Nhập khẩu... ô nhiễm
Đại đa số doanh nghiệp FDI cho biết, khi đầu tư vào Việt Nam doanh nghiệp sẽ giảm được chi phí xử lý môi trường so với đầu tư ở nước họ. Chi phí này được thống kê giảm khoảng 10 -15%.
Theo Bộ Kế hoạch và Đầu tư, 8 tháng năm 2016 tổng vốn cấp mới cho doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) lên đến 14,3 tỷ USD, tăng 7,7% so với cùng kỳ năm 2015. Cũng trong thời gian này có 1.619 dự án mới được cấp giấy chứng nhận đầu tư, tăng 24% so với cùng kỳ năm 2015.
Dự báo về nguồn vốn FDI, không ít chuyên gia kinh tế nhận định trong thời gian tới nguồn vốn đầu tư này còn gia tăng mạnh hơn. Bởi vì Việt Nam đang được xem là điểm đến hấp dẫn trong hoạt động kinh doanh với nhiều nguyên nhân khác nhau. Đơn cử, Chính phủ Việt Nam liên tục thực hiện nhiều chính sách ưu đãi thu hút vốn FDI nhằm tăng thu ngân sách, giải quyết tỷ lệ thất nghiệp cao.
Đồng thời không ngừng cam kết tháo gỡ khó khăn tạo điều kiện thuận lợi, thông thoáng cho doanh nghiệp trong hoạt động đầu tư. Song song các điều kiện kể trên, thời gian qua nhiều hiệp định thương mại đơn phương, song phương được ký kết, kèm theo đó là 90% dòng thuế được giảm về 0%. Tất cả các yếu tố trên đã và đang trở thành lực hút nguồn vốn FDI.
Đặc biệt, nhận thức rõ cơ hội và hiệu quả kinh doanh khi TPP được ký kết lợi thế sẽ nghiêng nhiều về phía doanh nghiệp dệt may, da giày,… Vì vậy, doanh nghiệp nước ngoài đóng đô ở các nước chủ động dịch chuyển dòng vốn về Việt Nam để đón đầu cơ hội. Các địa phương thu hút nhiều dòng vốn FDI về dệt, nhuộm phải kể đến Bình Dương, Đồng Nai, Nam Định, Quảng Ninh…
Tuy nhiên, những ngành kinh doanh trên lại được xem là một trong những ngành nghề ô nhiễm nhiều do sử dụng hóa chất độc hại, chi phí xử lý khá cao. Điều đáng quan ngại, đại đa số doanh nghiệp FDI cho biết, khi đầu tư vào Việt Nam doanh nghiệp sẽ giảm được chi phí xử lý môi trường so với đầu tư ở nước họ. Chi phí này được thống kê giảm khoảng 10 -15%.
Nỗ lực thu hút đầu tư, coi nhẹ công tác bảo vệ môi trường nên hầu hết các khu công nghiệp đều trong tình trạng ô nhiễm. Một nghiên cứu mới đây thông tin cụ thể, 80% khu công nghiệp vi phạm các quy định môi trường, 70% xả thải vượt quy chuẩn, tỷ lệ doanh nghiệp xả thải vượt quy chuẩn nhiều lần cũng ở mức đáng báo động.
Từ vụ việc Formosa gây ô nhiễm ở biển miền Trung, đa số quan điểm cho rằng, phải siết chặt hoạt động đầu tư thông qua các quy định bảo đảm môi trường. Thẩm định và xét duyệt dự án là một chuyện, vấn đề quan trọng sau đó là thường xuyên giám sát và thanh kiểm tra. Trường hợp phát hiện doanh nghiệp vi phạm môi trường trầm trọng nên có cơ chế bắt buộc đóng cửa.
Lý do, đây không phải là thời điểm Việt Nam thu hút vốn FDI bằng mọi giá và chấp nhận đánh đổi môi trường lấy dự án. Trong khi, không ít doanh nghiệp FDI không được đánh giá cao về hiệu quả đầu tư với hàng loạt khuyết điểm như: không phải công nghệ hiện đại, tiêu tốn nhiều tài nguyên và lao động giá rẻ…
Đồng ý doanh nghiệp FDI góp phần tăng thu ngân sách, phát triển kinh tế địa phương, giải quyết việc làm,… Thế nhưng thiếu thận trọng trong quản lý đầu tư sản xuất Việt Nam có nguy cơ nhập khẩu ô nhiễm thông qua các dự án FDI.
