Người dân phải đồng hành trong cuộc chiến đảm bảo ATTP

Chủ tịch Nguyễn Thiện Nhân phát biểu kết luận hội nghị.

Hội nghị có sự tham dự của ông Nguyễn Thành Long, Thứ trưởng Bộ Y tế; ông Vũ Văn Tám, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn; ông Nguyễn Minh Hồng, Thứ trưởng Bộ Thông tin Truyền thông; ông Lê Tiến Châu, Thứ trưởng Bộ Tư pháp, ông Nguyễn Hữu Chí, Thứ trưởng Bộ Tài chính; ông Nguyễn Hoài Dương, phó Tổng giám đốc TTXVN; ông Vũ Hải, Phó tổng giám đốc Đài Tiếng nói Việt Nam; ông Đặng Vũ Minh, Chủ tịch Liên hiệp các hội khoa học kỹ thuật Việt Nam cùng đại diện các bộ, ban ngành và các tổ chức đoàn thể.

Chủ tịch Nguyễn Thiện Nhân và các đại biểu.

Ngày 30/3/2016, Đoàn Chủ tịch UBTƯ MTTQ Việt Nam và Chính phủ đã ký kết chương trình phối hợp Vận động và giám sát bảo đảm an toàn thực phẩm giai đoạn 2016 - 2020 (gọi tắt là chương trình phối hợp số 90).

Theo Chủ tịch Nguyễn Thiện Nhân, an toàn thực phẩm là vấn đề bức xúc kéo dài, không thể làm trong một năm, không thể làm trong 1 cơ quan mà phải là cả hệ thống chính trị, chính quyền các cấp phối hợp với Mặt trận các cấp và toàn thể nhân dân mới có thể làm được.

Quang cảnh hội nghị.

“Chúng ta phải đặt ít nhất trong 5 năm thì mới tạo chuyển biến căn bản. Để triển khai chương trình vừa dài, vừa rộng, vừa sâu như vậy bên cạnh chương trình ký kết 5 năm thì việc chuẩn bị các yêu cầu, cần thiết để triển khai cụ thể là hết sức quan trọng” - Chủ tịch Nguyễn Thiện Nhân khẳng định.

Lâu nay việc người dân trực tiếp nuôi trồng và sản xuất thực phẩm nhưng không thực sự tuân thủ an toàn thực phẩm đã không còn là chuyện hiếm và điều này nếu tiếp tục sẽ trở thành những người đối đầu với hệ thống chính quyền cũng như Mặt trận.

“Không thể kéo dài sự đối đầu được. Một yêu cầu căn bản của cuộc vận động này là người dân phải là người đồng hành chứ không phải là người đối đầu” - Chủ tịch Nguyễn Thiện Nhân khẳng định.

Vấn đề đặt ra là người trong cuộc phải thay đổi nhận thức. Chủ tịch Nguyễn Thiện Nhân nhấn mạnh đến công đoạn quan trọng trong chương trình phối hợp với Chính phủ là công tác truyền thông, tuyên truyền xuống cơ sở.

Phó Chủ tịch Trương Thị Ngọc Ánh phát biểu tại hội nghị.

Thứ hai là phải có quy trình hướng dẫn sản xuất sạch, kinh doanh sạch và phải giám sát được các quy trình này. Trên thực tế, đã có nhiều quy trình nhưng cũng có quy trình không đúng hoặc là đã lạc hậu.

Chủ tịch Nguyễn Thiện Nhân cho rằng, ngay trong quý III-2016, các bộ, ban ngành liên quan phải ban hành được hướng dẫn quy trình sản xuất sạch, đảm bảo an toàn thực phẩm.

Nhưng do hiện nay chúng ta chưa có chế tài đến từng hộ nông dân, vì vậy, người đứng đầu Mặt trận cho rằng, “trước hết, phải tuyên truyền, vận động, hướng dẫn”.

Cùng với việc tăng cường trách nhiệm quản lý của các cơ quan nhà nước, Mặt trận và các đoàn thể phải nâng cao trách nhiệm giám sát vì quyền lợi người dân nhưng giám sát phải có quy trình.

Lấy kinh nghiệm từ chương trình giám sát đối với người có công, Chủ tịch Nguyễn Thiện Nhân cho rằng, phải có kiến nghị giám sát, các bộ, ngành giúp quy trình về giám sát và người thực hiện là Mặt trận.

Vận động, giám sát bảo đảm ATTP

Trình bày dự thảo kế hoạch phối hợp vận động và giám sát bảo đảm an toàn thực phẩm, Phó Chủ tịch UBTƯ MTTQ Việt Nam Trương Thị Ngọc Ánh khẳng định: Việc phối hợp phải đồng bộ, kịp thời, phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của các bộ, ngành, cơ quan có liên quan, phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và của toàn xã hội để đạt mục tiêu Chương trình phối hợp số 90 về an toàn thực phẩm, Chỉ thị số 13/CT-TTg ngày 9/5/2016 của Thủ tướng Chính phủ về việc tăng cường trách nhiệm quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm.

Theo kế hoạch, kết thúc năm 2016, các bộ, ngành trung ương hoàn thành việc rà soát, điều chỉnh, bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật về hướng dẫn sản xuất, kinh doanh thực phẩm an toàn để năm 2017 triển khai đồng bộ ở các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; Ủy ban nhân dân cấp tỉnh chủ trì phối hợp với Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cùng cấp ban hành kế hoạch thực hiện Chương trình phối hợp số 90 về an toàn thực phẩm giai đoạn 2016 - 2020, kế hoạch năm 2016.

Đồng thời Ban Thường trực Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các bộ, ngành sẽ phối hợp với một số địa phương triển khai trong năm 2016 để rút kinh nghiệm.

Kế hoạch tập trung vào 7 nội dung quan trọng.

Chủ tịch Nguyễn Thiện Nhân bày tỏ ý kiến tại hội nghị.

Thứ nhất rà soát, sửa đổi, bổ sung văn bản quy phạm pháp luật về an toàn thực phẩm và biên soạn các tài liệu hướng dẫn quy trình sản xuất, kinh doanh thực phẩm an toàn.

Thứ hai là Ban hành tiêu chí an toàn thực phẩm đồng bộ với tiêu chí đạt chuẩn nông thôn mới, đô thị văn minh.

Nhiệm vụ thứ 3 là đẩy mạnh công tác truyền thông về bảo đảm an toàn thực phẩm.

Trong đó, Bộ Thông tin và Truyền thông chủ trì xây dựng Chương trình truyền thông quốc gia về an toàn thực phẩm giai đoạn 2016 – 2020.

Đặc biệt các cơ quan báo chí của Trung ương và địa phương, trước hết là Đài Truyền hình Việt Nam, Đài Tiếng nói Việt Nam, Thông tấn xã Việt Nam, tăng cường tin bài, chuyên mục, chuyên trang, chương trình về an toàn thực phẩm; thông tin, tuyên truyền khách quan, trung thực, kịp thời về an toàn thực phẩm, nhất là các điển hình sản xuất, chế biến, lưu thông thực phẩm an toàn và các vụ việc vi phạm an toàn thực phẩm...

Thứ tư là tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra và phối hợp cung cấp thông tin kết luận thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật về an toàn thực phẩm.

Thứ năm là biên soạn và cung cấp tài liệu phổ biến, giáo dục pháp luật về xử lý vi phạm hành chính, hình sự trong lĩnh vực an toàn thực phẩm.

Thứ sáu là hướng dẫn kinh phí thực hiện Chương trình phối hợp số 90.

Trong đó Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành có liên quan và Ban Thường trực Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam bố trí và hướng dẫn kinh phí thực hiện chương trình phối hợp số 90 giai đoạn 2016 - 2020, trong đó có kinh phí năm 2016.

Thời gian hoàn thành: Trong tháng 9/2016.

Nhiệm vụ phối hợp thứ 7 là Ủy ban nhân dân cấp tỉnh chủ trì phối hợp với Ủy ban Mặt trận Tổ quốc cùng cấp.

Trong đó cần ban hành kế hoạch thực hiện Chương trình phối hợp số 90 về an toàn thực phẩm giai đoạn 2016 - 2020, Kế hoạch thực hiện năm 2016 của địa phương mình.

Đồng thời chỉ đạo các sở, ngành, Ủy ban nhân dân cấp huyện, cấp xã triển khai thực hiện nội dung phối hợp về an toàn thực phẩm theo Kế hoạch của tỉnh.

Theo Phó Chủ tịch Trương Thị Ngọc Ánh, trách nhiệm của Mặt trận và các tổ chức đoàn thể trong nhiệm vụ này vô cùng quan trọng, tập trung ở 4 nhiệm vụ cụ thể đó là vận động các hộ gia đình, cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm an toàn; Tổ chức giám sát thí điểm việc chấp hành pháp luật về an toàn thực phẩm năm 2016; Tổ chức tập huấn thực hiện Chương trình và Kiểm tra việc thực hiện Chương trình phối hợp số 90.

Lược ghi ý kiến một số đại biểu tại hội nghị:

Phó Chủ tịch UBTƯ MTTQ Việt Nam Lê Bá Trình.

GS Đặng Vũ Minh,Chủ tịch Liên hiệp các hội khoa học kỹ thuật Việt Nam.

Ông Nguyễn Minh Hồng, Thứ trưởng Bộ Thông tin Truyền thông.

Ông Nguyễn Hoài Dương, Phó Tổng Giám đốc TTXVN.

Ông Nguyễn Thanh Long, Thứ trưởng Bộ Y tế hoan nghênh các cơ quan đã cùng với Mặt trận xây dựng Chương trình phối hợp 90. Ông Long cho rằng, Chương trình 90 là một bước tiến rất dài, một điểm rất quan trọng mở ra sự phối hợp giữa các cơ quan trong việc đảm bảo an toàn thực phẩm.

“Đây là nhiệm vụ của toàn dân không phải của riêng một bộ ngành nào vì vậy đòi hỏi sự tham gia mạnh mẽ của tất cả chúng ta”, ông Nguyễn Thanh Long nhấn mạnh.

Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thành Long.

Góp ý vào chi tiết chương trình phối hợp, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thanh Long cho rằng, bấy lâu nay khi nhắc tới câu chuyện an toàn thực phẩm người ta chỉ nêu trách nhiệm của các bộ ngành mà quên mất vai trò quan trọng của chính quyền địa phương.

“Trong chương trình phối hợp cần làm rõ trách nhiệm các bộ ngành và chính quyền địa phương trong việc đảm bảo an toàn thực phẩm”, ông Nguyễn Thanh Long nhấn mạnh.

Ông Long cũng cho rằng, cần tăng cường giáo dục truyền thông nhưng đi kèm là phải giám sát. Trách nhiệm Ủy ban MTTQ các cấp là cần quy định từng nhiệm vụ, trong đó phải xác định trách nhiệm như thế nào.

Đồng tình với ý kiến của Bộ Y tế, ông Lê Tiến Châu, Thứ trưởng Bộ Tư pháp, cho rằng, chương trình 90 là một chương trình rất ý nghĩa.

“Chúng ta chỉ cần một kế hoạch duy nhất cho tất cả các bên cho nên tất các cả chương trình phối hợp vận động phải phù hợp với chương trình 90” ông Châu khẳng định.

Ông Lê Tiến Châu, Thứ trưởng Bộ Tư pháp.

Chúng ta vận động sẽ có tác dụng, giám sát cũng có tác động nhưng cái gốc của vấn đề này là nhà sản xuất. Vận động các doanh nghiệp không khó, cái khó là ở những người nông dân, những hộ sản xuất nhỏ lẻ.

“Người dân sẽ cân nhắc theo các quy định mà họ thực hiện được cái gì, mất cái gì. Do vậy, chương trình này cần phải có sự vào cuộc của các nhà khoa học, các nhà doanh nghiệp để vận động, chia sẻ với người nông dân về kinh nghiệm, vốn, giống làm sao cho họ thấy được lợi ích của chính họ khi sản xuất đảm bảo an toàn thực phẩm”, vị Thứ trưởng Bộ Tư pháp khẳng định.

Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Vũ Văn Tám, để vận động và giám sát bảo đảm an toàn thực phẩm thì việc thực thi ở địa phương rất quan trọng.

Do đó nên đưa mục trách nhiệm của UBND các địa phương đậm hơn, trong đó nhấn mạnh vai trò người đứng đầu. Cùng với đó bỏ thanh tra, kiểm tra theo kế hoạch mà chỉ thực hiện đột xuất vì thanh tra theo kế hoạch đối với an toàn thực phẩm là không có tác dụng.

Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Vũ Văn Tám.

Thứ trưởng Vũ Văn Tám nhấn mạnh 3 trọng điểm, bài học rút ra từ kinh nghiệm của Bộ NN&PTNT. Đó là tăng cường công tác truyền thông; tập trung đánh mạnh vào tăng cường kiểm tra, kiểm sóat và xử lý vi phạm đối với sản xuất kinh doanh, buôn bán vật tư đầu vào; xây dựng chuỗi sản xuất an toàn và kết nối được với người tiêu dùng.

Liên quan tới các mặt hàng nông sản của người nông dân, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Hữu Chí cho rằng, giá cả chi phối hết các mặt hàng này.

Do đó, trong kế hoạch vận động và giám sát phải làm rõ nội dung nếu thực hiện đúng quy trình thì giá bán cỡ nào và ai chứng nhận sản phẩm đảm bảo tiêu chuẩn đó.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Hữu Chí.

“Phải làm rõ điều đó thì khi thực hiện giám sát mới có đủ các chế tài để xử lý nếu vi phạm. Đồng thời phải làm rõ, khi giám sát làm sao nói là không đạt tiêu chuẩn hay thời gian mang sản phẩm đi kiểm tra là bao lâu và khi kiểm nghiệm không có vấn đề gì thì sản phẩm trong ngày không bán được thì ai chịu trách nhiệm...”, Thứ trưởng Nguyễn Hữu Chí đặt vấn đề.

Đề cao công tác tuyên truyền, vận động trong kế hoạch, ông Lương Đức Thắng, Phó Chánh Văn phòng ban chỉ đạo “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá ở khu dân cư”, Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch, cho biết, hiện Bộ đã rà soát các văn bản đồng thời chỉ đạo các cơ quan lồng ghép nhiều nội dung để xây dựng các kịch bản nhằm phê phán thói hư tật xấu liên quan đến việc sản xuất vi phạm an toàn thực phẩm.

Ông Lương Đức Thắng, Phó Chánh Văn phòng ban chỉ đạo “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá ở khu dân cư”, Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch.

Tuy nhiên, ông Thắng cũng cho rằng, trong việc giám sát, nên chọn các địa phương trọng điểm có nguy cơ cao vi phạm an toàn thực phẩm để giám sát, các khu công nghiệp hoặc các khu du lịch.

Cũng liên quan đến vấn đề này, các đại biểu đại diện cho các tổ chức đoàn thể như Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Trung ương Hội liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Hội Cựu chiến binh Việt Nam đều cho rằng, việc giám sát nên để Mặt trận chủ trì giám sát và các tổ chức đoàn thể cùng tham gia.

Trong đó cần nói rõ chủ thể giám sát, nội dung giám sát, thời điểm giám sát. Việc giám sát an toàn thực phẩm là giám sát chuyên sâu, không chỉ có các tổ chức chinh trị xã hội chủ trì làm là được mà phải mời các cơ quan quản lý và các nhà khoa học cùng tham gia. Đặc biệt phải có sự tập huấn kỹ lưỡng nhất là ở cấp xã.

Bà Bùi Thị Hòa, Phó Chủ tịch Hội liên hiệp phụ nữ Việt Nam.

Nhấn mạnh tới công tác truyền thông, Phó Chủ tịch Hội liên hiệp phụ nữ Việt Nam Bùi Thị Hoà cho rằng, công tác truyền thông phải được các tổ chức đưa vào các tiêu chí thi đua để vận động hội viên của mình tham gia.

Trong đó phải xã hội hoá các hoạt động này hơn nữa để tăng thêm nguồn lực thực hiện chương trình không trông chờ kinh phí nhà nước.

Ông Vũ Hải, Phó Tổng Giám đốc VOV.

Chia sẻ và đồng cảm với ý kiến của các bộ ngành và các tổ chức đoàn thể, ông Vũ Hải, Phó Tổng Giám đốc Đài Tiếng nói Việt Nam (VOV) cho biết, trong thời gian qua, VOV đã ký một số chương trình phối hợp với một số bộ ngành như Bộ Y tế, Bộ NN&PTNT về an toàn thực phẩm.

“Hiện nay ngoài việc phản ánh tình trạng mất đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm các cơ quan báo chí như VOV có cung cấp địa chỉ xanh để giúp người tiêu dùng chọn lựa. Để các chương trình truyền thông có hiệu quả, các bộ ngành cần tiếp tục đồng hành hơn nữa với các cơ quan chí trong việc phối hợp truyền thông, đặc biệt là cung cấp các địa chỉ an toàn cho người dân biết”, ông Hải nhấn mạnh.

Khơi dậy "Tòa án lương tâm"

Ghi nhận ý kiến phát biểu của tất cả các đại biểu đến dự, Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Nguyễn Thiện Nhân nhấn mạnh: Trong quý III-2016, các bộ ngành cần ban hành xong hướng dẫn quy trình sản xuất, kinh doanh sạch, qua đó, vận động, hướng dẫn người dân sản xuất sạch. Sau khi có hướng dẫn, vận động mà vẫn diễn ra tình trạng sản xuất bẩn sẽ bị chế tài xử lý.

Quan trọng nhất là cần vận động để thay đổi nhận thức, vì không thể chế tài cả chục triệu người sản xuất.

Cùng với đó, nhà nước tăng cường quản lý, đoàn thể giám sát để bảo đảm lợi ích người dân theo quy trình cụ thể.

“Các bộ ngành xây dựng quy trình giám sát, Mặt trận sẽ thực hiện giám sát thực hiện bảo đảm an toàn thực phẩm” - Chủ tịch Nguyễn Thiện Nhân nêu rõ.

Người đứng đầu Mặt trận cũng đề nghị ngay sau khi có kế hoạch thống nhất, các bộ, ngành cần tập trung hướng dẫn triển khai theo ngành dọc. Việc xây dựng chế tài xử phạt sẽ được thực hiện theo từng bước, tập trung ở Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh.

5 tổ chức chính trị - xã hội, Liên minh hợp tác xã Việt Nam cần đến tuyên truyền vận động đối với từng hộ dân, trong đó quan trọng nhất là xã hội cần lên án những đối tượng vi phạm an toàn thực phẩm, khơi dậy "Tòa án lương tâm" - xây dựng văn hóa: người Việt Nam không đầu độc người Việt Nam.

“Kết thúc năm 2016, các bộ ngành Trung ương cần hoàn thành việc rà soát, điều chỉnh, bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật về hướng dẫn sản xuất, kinh doanh thực phẩm an toàn, tạo chuyển biến và các điều kiện pháp lý để năm 2017 triển khai đồng bộ ở các tỉnh thành trên cả nước”, Chủ tịch Nguyễn Thiện Nhân khẳng định.