Những loài cây có cách “ăn uống” đặc biệt
Thông thường, thực vật dùng rễ để hút chất dinh dưỡng từ trong lòng đất. Tuy nhiên, có những loài cây lại bất tuân quy tắc này và tự tạo cho mình cách “ăn uống” khác lạ.
1. Cây ổ rồng
Cây ổ rồng hay ổ phượng, là một loài dương xỉ lớn có tên khoa học là Platyceriu. Loài thực vật này phân bố rộng rãi ở vùng Đông Nam Á, ở Việt Nam có nhiều ở vùng Tây Nguyên, mọc phụ sinh trên các thân cây gỗ lớn.
Cây ổ rồng tự phân huỷ lá khô thành chất dinh dưỡng
Cây ổ rồng có thân rễ mọc bò, không có lông. Lá sinh sản buông thõng xuống từng cặp một, chia đôi nhiều lần có thể dài tới 2 mét. Lá có cấu trúc dai, mặt lá không có lông; gân tạo thành những quãng dài.
Lá phía trên to hướng lên trên, không có cuống và không sinh sản, gân hình mắt chim, dài và rộng 40-90cm. Điểm đặc biệt là những cái lá trên hình lược của nó tạo nên bồn chứa, dùng để thu lượm những cái lá khác rơi từ trên cây mà chúng sống nhờ. Tự phân huỷ trong cái giỏ thiên nhiên ấy, lá rơi dần dần biến thành mùn, làm thức ăn nuôi cây dương xỉ.
Khi lá này già, chúng không bao giờ rụng mà thường chết khô trên cây và lớp lá mới sẽ mọc bao ra ngoài về sau những lớp lá đã chết tiếp tục bị hoai mục tạo thành chất mùn để nuôi cây mẹ.
Loài cây này còn được gọi là cây biểu sinh, nghĩa là mọc trên vỏ của một cây khác mà nó được nuôi dưỡng một cách gián tiếp và không phương hại tới cây chủ. Những lá khác của dương xỉ, nhỏ hơn, thực hiện sự quang hợp và sản xuất bào tử để duy trì nòi giống.
2. Cây Tillandsia
Cây Tillandsia được mệnh danh là “cây không khí” bởi vì chúng không cần đất để phát triển. Chúng có thể sống và sinh trưởng khi đặt bất cứ nơi đâu từ khúc gỗ, lồng chim, giỏ hoa... Thân và lá của nó phủ một mạng lưới vảy rất dày chứa đầy nước. Lượng nước này được hút lên qua một cái lỗ ở dưới mỗi vảy. Hơn nữa, khi nước chảy trên cây, Tillandsia đã hấp thu các chất muối khoáng từ những tế bào chết của cây.
Cây Tillandsia không cần đất để phát triển
Cây Tillandsias có thể sống trong nhiều năm, đặc biệt mỗi cây sẽ nở hoa một lần duy nhất trong suốt quá trình sinh trưởng. Giai đoạn nở hoa sẽ kéo dài từ một vài ngày để đến một tháng, tùy thuộc vào từng chủng loại.
Khoảng thời gian nở hoa, nhánh hoặc chồi sẽ bắt đầu phát triển tại các nách lá của thân cây. Chồi non của Tillandsia là có hình dáng là phiên bản thu nhỏ của cây Không khí mẹ. Những chồi non này có thể được tách ra bằng cách nhẹ nhàng kéo chúng ra xa khỏi cây cha mẹ. Hiện ở Việt Nam rất nhiều người mua cây này về để làm cảnh.
3. Cây gọng vó
Cây gọng vó (tên khoa học là Drosera burmannii Vahl) còn được biết đến với cái tên thực vật ngoài hành tinh, là một loài thực vật đặc hữu ở Nam Phi và cũng là loài cây ăn thịt phổ biến nhất trên thế giới. Bằng vẻ ngoài mỹ lệ của mình, loài cây này dễ dàng đánh lừa được những con côn trùng “háo sắc”.
Cây gọng vó sở hữu vẻ đẹp “chết người”
Những chiếc lá của cây gọng vó có rất nhiều lông tuyến, ở đầu những lông tuyến này tiết ra một chất lỏng trông giống như giọt sương long lanh đọng lại sau một đêm. Tuy nhiên, thực chất đó chính là cái bẫy giết mồi, “giọt sương” là chất nhầy cực dính, một khi đã đặt chân lên, con mồi sẽ không thể nhúc nhích được nữa.
Nếu côn trùng sa bẫy, cố gắng kháng cự thì chúng sẽ kích thích cơ quan tiêu hóa của cây gọng vó, những chiếc lá co lại từ từ, siết chặt con mồi. Thông thường những con mồi sau khi cố gắng trốn thoát đều bị chết trong vòng 15 phút do bị kiệt sức và ngạt trong đống chất nhầy bao quanh. Lúc này, những chiếc lông tuyến của cây gọng vó sẽ bắt đầu tiết ra hoạt chất tiêu hóa con mồi. Trong khoảng một đến hai ngày, con mồi sẽ hoàn toàn biến mất không dấu vết.
4. Cây bắt ruồi
Cây bắt ruồi Venus (tên khoa học Dionaea muscipula) là một loài thực vật ăn thịt có thể bắt và tiêu hóa con mồi động vật, chủ yếu là côn trùng và nhện. Loài cây này có màu đỏ sặc sỡ, gồm hai mảnh, mọc phổ biến ở những vùng lầy lội thuộc Bắc và Nam Carolina, Mỹ.
Cây bắt ruồi “khoái khẩu” các loài côn trùng
Cấu trúc bẫy của nó được hình thành bởi phần cuối của mỗi lá cây và được kích hoạt bởi các sợi lông nhỏ trên bề mặt bên trong lá. Khi một con côn trùng hoặc nhện bò dọc lá tiếp xúc với lông nhỏ, cái bẫy sẽ khép lại nếu những sợi lông được tiếp xúc trong vòng hai mươi giây của đợt tấn công đầu tiên.
Nếu con mồi không thể trốn thoát, nó sẽ tiếp tục kích thích bề mặt bên trong lá và điều này gây ra một phản ứng tăng trưởng hơn nữa buộc các cạnh của các thùy lá với nhau, cuối cùng niêm phong kín mít cái bẫy và tạo thành một “dạ dày” trong đó tiêu hóa xảy ra. Tiêu hóa được xúc tác bởi các enzyme được tiết ra bởi các tuyến trong thùy. Cuối cùng con mồi sẽ thành chất dinh dưỡng cho cây. Khi tiêu hóa hết, chiếc lá này sẽ mở ra để “đón chào” con mồi mới.
