Ngày Thế giới phòng chống lao: Chú trọng vai trò phát hiện sớm để kiểm soát bệnh

Chỉ còn ít ngày nữa, Ngày Thế giới phòng chống lao 24/3 sẽ diễn ra, trong bối cảnh công tác phòng chống căn bệnh này tại Việt Nam đang đứng trước cả cơ hội và thách thức đan xen. Lao không còn là bệnh “xa lạ”, nhưng vẫn hiện diện với quy mô đáng kể trong cộng đồng, đòi hỏi những cách tiếp cận phù hợp hơn trong giai đoạn hiện nay.

Theo số liệu của Chương trình Chống lao quốc gia, năm 2025, Việt Nam đã phát hiện hơn 119.000 bệnh nhân lao, đạt khoảng 63% số ca ước tính trong cộng đồng. Điều này cho thấy nỗ lực phát hiện bệnh đã có những chuyển biến tích cực, song vẫn còn dư địa để tiếp tục cải thiện, đặc biệt trong việc tiếp cận các trường hợp chưa được chẩn đoán.

Ước tính mỗi năm, Việt Nam vẫn ghi nhận khoảng 184.000 ca lao mới và hơn 12.000 trường hợp tử vong liên quan đến căn bệnh này. Những con số này phản ánh gánh nặng dịch tễ vẫn ở mức cao, đồng thời cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì và tăng cường các biện pháp phòng chống lao một cách bền vững.

Trong bối cảnh đó, chủ đề Ngày Thế giới phòng chống lao năm 2026 được xác định theo hướng nhấn mạnh vai trò của phát hiện sớm, gắn với khám sức khỏe định kỳ cho người dân. Đây là một định hướng phù hợp với xu thế chung của ngành y tế, khi chuyển trọng tâm từ điều trị sang dự phòng và quản lý sức khỏe chủ động.

 Theo kế hoạch, từ năm 2026, người dân sẽ được khám sức khỏe định kỳ hoặc sàng lọc miễn phí ít nhất một lần mỗi năm. Trong quá trình này, các kỹ thuật như chụp X-quang và xét nghiệm GeneXpert được triển khai rộng rãi nhằm hỗ trợ phát hiện sớm bệnh lao. Hệ thống trang thiết bị phục vụ cho hoạt động này cũng đã được tăng cường với hàng trăm máy X-quang, xe chụp lưu động và thiết bị xét nghiệm phân bổ tại nhiều địa phương.

Việc đưa sàng lọc lao vào khám sức khỏe định kỳ được kỳ vọng sẽ giúp phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm hơn, từ đó nâng cao hiệu quả điều trị và giảm nguy cơ lây lan trong cộng đồng. Đồng thời, cách tiếp cận này cũng tạo điều kiện để người dân tiếp cận dịch vụ y tế một cách thuận tiện và thường xuyên hơn.

Bên cạnh các giải pháp kỹ thuật, công tác phòng chống lao cũng tiếp tục được thúc đẩy thông qua các chính sách và chỉ đạo từ Chính phủ và Bộ Y tế. Những văn bản như Công điện số 25/CĐ-TTg hay các chỉ đạo liên quan đã góp phần tạo hành lang pháp lý và động lực để triển khai các hoạt động phòng chống lao trên phạm vi toàn quốc.

Song song với đó, hoạt động truyền thông cũng được đẩy mạnh nhằm nâng cao nhận thức của cộng đồng, giảm kỳ thị và khuyến khích người dân chủ động tham gia vào quá trình phát hiện và điều trị bệnh. Đây được xem là yếu tố quan trọng, bởi hiệu quả của công tác phòng chống lao không chỉ phụ thuộc vào hệ thống y tế mà còn gắn với sự tham gia của toàn xã hội.

Thông điệp toàn cầu năm 2026 – “Yes! We Can End TB! Led by Countries! Powered by People!” – một lần nữa nhấn mạnh vai trò song hành giữa chính sách và cộng đồng. Trong đó, người dân không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà còn là chủ thể tham gia vào quá trình phòng chống bệnh.

Trong bối cảnh mục tiêu chấm dứt bệnh lao vào năm 2030 đang đến gần, những định hướng hiện nay cho thấy một cách tiếp cận toàn diện hơn, kết hợp giữa kỹ thuật, chính sách và truyền thông. Dù vẫn còn nhiều việc cần làm, nhưng những bước đi này đang tạo nền tảng quan trọng để kiểm soát bệnh lao một cách bền vững.

Với mỗi cá nhân, việc chủ động khám sức khỏe định kỳ, phát hiện sớm và tuân thủ điều trị không chỉ là hành động bảo vệ bản thân, mà còn góp phần vào nỗ lực chung của cộng đồng trong việc kiểm soát và tiến tới đẩy lùi bệnh lao trong những năm tới.