Ngừng tim khi chơi thể thao và cuộc đua giành sự sống

Một người đàn ông ngoài 50 tuổi bất ngờ ngã quỵ, mất ý thức khi đang chơi pickleball tại một sân thể thao ở Đà Nẵng vào chiều 25/4. Khi tiếp cận hiện trường, BSCKI Lê Quang Huy, Khoa Ngoại Thần kinh, Bệnh viện Đà Nẵng ghi nhận bệnh nhân tím tái, mạch khó bắt – dấu hiệu điển hình của ngưng tuần hoàn.

Nhận định tình huống nguy kịch, bác sĩ lập tức khai thông đường thở, tiến hành ép tim ngoài lồng ngực. Sau khoảng 5 phút hồi sinh tim phổi liên tục, tim người bệnh dần đập trở lại trước khi được chuyển đến bệnh viện. Hiện sức khỏe bệnh nhân đã ổn định.

Trường hợp này không phải cá biệt. Trước đó, tại Hà Nội, một người đàn ông 50 tuổi quốc tịch Romania cũng rơi vào tình trạng ngừng tim đột ngột khi đang chơi pickleball. Sau khi xuất hiện các triệu chứng đau ngực, khó thở, bệnh nhân được đưa tới Bệnh viện E. Tuy nhiên, ngay khi vừa đến cổng viện, người bệnh bất ngờ ngã gục, ngừng tim.

Ngay lập tức, hệ thống “báo động đỏ” được kích hoạt. Các bác sĩ tiến hành ép tim, khử rung tim liên tục. Sau hai lần sốc điện, tim người bệnh đập trở lại và dần hồi phục ý thức.

Theo TS.BS Lê Đức Nhân, Giám đốc Bệnh viện Đà Nẵng, trong các trường hợp ngừng tuần hoàn, việc cấp cứu đúng cách ngay tại hiện trường có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

“Nếu được hồi sinh tim phổi trong những phút đầu, cơ hội sống của người bệnh sẽ tăng lên đáng kể. Ngược lại, chỉ cần chậm trễ vài phút, nguy cơ tử vong rất cao” - chuyên gia nhấn mạnh.

Thực tế cho thấy, thể thao mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe, giúp nâng cao thể lực và kéo dài tuổi thọ. Tuy nhiên, trong một số trường hợp hiếm, vận động cường độ cao có thể liên quan đến ngừng tim đột ngột – một cấp cứu tối khẩn cấp.

Ngừng tim đột ngột là tình trạng tim ngừng bơm máu hiệu quả, khiến người bệnh mất ý thức, ngừng thở hoặc thở bất thường. Nếu không được cấp cứu trong vài phút đầu, tổn thương não không hồi phục và tử vong gần như không thể tránh khỏi.

Theo ThS.BS Đào Quang Hoàng, Phó Trưởng khoa Nội Tim mạch – Lão học, Bệnh viện Đa khoa Thủ Đức, ngừng tim khi chơi thể thao là hiện tượng hiếm, đặc biệt ở người trẻ. Tuy nhiên, nguy cơ không đồng đều giữa các nhóm đối tượng. Nam giới có nguy cơ cao hơn nữ; một số môn thể thao cường độ cao như bóng đá, bóng rổ, chạy bộ… ghi nhận tỷ lệ cao hơn; và nguy cơ tăng dần theo tuổi.

Nguyên nhân chủ yếu là các bệnh tim tiềm ẩn chưa được phát hiện như bệnh cơ tim, rối loạn nhịp tim bẩm sinh, bất thường mạch vành. Ở người lớn tuổi, nguyên nhân thường liên quan đến bệnh động mạch vành. Đáng lưu ý, nhiều trường hợp hoàn toàn không có triệu chứng báo trước.

Các chuyên gia cho rằng, ngừng tim đột ngột hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu được phát hiện sớm. Việc khám sàng lọc tim mạch định kỳ, đặc biệt với người tập luyện cường độ cao hoặc có tiền sử gia đình đột tử sớm, có ý nghĩa quan trọng. Điện tâm đồ (ECG) là phương tiện đơn giản nhưng có thể phát hiện nhiều nguy cơ tiềm ẩn.

Bên cạnh đó, việc chuẩn bị sẵn sàng cho cấp cứu tại các sân tập, nhà thi đấu là yếu tố then chốt. Trang bị máy sốc tim tự động (AED) và phổ cập kỹ năng sơ cấp cứu cho cộng đồng có thể giúp cứu sống người bệnh ngay tại chỗ. Theo các khuyến cáo, nếu được sốc điện trong 3 phút đầu, phần lớn người bệnh có thể được cứu sống.

Khi phát hiện người đột ngột ngã quỵ trong lúc chơi thể thao, cần xử trí ngay theo nguyên tắc: kiểm tra phản ứng, gọi cấp cứu, tiến hành ép tim liên tục và sử dụng AED càng sớm càng tốt nếu có. Việc chờ đợi nhân viên y tế hoặc tìm nguyên nhân trước khi cấp cứu có thể khiến “thời gian vàng” trôi qua.

Theo ThS.BS Đào Quang Hoàng, sau khi được cứu sống, nhiều người vẫn có thể quay lại tập luyện thể thao nếu được điều trị đúng bệnh, theo dõi chặt chẽ và có sự tư vấn của bác sĩ.

Ngừng tim khi chơi thể thao là hiếm nhưng hậu quả rất nặng nề. Những trường hợp được cứu sống vừa qua cho thấy, sự chuẩn bị và phản ứng kịp thời có thể tạo ra ranh giới giữa sự sống và cái chết. Thể thao vẫn là lựa chọn cần thiết cho sức khỏe, nhưng an toàn phải luôn là điều kiện tiên quyết