Ngành Y tế: Nâng cao tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm
Tại buổi làm việc với Đoàn khảo sát của Ban chỉ đạo nhà nước về về xây dựng Đề án đổi mới cơ chế quản lý, cơ chế tài chính, tổ chức hệ thống các đơn vị sự nghiệp công lập; Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến cho rằng, nhiều đơn vị y tế vẫn chưa muốn tự chủ, tự chịu trách nhiệm tài chính mà vẫn muốn được ngân sách nhà nước bao cấp nên chưa phát huy được tính năng động, sáng tạo.
Bệnh viện tự chủ, tự chịu trách nhiệm sẽ phục vụ người bệnh tốt hơn.
Chỉ có 1 bệnh viện tự chủ tài chính hoàn toàn
Báo cáo của Bộ Y tế cho biết, hiện khối Trung ương quản lý 111 đơn vị, gồm 63 đơn vị thuộc Bộ Y tế, nhân lực 45.716 người. Khối địa phương quản lý 2.017 đơn vị (gần 400.000 người không kể y tế ngoài công lập), gồm: 458 cơ sở khám, chữa bệnh tuyến tỉnh, 394 trung tâm y tế tuyến tỉnh, 1.165 đơn vị y tế tuyến huyện (265 trung tâm y tế 2 chức năng, 450 trung tâm y tế 1 chức năng (chỉ làm dự phòng), 450 bệnh viện tuyến huyện); ngoài ra còn có 11.162 trạm y tế xã, 544 phòng khám đa khoa khu vực, 18 nhà hộ sinh thuộc các trung tâm y tế huyện nên không tính là đơn vị sự nghiệp
Tới nay, việc tự chủ về tài chính và thực hiện xã hội hóa các dịch vụ y tế đang diễn ra mạnh mẽ tại tuyến Trung ương, tạo nên sự cạnh tranh để nâng cao chất lượng nhưng cũng còn tình trạng lẫn lộn công - tư. Trong khi đó, tại tuyến dưới lại thiếu sự đầu tư về trang thiết bị và nhân lực nên thiếu sự cạnh tranh và vắng bệnh nhân.
Vẫn theo Bộ Y tế, đến nay chỉ có 1 bệnh viện tự chủ hoàn toàn về tài chính (gồm cả chi phí thường xuyên và chi phí đầu tư), còn lại là tự chủ một phần hoặc bao cấp hoàn toàn. Nhiều đơn vị vẫn chưa muốn tự chủ, tự chịu trách nhiệm mà vẫn muốn được ngân sách nhà nước bao cấp.
Trong khi đó việc giao quyền tự chủ toàn diện cho các đơn vị, người quyết định là thủ trưởng đơn vị cũng có xu hướng dễ dẫn đến “độc đoán, chuyên quyền” nếu không có cơ chế kiểm tra, kiểm soát và các quy định phải công khai, minh bạch các hoạt động cũng như tài chính của đơn vị.
Năng lực quản lý, quản trị của Thủ trưởng đơn vị sự nghiệp, đặc biệt giám đốc bệnh viện còn hạn chế mặc dù chuyên môn giỏi (do tiêu chí, tiêu chuẩn và quy trình bổ nhiệm chưa phù hợp, đào tạo kỹ năng, cập nhật kiến thức về quản lý, quản trị chưa được chú trọng mà chỉ chú trọng vào chuyên môn).
Bộ trưởng Bộ Y tế cũng kiến nghị, cho phép thực hiện bảo hiểm y tế (BHYT) xã hội nhiều mức đóng theo lương, có mức cơ bản, có mức nâng cao để khuyến khích các tầng lớp nhân dân tham gia BHYT.
Nhà nước mua và hỗ trợ cho một số đối tượng theo mức BHYT cơ bản, được hưởng gói quyền lợi cơ bản. Các đối tượng có nhu cầu, có khả năng tài chính có thể tham gia và hưởng các dịch vụ ngoài gói cơ bản.
Đồng thời, sửa đổi Luật BHYT theo hướng có lộ trình bổ sung một số dịch vụ y tế dự phòng và khám, sàng lọc một số bệnh do BHYT chi trả theo nguyên tắc mức hưởng phù hợp với mức đóng.
Bộ Y tế kiến nghị Chính phủ cho phép được tiếp tục thực hiện chủ trương xã hội hóa; cho phép thực hiện cơ chế kết hợp công tư về nhân lực; cho phép được thực hiện thống nhất trong cả nước việc quản lý theo ngành ở địa phương: Sở Y tế quản lý thống nhất trên địa bàn cả chuyên môn, nhân lực và tài chính…
Phải rành mạch công-tư
Phát biểu tại buổi làm việc, Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ lưu ý, tự chủ gắn với xã hội hóa là cần thiết nhưng phải rành mạch về công - tư, không được công - tư lẫn lộn, cũng như không được phân biệt bệnh viện công và bệnh viện tư.
Việc tự chủ mạnh mẽ tại bệnh viện tuyến Trung ương giúp bệnh viện áp dụng được công nghệ cao trong khám chữa bệnh, nhưng nếu thực hiện không tốt thì sẽ dẫn đến tình trạng bệnh nhân dồn hết về tuyến cuối, làm trầm trọng thêm tình trạng quá tải tại tuyến trên.
Phó Thủ tướng đề nghị Bộ Y tế đánh giá lại chủ trương “xóa vai trò chủ quản” tại các đơn vị sự nghiệp và đặt vấn đề về cơ cấu lại vai trò cơ quan quản lý nhà nước đối với các cơ sở khám chữa bệnh để bảo đảm y tế là công cụ an sinh xã hội hiệu quả của nhà nước.
Bên cạnh đó, cần tập trung thực hiện sắp xếp các đầu mối của các đơn vị, tập trung đánh giá kỹ vai trò của hơn 400 phòng khám đa khoa khu vực (ở tuyến huyện) để tránh chồng chéo nhiệm vụ làm tăng biên chế.
Bộ Y tế cần đề xuất giải pháp thực sự mạnh mẽ và đột phá, trong đó có việc đẩy mạnh xã hội hóa dịch vụ y tế, khám chữa bệnh để đạt mục tiêu tăng cường năng lực, mở rộng quy mô khám chữa bệnh cho người dân; đi liền với đó là phân định rõ hệ thống công- tư trong y tế, bảo đảm không phân biệt ứng xử công- tư.