Người dân lo lắng vì tiêu chết

Nhiều diện tích hồ tiêu ở Tây Nguyên đang bị nhiễm bệnh chết.

Thấy hồ tiêu được giá năm 2012, ông La Văn Thành (trú tại xã Quảng Sơn, huyện Đắk G’Long, tỉnh Đắk Nông) vay mượn thêm anh em họ hàng và ngân hàng đầu tư chăm sóc hơn 1.500 trụ tiêu. Sau 3 năm chăm sóc vườn tiêu phát triển tốt, hứa hẹn những vụ mùa bội thu.

Theo tính toán của gia đình năm nay vườn tiêu gia đình ông bước vào thời kỳ cho thu nhập ổn định. Tuy nhiên, từ cuối mùa mưa năm 2016, hàng loạt gốc tiêu trong vườn bỗng dưng bị vàng lá, héo rũ rồi chết. Chỉ trong vòng 3 tháng gần đây 1.000 gốc tiêu đã chết trụi.

Ông Thành buồn rầu nói: “Cứ nghĩ những tháng ngày vất vả trồng cây sắp đến ngày được ăn quả ngọt, vậy mà cả vườn tiêu bị nhiễm bệnh khiến cho gia đình trở tay không kịp.

Nhiều tháng nay thấy tiêu đổ bệnh chết vợ chồng tôi chạy ngược, chạy xuôi mua hết thuốc này sang thuốc khác chữa trị nhằm cứu vãn vườn tiêu vậy nhưng không mấy hiệu quả.

Giờ cả vườn tiêu hứa hẹn cho thu nhập cả tỷ đồng chỉ còn lại 500 gốc với năng suất giảm sút. Nếu không xoay xở được tiền trả nợ, tôi chỉ còn cách bán bớt đất trừ nợ cho người ta”.

Theo thống kê chưa đầy đủ của Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Đắk Nông, toàn tỉnh hiện có gần 500ha tiêu bị nhiễm bệnh chết nhanh, chết chậm. Hiện nay, do thời tiết diễn biến bất thường, tình trạng dịch bệnh trên cây tiêu có khả năng sẽ tăng mạnh.

Tại tỉnh Đắk Lắk tình trạng tiêu nhiễm bệnh chết cũng đang khiến cho nhiều hộ dân hoang mang lo lắng. Năm 2007, sau khi thấy vườn cà phê già cỗi cho năng suất thấp, gia đình ông Phạm Ngọc Hưng ở thôn 6, xã Phú Xuân (huyện Krông Năng) cho nhổ bỏ và trồng hơn 800 trụ tiêu.

Vườn tiêu phát triển tốt và bước vào thời kỳ kinh doanh mỗi năm mang lại cho gia đình ông 2,5 tấn tiêu, với giá bán trung bình 170 triệu đồng/tấn, sau khi trừ chi phí gia đình thu về trên 350 triệu đồng/năm. Ông Hưng dự tính vụ tiêu 2016-2017 sẽ thu được trên 4 tấn.

Thế nhưng từ đầu năm 2016 đến nay, khoảng 650 trụ tiêu của gia đình bỗng dưng vàng lá, héo rũ và chết dần. Với hi vọng còn cứu chữa được thì còn có nguồn thu, ông Hưng mời cán bộ khuyến nông đến tìm hiểu, tư vấn cách cứu chữa, đồng thời mua thuốc bảo vệ thực vật về phun tổng cộng 4 lần, tiêu tốn hết 25 triệu đồng, thế nhưng vườn cây vẫn đổ bệnh chết không thể cứu chữa.

Hiện toàn huyện Krông Năng có trên 4.254 ha tiêu, trong đó có hơn 41 ha đã chết vì bệnh, tập trung chủ yếu ở các xã: Phú Xuân, Phú Lộc, Tam Giang, Ea Đah và một số địa phương khác.

Riêng tại huyện M’Đrắk, theo thống kê của cơ quan chức năng huyện hiện có hơn 580 ha tiêu, tuy nhiên đến trung tuần tháng 3/2017, toàn huyện đã có gần 200 ha hồ tiêu bị chết (trong đó xã Ea Lai có 120 ha; Krông Á 22 ha và hàng chục ha tại các xã khác), gây thiệt hại hàng chục tỷ đồng, đẩy nông dân trồng tiêu vào cảnh khốn khó. Tại tỉnh Gia Lai, nông dân các địa phương trồng tiêu cũng đang hoang mang lo lắng khi vườn hồ tiêu liên tục chết mà chưa tìm ra cách chữa trị hữu hiệu.

Theo tìm hiểu của ngành Nông nghiệp các địa phương, nguyên nhân khiến tiêu chết hàng loạt là do đầu năm 2016 thời tiết khô hạn, cuối năm lại mưa nhiều và kéo dài, nhiều vườn cây không có rãnh thoát nước hoặc rơi vào vùng trũng thấp nên bị ngập úng.

Vì vậy, khi chuyển sang đầu mùa khô năm nay, sức đề kháng của cây giảm, tạo điều kiện cho nhiều loại bệnh tuyến trùng, nấm phát triển. Cùng với đó ba nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng tiêu chết: thứ nhất là nông dân trồng tiêu tại một số khu vực chưa phù hợp về đất đai, thổ nhưỡng; thứ hai là do chất lượng cây giống chưa đảm bảo và cuối cùng là quy trình canh tác chưa đảm bảo an toàn, từ việc xử lý đất đai để phòng trừ bệnh hại cho đến việc sử dụng các loại phân bón, thuốc bảo vệ thực vật không phù hợp về chủng loại, liều lượng.

Trước thực trạng hồ tiêu của các hộ dân ở Tây Nguyên đang nhiễm bệnh chết, Sở NN-PTNT các tỉnh chỉ đạo các đơn vị chuyên môn phối hợp với chính quyền các địa phương tập trung điều tra, thống kê diện tích tiêu chết và xác định nguyên nhân để có biện pháp hỗ trợ kịp thời, giúp nông dân hạn chế thiệt hại, nhất là đối với những diện tích mới nhiễm bệnh; khuyến cáo người dân khi trồng nên dùng giống sạch bệnh; đối với những vùng đất có tiêu chết, người dân muốn tái canh thì phải để sau 3 năm; trong thời gian chờ tái canh, có thể chuyển đổi sang các loại cây trồng ngắn ngày khác như ngô, chanh dây, phù hợp theo từng điều kiện. Cùng với đó, các địa phương tổ chức tập huấn cấp cơ sở để người dân hiểu những vùng đất và điều kiện nào nên phát triển hồ tiêu.

Thiết nghĩ về lâu dài, để hồ tiêu phát triển bền vững ngành nông nghiệp cần xúc tiến, đẩy nhanh việc thành lập các tổ hợp tác, hợp tác xã trồng tiêu để tăng cường sự kết nối giữa nông dân trồng tiêu với các nhà khoa học, các chuyên gia kỹ thuật, doanh nghiệp… tạo thuận lợi hơn cho việc chuyển giao khoa học kỹ thuật cũng như đầu ra cho sản phẩm.