Ngày Xuân bàn chuyện sức khỏe

Ăn được ngủ được là tiên!

Chả thế mà gặp nhau, ai cũng chào hỏi:

- Bác có khỏe không?

- Cụ nhà vẫn được khỏe mạnh chứ ạ?

Không ai lại ngớ ngẩn đi hỏi thăm về tiền bạc, nhà cửa, chức vụ ra sao, vì sẽ bị chê cười, cho là thiếu văn minh, thiếu lễ độ.

Chả thế mà toàn thể nhân loại quá khôn ngoan, quá tâm lý, quá ngoại giao, lúc tay bắt mặt mừng bao giờ cũng hỏi: “How are you; Comment allez vous; Ní hảo ma; Kak вaщe Зgopoвье; Como esta”, cũng đều có nghĩa là: Sức khỏe của ngài ra sao ạ?

Tại sao người ta phải hỏi thăm ngay về sức khỏe khi mới gặp nhau, tại sao trong tất cả các bài Diễn văn tại Liên hiệp Quốc, tại Phủ Tổng thống, tại Diễn đàn Quốc hội và ở tất cả mọi Diễn đàn công cộng, người nói khôn ngoan bao giờ cũng phải kết thúc bằng câu: “Xin chúc sức khỏe toàn thể quý vị”. Tại sao lúc chia tay nhau, ai cũng xiết chặt tay đối tác và nói: “Anh đi, giữ gìn sức khỏe cẩn thận nhé”.

Rất dễ hiểu, rất dễ hiểu, vì có sức khỏe sẽ có được một vạn ước mơ. Còn không có sức khỏe thì chỉ có 1 ước mơ duy nhất là: Ước mơ có được sức khỏe như mọi người.

Vì thế năm 2015 vừa qua, nhân kỷ niệm 70 năm kết thúc chiến tranh thế giới thứ hai (1945 – 2015), Hội Y học Thế giới (World Medical Association) đã long trọng tổng kết: 70 năm sau chiến tranh, con người vẫn đánh giá cao Y học dự phòng, đánh giá cao những tư tưởng chỉ đạo Y học của người thày Y học vĩ đại nhất mọi thời đại, ông Tổ Y học thế giới – Hypocrat (sinh năm 460, mất năm 377 trước Công nguyên).

Bài viết này tóm tắt lại những cách nhìn (Point of view) cơ bản về việc nghiên cứu sức khỏe con người do Hypocrat đề xuất, qua ba nguồn tài liệu chính:

- Tạp chí World Medical Journal (WMJ) của Hội Y học Thế giới, xuất bản 2015, 2016.

- Tạp chí Singapore Medical Journal (SMJ) của Hội Y học Singapore, xuất bản năm 2015, 2016.

- Tạp chí Berita của Hội Y học Malaysia, xuất bản năm 2015, 2016.

Cách nhìn 1: “Không làm gì cả cũng là một phương thuốc tốt”.

Năm 1977, nhân kỷ niệm 60 năm Cách mạng tháng 10 Nga, Liên xô đã công bố một tài liệu Y học cực kỳ quan trọng, làm thay đổi hoàn toàn cách suy nghĩ của con người đối với sức khỏe. Nên nhớ rằng năm 1977, Y học và Y tế Liên xô được cả thế giới kính nể vì đó là những nghiên cứu Khoa học Y học thuần khiết, khách quan, chính xác, lành mạnh, không hề bị chi phối bởi cơ chế thị trường. Không hề bị các hãng dược phẩm, các hãng chế tạo máy Y khoa chi phối, khống chế, quảng cáo để bán sản phẩm. Càng có độ lùi thời gian, những nhà khoa học chân chính trên toàn thế giới càng bái phục những công bố thuần khiết khoa học, thuần khiết con người của các nhà khoa học Liên xô thời bấy giờ. Công bố quan trọng ấy là: “50% các bệnh tự khỏi, với các điều kiện: Ra khỏi môi trường gây bệnh, được nghỉ ngơi dinh dưỡng hợp lý trong một thời gian nhất định”.

Đến năm 1978, tại Hội nghị Y tế toàn thế giới của Liên hiệp Quốc nhóm họp tại Alma Ata, nhận định này đã được đa số các nước tán thành và thông qua Tuyên ngôn Alma Ata (Alma Ata 's Declaration) lấy phương châm chỉ đạo cho Y tế toàn cầu chuẩn bị bước vào thế kỷ XXI là: “Tuyệt đối đề cao Y học Dự phòng và lấy chăm sóc sức khỏe ban đầu làm chìa khóa cho việc bảo vệ sức khỏe con người”.

Đến nay, 2017, Hypocrat vẫn đúng, Tuyên ngôn Alma Ata vẫn đúng, công bố của Y học Liên xô năm 1977 vẫn đúng. Theo các tài liệu mới nhất, có tác giả cho là 40% các bệnh tự khỏi, có người cho là 30% tùy theo từng cách nhìn, cách đánh giá.

50% các bệnh tự khỏi dưới ánh sáng khoa học:

Con người là một sản phẩm hoàn hảo, kỳ diệu nhất của vũ trụ. Nhờ có dinh dưỡng tốt, điều kiện tập luyện tốt dựa trên cơ sở khoa học, học tập và làm việc điều độ, đầu óc trong sạch, lành mạnh, những con người thiện tâm đó luôn có một bộ máy miễn dịch tự nhiên hoàn hảo đầy sức mạnh, thừa sức chống đỡ lại bệnh tật.

- Những ai là người có hạnh phúc nằm trong diện 50% bệnh tự khỏi:

Đó là những người lao động cần cù, siêng năng, chấp nhận “hai sương một nắng” để nuôi con, nuôi bố mẹ, nuôi bản thân và đóng góp cho xã hội.

Đó là những người hiền lành, chất phác, năng tập luyện thể dục thể thao, năng giao tiếp, giúp đỡ thông cảm với người khác. Họ luôn kính già, yêu trẻ và được mọi người xung quanh yêu mến gần gũi, giúp đỡ vượt qua mọi khó khăn.

- Những ai là người không có may mắn nằm trong diện 50% bệnh tự khỏi:

Đó là những người lười lao động, luôn tìm cách ăn bám, ỉ lại, không biết chủ động trong cuộc sống. Họ luôn nhờ cậy vào các thế lực xấu, trong lòng luôn u uất, âm mưu để tìm cách hại người, rồi thành hại mình. Vì thế, adrenalin, acéthylcholin, cortisol luôn tăng tiết, tràn vào trong máu gây bồn chồn, lo lắng, ăn không ngon, ngủ không yên. Từ đó dẫn đến Tâm bệnh. Từ tâm bệnh dẫn đến thân bệnh rất gần. Những người này hay bị ốm vặt (vì thiếu chịu đựng, vì hay kêu ca phàn nàn) và rất dễ ốm đau, quặt quẹo, ít có niềm vui. Họ rất ít khi cười, lúc nào cũng cau có, dằn vặt, đau khổ vì tham vọng không đạt, ham hố không thành. Thật đáng thương thay!

Cách nhìn 2: Đi bộ là phương thuốc tốt nhất cho con người:

Việc này không cần lý thuyết dông dài, chỉ cần nhìn tận mắt sáng sáng, chiều chiều ở các khu công viên, bờ hồ, những nơi có vỉa hè rộng, thoáng mát, ta sẽ gặp từng đoàn người: Tây có, Ta có, lớn có, già có, trẻ có, nam có, nữ có, đều quần áo gọn gàng, giầy thể thao nhiều loại, đi bộ nhanh, đi bộ tăng tốc, chạy chậm ... thì đã biết ngay đi bộ chắc chắn là phương thuốc tốt nhất của con người, nên được nhiều người theo, nhiều người tin tưởng.

Tuy nhiên, việc đi bộ cũng cần lưu ý một số chi tiết sau:

- Những ai có bệnh về tim, mạch (suy tim độ 1, độ 2, đã đặt stent mạch vành ...) chỉ nên đi thong thả, đi ngắn. Xem sức ra sao, có thể tăng dần thời gian và quãng đường đi nhưng không được cố gắng quá sức.

- Các cụ có tuổi, đợi hết sương lạnh buổi sáng, có ánh mặt trời hãy đi bộ. Không đi qua đường, không đi vào chỗ đông người, chật chội để tránh các tai nạn bất ngờ. Không đi bộ khi tắt ánh mặt trời.

- Nên mua giầy tốt, đế mềm, ôm chân và có độ bật cao. Chính đôi giầy giúp ta đi bộ được bền bỉ và dẻo dai hơn.

- Ngày nào cũng phải đi bộ mới có kết quả tốt. Công thức: Đi trong 60 phút với quãng đường dài khoảng 3 Km. Trời mưa thì đi trong nhà, trong hành lang. Đi nhiều vòng một chu vi nhỏ cũng đạt được 3 Km.

- Nhớ kỹ: Muốn cứu được quả tim, cứu được khớp gối, khớp háng phải đi bộ hàng ngày.

Cách nhìn 3: Chữa khỏi bệnh cần có thời gian, nhưng đôi khi cũng còn do may mắn

Khỏi bệnh cần có thời gian theo khoa học:

Điều này quá rõ, vì theo lý thuyết chung, mỗi một bệnh đều phải trải qua 4 giai đoạn:

- Giai đoạn ủ bệnh.

- Giai đoạn toàn phát.

- Giai đoạn lui bệnh.

- Giai đoạn khỏi bệnh.

Tùy theo sức khỏe từng người (hệ thống miễn dịch khỏe, tốt hay trung bình) mà các giai đoạn dài ngắn khác nhau. Nhưng dù thuốc có tốt đến đâu, chẩn đoán có đúng đến đâu, cũng phải mất từ 5 đến 7 ngày mới khỏi hoàn toàn được. Đấy là nói đến các bệnh nội khoa, còn nếu bệnh nhân có chỉ định phải mổ xẻ, phải can thiệp ngoại khoa thì lại là câu chuyện khác.

Khỏi bệnh do may mắn:

- May mắn cho người bệnh: Nếu ai sẵn có sức khỏe tốt, hàng ngày tập luyện đều đặn, nếu bị bệnh cũng nhanh khỏi. Các giai đoạn đều nhanh, ngắn lại không bắt buộc phải theo đúng lý thuyết.

Người bệnh cũng được may mắn khi gặp thày thuốc chẩn đoán đúng bệnh và cho thuốc điều trị hợp lý, nên bệnh cũng nhanh khỏi. Dân gian gọi trường hợp này là “Thày mát tay” hoặc “Phúc cho bà ấy gặp được thày, được thuốc”.

- May mắn cho thày thuốc: Thày thuốc nhận được bệnh nhân lúc họ ở giai đoạn lui bệnh (nhưng vẫn còn triệu chứng) hoặc ở các thể bệnh nhẹ thì rất may. Bệnh nhân nhanh khỏi, ai cũng tưởng thày quá giỏi, thuốc quá tốt nên uy tín thày được tăng cao, lan rộng. Dân gian gọi trường hợp này là “Phúc chủ, lộc thày”.

Nên nhớ rằng nếu không có sự may mắn này, xin bảo đảm ít người dám đăng ký hành nghề khám chữa bệnh.

Qua 3 cách nhìn của bậc thày Hypocrat, về phía người bình thường, chúng ta thấm thía bài học về Y học dự phòng, về cách sống điều độ và về việc phải chăm chỉ tập luyện hàng ngày. Về phía người chữa bệnh, hệ thống chữa bệnh, xin nhắc lại lời dạy của giáo sư Y khoa danh tiếng người Anh – Francis W. Peabody – trong bài giảng tại Đại học Havard năm 1925, đó là: “Bí mật trong việc thành công của chữa bệnh là hết lòng vì người bệnh” (The secret of the caring of the patient is the caring for the patient).