Ngày 27/7 ở Vị Xuyên: Những bước chân trở về với đồng đội

Khói hương quyện trong gió sớm. Trên mỗi phần mộ, lá cờ Tổ quốc đỏ thắm khẽ lay động bên những đóa sen hồng. Giữa không gian linh thiêng ấy, ngày 27/7 - Ngày Thương binh, Liệt sĩ trở thành điểm hẹn của ký ức, của lòng biết ơn và của khát vọng gìn giữ hòa bình được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Dòng người nối dài trên các lối đi giữa nghĩa trang Liệt sĩ quốc gia Vị Xuyên. Có những mái đầu bạc trắng, những tấm huân chương lấp lánh trên ngực áo xanh cựu chiến binh. Có người lặng lẽ đặt bó hoa, cúi đầu thật lâu trước một hàng mộ vô danh rồi mới bước đi.

Trong số đó là cựu chiến binh Nguyễn Văn Sơ, tham gia chiến trường mặt trận Vị Xuyên. Ông chậm rãi bước giữa những hàng mộ, thắp từng nén hương với sự thành kính của một người lính trở về thăm đồng đội.

Đứng bên cạnh ông là cựu chiến binh Bùi Huy Nam, người từng trực tiếp chiến đấu tại mặt trận Vị Xuyên và Minh Tân. Mỗi lần trở lại nơi đây, ký ức về những năm tháng khốc liệt dường như vẫn còn nguyên vẹn.

Ông Nam lặng người nhìn về những hàng bia trắng trước khi chậm rãi kể: “Điều nhớ nhất của tôi là anh em chúng tôi cùng tham gia chiến đấu trên một chiến hào để bảo vệ từng tấc đất biên cương của Tổ quốc. Có những bữa chúng tôi còn chia nhau cả một bát cơm, một cốc nước trong hầm chữ A ngày xưa.”

Giọng ông chùng xuống. “Chúng tôi may mắn được trở về, còn đồng đội ngày ấy vẫn nằm lại ở nghĩa trang này, một số người sau này mới được đưa về quê hương. Những năm tháng ấy rất gian khổ nhưng cũng là niềm vinh dự lớn nhất của cuộc đời, vì được chiến đấu để bảo vệ mảnh đất thiêng liêng của Tổ quốc, giữ gìn độc lập, tự do cho đất nước.”

Trong dòng người đến viếng, nhiều cựu chiến binh gặp lại nhau sau hàng chục năm. Họ gọi nhau bằng những cái tên thời quân ngũ, ôm chầm lấy nhau rồi cùng lặng lẽ đi tìm tên những người đồng đội đã không trở về. Có người chỉ đứng rất lâu trước một tấm bia khắc hai chữ "Liệt sĩ chưa biết tên", ánh mắt xa xăm như đang trò chuyện với những người từng chung chiến hào.

Nghĩa trang Liệt sĩ quốc gia Vị Xuyên ngày 27/7 càng về sau càng đông người. Những đoàn đại biểu, đoàn viên thanh niên, thân nhân liệt sĩ, cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang lần lượt vào dâng hương. Tiếng chuông tưởng niệm ngân lên giữa không gian tĩnh lặng, khiến nhiều người không giấu được xúc động. Đối với những người lính năm xưa, sự tri ân không chỉ nằm ở những bó hoa hay nén nhang mỗi dịp tháng Bảy, mà còn là trách nhiệm đưa đồng đội trở về.

Ông Bùi Huy Nam cho biết, điều khiến ông trăn trở nhất là vẫn còn rất nhiều liệt sĩ chưa tìm thấy hài cốt hoặc chưa xác định được danh tính. “Tôi nghĩ rằng Đảng và Nhà nước đang đi đúng hướng khi triển khai chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ và xác định danh tính liệt sĩ. Đây là việc làm vô cùng cần thiết bởi trên khắp đất nước vẫn còn rất nhiều đồng đội đã hy sinh.”

Theo ông, việc tìm kiếm không thể dừng lại sau một chiến dịch. “Mong rằng trong 500 ngày đêm sẽ tìm được phần lớn các liệt sĩ, còn những người chưa tìm thấy thì thế hệ sau sẽ tiếp tục. Chúng ta phải làm bằng được để xác định danh tính những người đã hy sinh trên khắp các chiến trường.” Đó không chỉ là mong muốn của những người lính còn sống, mà còn là món nợ nghĩa tình đối với những người đã ngã xuống.

Giữa hàng nghìn người đến dâng hương trong ngày 27/7, anh Ninh Văn Kiên chăm chú nhìn từng hàng bia mộ. Gia đình anh đã có một hành trình kéo dài nhiều năm để tìm kiếm thông tin về bác ruột là liệt sĩ Ninh Quang Giắng, người hy sinh trên chiến trường Lào.

Mãi hơn một năm trước, gia đình mới xác định được nơi an nghỉ của ông. Đứng trước nghĩa trang Vị Xuyên, anh Kiên chia sẻ: “Gia đình tôi đã đi tìm bác từ rất lâu. Hôm nay đến đây, tôi cảm nhận rõ sự trang nghiêm và thiêng liêng của nơi này. Mỗi phần mộ đều là một câu chuyện, một cuộc đời đã dâng hiến cho Tổ quốc.”

Điều anh Kiên mong mỏi nhất là sẽ có thêm nhiều gia đình được đoàn tụ. “Tôi mong sẽ xác định được tên tuổi, thông tin của những phần mộ liệt sĩ vô danh để các gia đình có thể tìm được người thân sau nhiều năm chờ đợi.”

Ở Vị Xuyên hôm nay, không ít người mang theo di ảnh, những tấm giấy ghi thông tin liệt sĩ hoặc chỉ một chút hy vọng mong manh về một ngày tìm được người thân. Có gia đình đã đi hàng nghìn cây số chỉ để thắp một nén hương chung cho những người còn chưa biết tên.

Nếu những cựu chiến binh mang theo ký ức của chiến tranh thì những đoàn viên, thanh niên có mặt tại nghĩa trang lại mang theo tinh thần tiếp nối. Từ sáng sớm, hàng trăm đoàn viên đã có mặt để dọn vệ sinh, cắm cờ, chỉnh trang từng phần mộ, chuẩn bị hoa và hương phục vụ các đoàn đến viếng. Giữa cái nắng bắt đầu gay gắt của vùng cực Bắc, những chiếc áo xanh thanh niên vẫn tất bật.

Đoàn viên Trần Nguyễn Gia Hân cho biết đây là lần đầu tiên tham gia chương trình tình nguyện tại Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc gia Vị Xuyên. “Em cảm thấy rất tự hào và xúc động. Mặc dù công việc khá nhiều, có lúc rất mệt nhưng em rất vui vì được góp một phần nhỏ bé để tri ân các anh hùng liệt sĩ.”

Đối với Gia Hân, chuyến đi không chỉ là một hoạt động tình nguyện. “Đến đây, em hiểu hơn những hy sinh to lớn của thế hệ cha anh để đất nước có được hòa bình như hôm nay. Thế hệ trẻ chúng em sẽ luôn cố gắng học tập, rèn luyện, sống có trách nhiệm với bản thân, gia đình và xã hội; giữ gìn truyền thống yêu nước, sẵn sàng cống hiến khi Tổ quốc cần và góp phần xây dựng đất nước ngày càng phát triển, xứng đáng với sự hy sinh của các thế hệ đi trước.”

Giữa hàng nghìn phần mộ, vẫn còn nhiều tấm bia chỉ khắc dòng chữ "Liệt sĩ chưa biết tên". Những khoảng trống ấy nhắc nhở rằng hành trình tìm kiếm đồng đội vẫn chưa kết thúc. Bởi phía sau mỗi ngôi mộ "chưa có tên" ấy là một gia đình đã chờ đợi hàng chục năm, là những người mẹ, người vợ, người con chưa từng thôi hy vọng.

Đến buổi chiều, dòng người vẫn lặng lẽ nối nhau bước vào nghĩa trang Liệt sĩ quốc gia Vị Xuyên. Khói hương vẫn quyện dưới những hàng cây xanh, lá cờ Tổ quốc vẫn khẽ lay trên từng phần mộ. Chiến tranh đã lùi xa, nhưng ở Vị Xuyên, những Liệt sĩ đã nằm xuống dường như vẫn hiện diện trong từng bước chân trở về của đồng đội, của thân nhân và của những người trẻ hôm nay. Bởi lòng biết ơn chưa bao giờ khép lại, cũng như hành trình gọi đúng tên những người đã hy sinh vẫn đang tiếp tục.

Trong làn khói hương bảng lảng ngày Thương binh - Liệt sĩ 27/7, những người đã nằm xuống dường như chưa bao giờ rời xa Tổ quốc. Họ vẫn hiện diện trong từng bước chân của người ở lại, trong màu cờ đỏ trên mỗi phần mộ và trong quyết tâm của cả dân tộc tiếp tục tìm kiếm, xác định danh tính những người còn chưa được gọi đúng tên. Để sự hy sinh ấy không bao giờ bị lãng quên. Để hòa bình hôm nay luôn được gìn giữ bằng lòng biết ơn, trách nhiệm và sự tiếp nối của các thế hệ người Việt Nam.