Nhật Bản tìm cách 'lấy lòng' người Nga

Thủ tướng Nhật Shinzo Abe trong cuộc gặp với Tổng thống Nga Vladimir Putin tại St. Petersburg hồi tháng 9 năm ngoái (Nguồn: WSJ).

Trong cuộc hội đàm lần này, Thủ tướng Abe có khả năng sẽ có lời mời Tổng thống Putin tới thăm Nhật Bản trong năm nay, do một chuyến thăm tương tự từng được lên kế hoạch hồi năm 2014 đã bị hoãn sau sự kiện Crimea trở lại là một phần của nước Nga, khiến cho mối quan hệ giữa Moscow và phương Tây, Nhật Bản trở nên căng thẳng.

“Tôi hy vọng giải quyết được vấn đề lãnh thổ thông qua đàm phán, dựa trên chính sách giải quyết vấn đề về quyền sở hữu các đảo và đưa ra một hiệp ước hòa bình” - ông Abe nói trước báo giới tại Tokyo trước khi rời Nhật Bản hôm Chủ nhật tuần trước.

Sochi là điểm dừng chân cuối cùng của ông Abe trong chuyến công du kéo dài 7 ngày của ông. Trước đó ông Abe đã đến thăm Italy, Pháp, Bỉ, Đức và Anh để tham dự các cuộc hội đàm với các nhà lãnh đạo các nước này và lãnh đạo của Liên minh châu Âu (EU).

Dù ông Abe rất mong chờ vào việc cải thiện mối quan hệ và tăng cường đàm phán với Nga về vấn đề tranh chấp lãnh thổ tại một nhóm đảo ngoài khơi Hokkaido mà Nga quản lý, nhưng bản thân ông cũng cần phải tỏ ra không quá gay gắt bởi hội nghị thượng đỉnh G7 sắp được tổ chức ở Nhật Bản vào cuối tháng này.

Hội nghị G7 sắp tới, bao gồm sự góp mặt của giới lãnh đạo Anh, Canada, Pháp, Đức, Italy, Nhật Bản và Mỹ, dự kiến sẽ thảo luận về cả vấn đề Crimea sáp nhập vào Nga. Ông Abe có nhiều khả năng vẫn sẽ tiếp tục sát bước cùng các lãnh đạo G7 sau khi đã áp đặt lệnh trừng phạt kinh tế đối với Nga. Hội nghị này từng có sự góp mặt của Nga, nhưng tư cách thành viên của họ đã bị tước đoạt như một biện pháp đáp trả sau sự kiện Crimea, mà phương Tây xem là bất hợp pháp.

Ông Abe cũng sẽ cần phải tiếp cận Tổng thống Putin một cách khéo léo, do hồi tháng Hai vừa qua Tổng thống Mỹ Barack Obama từng thuyết phục ông Abe hủy điểm dừng chân ở Nga, chỉ ra những sự khác biệt giữa Nga và Mỹ trong việc xử lý các vấn đề ở Ukraine và Syria.

Giới chức Nhật Bản, từng dự kiến cuộc gặp giữa ông Abe và Putin sẽ kéo dài khoảng 3 giờ đồng hồ, cũng bày tỏ hy vọng rằng cuộc đàm phán sẽ là một cơ hội để hai nhà lãnh đạo bàn luận thẳng thắng về vấn đề chủ quyền.

“Do đây không phải một chuyến thăm chính thức nên các nhà lãnh đạo sẽ ít chịu áp lực hơn. Vấn đề chính trị nhạy cảm như đàm phán hiệp ước hòa bình sẽ chỉ đạt bước tiến khi họ nói chuyện với nhau” - Reuters dẫn lời một quan chức ngoại giao Nhật, nhận định.

Tuy nhiên, rất khó nói liệu cuộc hội đàm lần này có thể thu hẹp khác biệt giữa Tokyo và Moscow liên quan tới vấn đề chủ quyền đảo - gồm Etorofu, Kunashiri, Shikotan cũng như nhóm đảo Habomai, còn được phía Nga gọi là Nam Kurils và Nhật gọi là vùng lãnh thổ phía Bắc.

Cuộc hội đàm diễn ra trong lúc Nga đang tăng cường quản lý các hòn đảo vốn mang ý nghĩa về mặt an ninh và kinh tế lớn đối với Moscow, bằng cách phát triển cơ sở hạ tầng. Nó cũng diễn ra sau khi Thủ tướng Nga Dmitry Medvedev đến thăm đảo Etorofu hồi mùa hè năm ngoái, khiến Tokyo nổi giận.

Trong cuộc hội đàm với Ngoại trưởng Nhật Fumio Kishida tại Tokyo hồi tháng trước, Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov đã nhắc lại chủ quyền của Nga đối với các hòn đảo này. Thêm vào đó, Nga vẫn duy trì quan điểm rằng các cuộc đàm phán về hiệp ước hòa bình và tranh chấp lãnh thổ là “không liên kết trực tiếp”, trái ngược với quan điểm của Tokyo rằng việc giải quyết vấn đề này chính là tiền đề để đi đến hiệp ước hòa bình.

Trong cuộc đàm phán, Tokyo có thể thể hiện sự sẵn lòng hợp tác kinh tế với Nga, với hy vọng rằng sự hợp tác này sẽ giúp thúc đẩy bước tiến trong đàm phán chủ quyền. Moscow từng nói rằng họ luôn quan tâm tới việc thu hút đầu tư từ các công ty Nhật vào vùng Viễn Đông và khu vực Siberia.

Ngoài vấn đề lãnh thổ, Thủ tướng Abe cùng Tổng thống Putin cũng có khả năng thảo luận về vấn đề chương trình hạt nhân và tên lửa đạn đạo của CHDCND Triều Tiên, hợp tác chống khủng bố trong bối cảnh tổ chức Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS) trỗi dậy và tình hình nội chiến ở Syria.