợ đã xuất hiện. Đáng chú ý, phía Hoa Kỳ đã dừng áp thuế đối ứng diện rộng, thay vào đó áp dụng mức thuế bổ sung 10 – 15%. Mức thuế này tuy tạo áp lực chi phí, nhưng vẫn được xem là “khoảng đệm” để doanh nghiệp (DN) Việt Nam có thêm thời gian điều chỉnh chuỗi cung ứng, cơ cấu lại thị trường và nâng cao giá trị gia tăng” – ông Liêm nhấn mạnh.

Với góc nhìn của chuyên gia trong ngành đồ gỗ và thủ công mỹ nghệ, ông Trần Quốc Mạnh - Phó Chủ tịch Hiệp hội Xuất khẩu hàng Thủ công Mỹ nghệ Việt Nam nhận định, dù tốc độ tăng trưởng gần đây có phần chậm lại nhưng nhìn lại chặng đường phát triển, ngành gỗ Việt Nam đã vươn lên rất bền bỉ và đạt tốc độ tăng trưởng ấn tượng trong nhiều năm liền. Chính nền tảng đó giúp thị trường xuất khẩu đồ gỗ Việt Nam ngày càng thu hút khách hàng quốc tế. Theo ông Mạnh, cùng với đà tăng của quan hệ thương mại song phương, thị trường Hoa Kỳ dần mở rộng và đến nay chiếm khoảng 55% đối với nhiều nhà sản xuất lớn. Điều này phản ánh niềm tin của các nhà nhập khẩu Hoa Kỳ đối với Việt Nam như một trong những trung tâm cung ứng đồ nội thất gỗ quan trọng hàng đầu thế giới.

Đa dạng thị trường xuất khẩu

Mặc dù đánh giá cao hiệu quả xuất khẩu của ngành đồ gỗ cũng như các thị trường xuất khẩu, tuy nhiên ông Trần Ngọc Liêm cũng khuyến cáo, trọng tâm thời gian tới của DN ngành gỗ là đa dạng hóa thị trường, xây dựng thương hiệu quốc gia cho ngành, đồng thời phát triển các giá trị bền vững gắn với môi trường và trách nhiệm xã hội. Chỉ khi giảm được sự phụ thuộc quá lớn vào một thị trường, ngành gỗ Việt Nam mới có thể duy trì đà tăng trưởng ổn định và nâng cao sức chống chịu trước biến động toàn cầu. Những thay đổi về chính sách thuế, quy định nhập khẩu hay biến động sức mua đều có thể tác động trực tiếp đến hoạt động sản xuất – kinh doanh của DN Việt Nam. Thực tế cho thấy, ngoài yếu tố thuế, sức mua tại Hoa Kỳ trong những năm gần đây có dấu hiệu chững lại, đơn hàng giảm so với giai đoạn cao điểm. Trong bối cảnh đó, các DN buộc phải điều chỉnh chiến lược, tìm kiếm thị trường mới để phân tán rủi ro.

“Không chỉ Hoa Kỳ, các thị trường như Nhật Bản, Trung Quốc, EU cũng duy trì mức tăng trưởng tích cực. Đặc biệt, xuất khẩu sang Nhật Bản tăng tới 23% – một tín hiệu đáng chú ý bởi đây là thị trường nổi tiếng khó tính. Khi sản phẩm đáp ứng được tiêu chuẩn Nhật Bản, DN hoàn toàn có cơ sở để mở rộng sang các thị trường cao cấp khác” – ông Trần Quốc Mạnh nói.

Ông Đặng Quốc Hùng - Giám đốc Công ty cổ phần Thủ công Mỹ nghệ gỗ Liên Minh cho rằng, để gia tăng xuất khẩu bền vững, DN Việt cần chủ động đa dạng hóa thị trường, phát triển các phân khúc ngách và giảm dần tỷ trọng phụ thuộc vào một số thị trường xuất khẩu truyền thống. Theo ông Hùng, bên cạnh việc duy trì các thị trường truyền thống, DN nên mạnh dạn mở rộng sang Trung Đông, Ấn Độ, châu Phi, Nam Mỹ – những khu vực còn nhiều dư địa tăng trưởng. Đồng thời, việc đầu tư nâng cao chất lượng sản phẩm, đáp ứng tiêu chuẩn xanh, thúc đẩy chuyển đổi số và khai thác hiệu quả các kênh thương mại điện tử xuyên biên giới sẽ là chìa khóa để mở rộng tệp khách hàng toàn cầu. Đại diện một số DN ngành gỗ khẳng định, sau đại dịch Covid-19, khả năng thích ứng đã trở thành “chìa khóa” quan trọng trong xuất khẩu. Trước đây, phần lớn DN tập trung vào Hoa Kỳ và một số nước châu Âu. Khi dịch bệnh làm đứt gãy chuỗi cung ứng và nhu cầu tiêu dùng thay đổi, DN buộc phải tái cấu trúc chiến lược. Một trong những thay đổi rõ nét là đẩy mạnh xúc tiến thương mại và tìm kiếm đối tác mới tại Đài Loan, Hong Kong, Ấn Độ, Trung Đông…

Song song với việc mở rộng thị trường, DN ngành gỗ cũng chú trọng đổi mới thiết kế, cải tiến quy trình sản xuất, nâng cao khả năng đáp ứng nhanh đơn hàng nhỏ, đa dạng mẫu mã. Xu hướng tiêu dùng xanh, truy xuất nguồn gốc gỗ hợp pháp và giảm phát thải carbon đang trở thành yêu cầu bắt buộc tại nhiều thị trường. Vì vậy, phát triển dịch vụ môi trường rừng và tham gia thị trường carbon được xem là hướng đi dài hạn để gia tăng giá trị và củng cố thương hiệu gỗ Việt.