Người dân chỉ cần biết bữa cơm của con mình ở trường hôm nay có an toàn hay không

Siết người ngay, thả lỏng kẻ gian?

Ngày 11/11, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi).

Đại biểu Quốc hội Phạm Trọng Nhân (Đoàn TPHCM) dự thảo Luật trình tháng 10, nêu 9 trường hợp  thu hồi Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm, trong đó có 4 trường hợp nặng nhất là: dùng chất cấm, sản xuất thực phẩm giả, bị xử phạt từ hai lần trong 12 tháng, và để xảy ra ngộ độc. Nhưng bản dự thảo mới trình hôm nay, cả 4 trường hợp này đã không còn. Còn lại chủ yếu là do lỗi giấy tờ.

“Nếu làm giả một tờ giấy thì bị thu hồi; còn làm giả cả lô thực phẩm, để cả bếp ăn phải đi cấp cứu thì luật không còn coi là căn cứ thu hồi”, ông Nhân chỉ rõ.

Dẫn chứng 6 tháng đầu năm 2026, theo Ban Chỉ đạo liên ngành Trung ương, cả nước có 58 vụ ngộ độc, 7 người mắc, 10 người tử vong. Báo cáo tiếp thu của Bộ cũng nêu: các vụ quy mô lớn chỉ chiếm khoảng 22% số vụ nhưng chiếm hơn 84% số người mắc. Rủi ro dồn vào bếp ăn trường học, khu công nghiệp, bệnh viện, nơi học sinh, công nhân, người bệnh không được chọn mâm cơm của mình. Tuy nhiên theo ông Nhân, công cụ mạnh nhất là thu hồi giấy chứng nhận lại bị rút khỏi dự luật. “Đây có thể không phải sơ suất kỹ thuật, mà là triệu chứng của một đạo luật đi vòng”, ông Nhân nói.

Chỉ rõ một lô thực phẩm sản xuất ở tỉnh này, bán qua sàn thương mại điện tử đi ra nhiều tỉnh, gây ngộ độc ở tỉnh khác. Trong khi đó, người làm ăn tử tế lại bị siết. Đó là Nghị định 46 hướng dẫn có hiệu lực ngày 26/1, đến ngày 4/2 đã phải tạm ngưng vì hàng ách tắc ở cửa khẩu. Một nghị định sống được 9 ngày, ông Nhân cho rằng: Ta siết người ngay, mà thả lỏng kẻ gian, đó là nghịch lý nguy hiểm nhất của một đạo luật về bữa ăn.

Từ phân tích trên, ông Nhân kiến nghị khôi phục và nâng mức căn cứ thu hồi tại khoản 2 Điều 45: cơ sở dùng chất cấm, sản xuất thực phẩm giả, hoặc gây ngộ độc tập thể do lỗi của mình theo kết luận của cơ quan có thẩm quyền thì thu hồi ngay, không chờ vụ thứ hai, không chờ có người tử vong; quy định thời hạn không được cấp lại và công khai trên hệ thống thông tin an toàn thực phẩm. Đồng thời, bổ sung vào Điều 55 việc Bộ Y tế chủ trì xử lý sự cố liên tỉnh, quyết định phạm vi cảnh báo và thu hồi trên toàn quốc.

“Cắt thủ tục của người làm ăn tử tế bao nhiêu, thì phải siết chế tài với kẻ làm ăn gian dối bấy nhiêu. Người dân chỉ cần biết bữa cơm của con mình ở trường hôm nay có an toàn hay không? Chỉ khi Luật làm được điều này, thì người dân mới an tâm”, ông Nhân nói.      

Cần siết chặt nơi nguy cơ cao, thông thoáng nơi nguy cơ thấp

Theo đại biểu Quốc hội Lê Hoàng Anh (Đoàn Gia Lai), Bộ Chính trị khẳng định an toàn thực phẩm liên quan trực tiếp đến sức khỏe, chất lượng dân số, yêu cầu cảnh báo, kiểm soát sớm nguy cơ. Luật cần thiết kế theo lộ trình phát triển của đất nước: không đặt chuẩn vượt khả năng đáp ứng, nhưng không đứng yên ở mức tối thiểu. Khoảng trống lớn nhất là dự thảo mới lo thực phẩm không gây ngộ độc hôm nay, chưa lo thực phẩm không gây bệnh tật ngày mai.

Về nhãn cảnh báo dinh dưỡng mặt trước bao bì, theo ông Anh, nhãn cảnh báo không cấm sản xuất, không cấm mua bán; chỉ trả lại cho người tiêu dùng quyền lựa chọn có hiểu biết và tạo động lực để doanh nghiệp tự giảm đường, giảm muối. “Đề nghị bổ sung Điều 62: thực phẩm bao gói sẵn vượt ngưỡng đường, muối, chất béo phải có nhãn cảnh báo mặt trước; Chính phủ quy định ngưỡng và lộ trình; chuyển đổi 2 đến 3 năm; có cơ chế riêng cho sản phẩm truyền thống, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa”, ông Anh kiến nghị.

Liên quan đến hạn chế quảng cáo thực phẩm có hại cho sức khỏe đối với trẻ em, dẫn chứng hàng ngày trên truyền hình, mạng xã hội, các cháu tiếp xúc với quảng cáo thực phẩm siêu chế biến gắn với hoạt hình, quà tặng, ông Anh lo ngại: Dự thảo đã cấm lợi dụng hình ảnh nhân viên y tế, người có ảnh hưởng, nhưng chưa có quy định bảo vệ trẻ em.

Cũng theo ông Anh, năm 2019 Nhật Bản thu hồi khoảng 18.000 chai tương ớt của một thương hiệu Việt liên quan đến axit benzoic - chất Nhật Bản không cho dùng trong tương ớt, còn Việt Nam và Codex cho phép tới 1 g/kg. Người dân có quyền hỏi: vì sao người tiêu dùng nước ngoài được áp chuẩn cao hơn, còn chúng ta dùng chuẩn tối thiểu? Từ đó ông Anh đề nghị quy định danh mục phụ gia, giới hạn chất có hại phải được rà soát định kỳ không quá 5 năm trên cơ sở đánh giá nguy cơ, có lộ trình tiệm cận chuẩn cao hơn, ưu tiên thực phẩm cho trẻ em. Cách làm này phù hợp Hiệp định SPS, giúp hàng Việt đạt chuẩn xuất khẩu ngay từ thị trường trong nước.

“Không vì an toàn thực phẩm mà cản trở sản xuất, kinh doanh; cũng không vì tăng trưởng mà để sức khỏe Nhân dân, nhất là trẻ em, đứng ngoài chính sách. Siết chặt nơi nguy cơ cao, thông thoáng nơi nguy cơ thấp, minh bạch ở mọi khâu, nâng chuẩn theo nhịp phát triển - đúng yêu cầu “kiểm soát sớm nguy cơ” của Bộ Chính trị”, ông Anh nói.