Báo Đại Đoàn Kết Xã hội

Nghệ An: Mô hình “Sinh kế 0 đồng” đưa thu nhập về bản vùng cao

Báo Đại Đoàn Kết Tăng kích thước chữ

Nghệ An: Mô hình “Sinh kế 0 đồng” đưa thu nhập về bản vùng cao

Báo Đại Đoàn Kết trên Google News
Nghệ An: Mô hình “Sinh kế 0 đồng” đưa thu nhập về bản vùng cao
Người dân bản Yên Na (xã Yên Na, tỉnh Nghệ An) làm các sản phẩm từ bèo tây tăng thêm thu nhập cho gia đình. Ảnh: Đ.B

Hơn 200 người dân xã vùng cao Yên Na (tỉnh Nghệ An) có thêm việc làm, thu nhập từ nghề đan bèo tây mà không cần vốn đầu tư hay rời quê đi làm ăn xa. Mô hình “Sinh kế 0 đồng” góp phần cải thiện đời sống, thể hiện sự chủ động của chính quyền cơ sở trong kết nối doanh nghiệp (DN), tạo sinh kế tại chỗ cho người dân.

Kiếm tiền từ sợi bèo tây

Bà Vi Thị Lương ở bản Yên Na (xã Yên Na) là một trong những người đầu tiên tham gia mô hình “Sinh kế 0 đồng”, triển khai từ ngày 17/9/2025 do chính quyền xã phối hợp với DN. Người dân được cung cấp nguyên liệu, khung đan, hướng dẫn kỹ thuật và trả công theo số sản phẩm đạt yêu cầu. Nhờ đó, họ có thể tận dụng thời gian nhàn rỗi để làm việc tại nhà mà không cần bỏ vốn đầu tư.

Những ngày cuối tháng, căn nhà của bà Lương lại trở nên nhộn nhịp. Người đến giao sản phẩm, người nhận nguyên liệu mới, người tranh thủ hỏi nhau về kỹ thuật đan. Từ những sợi bèo tây khô, người dân nơi đây đang tạo ra các sản phẩm thủ công mỹ nghệ theo đơn đặt hàng của DN.

Sau một tháng tranh thủ đan bèo tây, bà Lương nhận được 4,3 triệu đồng tiền công. Với người dân miền núi sống chủ yếu dựa vào nương rẫy, đây là khoản thu nhập đáng kể. “Trước đây, đi nương, đi rẫy quanh năm vất vả mà chưa chắc có tiền tích lũy. Nay, tôi có thêm thu nhập từ việc đan bèo tây tại nhà để trang trải sinh hoạt” - bà Lương chia sẻ.

Công việc không đòi hỏi người dân rời gia đình, ít ảnh hưởng đến việc chăm sóc con cháu và sản xuất nông nghiệp; đồng thời cho phép họ chủ động sắp xếp thời gian, khối lượng công việc theo điều kiện, khả năng. Từ 25 người ban đầu, sau một năm, mô hình thu hút 222 lao động trực tiếp. Sản lượng tăng từ khoảng 1.600 sản phẩm ở kỳ đầu lên 32.000 sản phẩm ở kỳ cuối, với tổng cộng 160.200 sản phẩm trong một năm.

Cùng với quy mô sản xuất, số tiền công DN chi trả cũng tăng đáng kể. Nếu tháng đầu tiên, tổng tiền công mới đạt 24,5 triệu đồng thì đến tháng 9/2026 đã tăng lên 238 triệu đồng. Tính chung sau một năm, DN đã chi trả hơn 1,407 tỷ đồng cho người lao động. Tại thời điểm tháng 9/2026, thu nhập bình quân của người trực tiếp tham gia đạt khoảng 1,5 triệu đồng/người/tháng. Những người làm thường xuyên, có năng suất cao có thể kiếm khoảng 4,5 triệu đồng/tháng.

Dù chưa thể thay thế sinh kế truyền thống, nghề đan bèo tây giúp các hộ thiếu đất sản xuất, việc làm không ổn định có thêm thu nhập ngay tại quê nhà.

Tìm sinh kế cho người dân

Yên Na là xã miền núi đặc biệt khó khăn của Nghệ An, với hơn 98% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số. Địa hình đồi núi, đất sản xuất hạn chế, ít việc làm tại chỗ khiến nhiều lao động phải đi làm xa, phát sinh chi phí và ảnh hưởng đến việc chăm sóc con cái, duy trì sinh hoạt gia đình.

Trong bối cảnh đó, tạo việc làm ngay tại địa phương trở thành yêu cầu thiết thực. Từ định hướng đó, chính quyền xã đã chủ động tìm kiếm, kết nối với DN ở Ninh Bình để đưa nghề đan bèo tây về địa phương. Thay vì triển khai theo cách hỗ trợ vốn rồi để người dân tự tổ chức sản xuất, địa phương lựa chọn phương án kết nối trực tiếp giữa DN có nhu cầu đặt hàng và người lao động có nhu cầu việc làm. Tuy nhiên, để hình thành một mô hình sinh kế hiệu quả ở vùng cao không đơn giản, nhất là khi người dân thiếu vốn, thiếu kỹ thuật và chưa có đầu ra ổn định cho sản phẩm.

Ông Nguyễn Văn Hòe - Phó Chủ tịch UBND xã Yên Na cho biết, khó khăn lớn nhất khi triển khai mô hình không nằm ở kỹ thuật đan bèo tây mà là thay đổi nhận thức, thói quen lao động của người dân. “Chúng tôi xác định cán bộ phải làm trước, chịu trách nhiệm trước và hoàn toàn không tốn một đồng ngân sách nhà nước”- ông Hòe chia sẻ. Điểm đáng chú ý của mô hình là không sử dụng ngân sách nhà nước để đầu tư sản xuất. DN cung cấp nguyên liệu, khung đan, hướng dẫn kỹ thuật và tổ chức thu mua sản phẩm; người dân đóng góp công sức, nhận tiền công theo kết quả lao động.

Cũng theo ông Hòe, từ kết quả bước đầu, xã Yên Na đặt mục tiêu mở rộng mô hình, thu hút từ 500 - 1.000 lao động hoặc nhiều hơn, phấn đấu đưa tổng thu nhập từ nghề đan bèo tây đạt 6 - 10 tỷ đồng mỗi năm. “Địa phương cũng dự kiến nghiên cứu đưa nghề đan bèo tây vào hoạt động hướng nghiệp tại trường học, tiến tới thành lập hợp tác xã để tổ chức sản xuất, đồng thời khuyến khích người lao động tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện theo nhu cầu” - ông Hòe thông tin.

Điền Bắc