Báo Đại Đoàn Kết Mặt trận

Những người lặng lẽ gánh trên vai việc làng

Báo Đại Đoàn Kết Tăng kích thước chữ

Những người lặng lẽ gánh trên vai việc làng

Báo Đại Đoàn Kết trên Google News
Những người lặng lẽ gánh trên vai việc làng
Người có uy tín Clâu Bhớ góp sức trong việc bảo tồn nhạc cụ, văn hóa vùng cao. Ảnh: Tấn Thành

Giữa đại ngàn Trường Sơn, nơi sinh sống của những cây pơ mu sừng sững, nơi nhà Gươl luôn rộn ràng tiếng cồng, chiêng, nơi đó luôn có những con người lặng lẽ gánh trên vai việc chung của bản làng và tích cực gìn giữ văn hóa truyền thống.

Gương sáng nghệ nhân

Các già làng, người có uy tín vừa góp sức gìn giữ văn hóa truyền thống, vừa vận động đồng bào phát triển kinh tế, vươn lên thoát nghèo.

Trong đêm lễ hội tạ ơn rừng tại xã Hùng Sơn (Đà Nẵng), già Clâu Blao (73 tuổi, thôn Voòng) thổi khèn dưới mái nhà Gươl. Tiếng khèn vang vọng giữa đại ngàn, hòa cùng điệu múa tâng tung da dá rộn ràng của những chàng trai, cô gái Cơ Tu, gợi nhắc về cội nguồn văn hóa dân tộc.

Già Clâu Blao là nghệ nhân đa tài, thành thạo nhiều nhạc cụ truyền thống như khèn, sáo, đàn, tù và… Ông còn tự tay chế tác nhạc cụ từ tre, nứa, gỗ rừng, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa Cơ Tu trong đời sống hôm nay.

Bên bếp lửa, già Clâu Blao chia sẻ: “Mình già rồi, còn thổi khèn, đánh trống được thì cứ làm. Quan trọng hơn là phải truyền dạy cho lớp trẻ, nếu không, mai này ai còn gìn giữ?”

Từ trăn trở ấy, già Clâu Blao dành nhiều thời gian truyền dạy thanh niên trong thôn cách chế tác, sử dụng nhạc cụ và tạc phù điêu, tượng gỗ mang đậm bản sắc văn hóa Cơ Tu.

Với vai trò là người có uy tín, già Blao còn là “cánh tay nối dài” của chính quyền trong công tác vận động bà con. Ông kiên trì “đi từng ngõ, gõ từng nhà”, dùng tiếng nói của mình để thuyết phục người dân thay đổi nếp nghĩ, cách làm. Ông tích cực sưu tầm, phục dựng các hoa văn, kiến trúc truyền thống và hướng dẫn thanh niên đục đẽo tượng gỗ, trang trí nhà Gươl, giữ gìn không gian văn hóa đặc trưng của người Cơ Tu.

Cũng giống như già Blao, già Clâu Bhớ, dù 75 tuổi vẫn vững chãi như một cây cổ thụ giữa đại ngàn. Ông nổi tiếng khắp vùng với khả năng chế tác và sử dụng thành thạo hàng chục loại nhạc cụ truyền thống của người Cơ Tu. Những sản phẩm do ông làm ra không nằm im trên các giá trưng bày, mà luôn sống cùng các lễ hội, hòa vào sinh hoạt cộng đồng và trở thành một phần máu thịt trong đời sống tinh thần của người dân bản làng.

Bên cạnh gìn giữ văn hóa, già Clâu Bhớ còn tích cực vận động bà con phát huy phong tục tốt đẹp, loại bỏ những tập tục lạc hậu trong cưới xin, ma chay, đồng thời hướng dẫn thực hành nghi lễ truyền thống gắn với xây dựng nếp sống văn minh.

Đánh thức giấc mơ làm giàu

Nhiều già làng, người có uy tín không chỉ tích cực gìn giữ văn hóa truyền thống mà còn gương mẫu phát triển kinh tế, vận động đồng bào vùng cao vươn lên thoát nghèo.

Trong bối cảnh chuyển đổi số, nhiều già làng, người có uy tín đã sử dụng điện thoại thông minh, nhóm Zalo và các nền tảng số để cập nhật, chia sẻ thông tin về chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đến đồng bào dân tộc thiểu số.

Nghệ nhân Ưu tú Dương Lai, người con của đồng bào Co ở xã Trà Liên, được cộng đồng tin tưởng nhờ nhiều năm gắn bó với công tác văn hóa. Trong các buổi sinh hoạt cộng đồng, ông tích cực giải thích, hướng dẫn bà con thực hiện các chính sách hỗ trợ sản xuất, giao khoán bảo vệ rừng và chương trình xây dựng nông thôn mới.

Làm gương bằng mô hình kinh tế gia đình, ông Lai quy hoạch hơn 5ha rừng keo, mỗi vụ thu hoạch thu về hàng trăm triệu đồng; đồng thời nuôi cá, phát triển đàn gia súc, gia cầm để tăng thu nhập. Từ đó, ông vận động, hướng dẫn bà con chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, từng bước vươn lên thoát nghèo.

Điều đáng quý nhất ở ông Dương Lai chính là tư duy đổi mới khi biết kết hợp hài hòa giữa bảo tồn văn hóa và phát triển kinh tế. Ông chủ động khuyến khích người dân khai thác các giá trị văn hóa bản địa để phát triển mô hình du lịch cộng đồng. Theo ông, du lịch chính là con đường ngắn nhất để vừa quảng bá bản sắc dân tộc, vừa tạo ra công ăn việc làm ổn định: “Khách đến không chỉ để xem, mà còn để trải nghiệm. Mình giữ được văn hóa, lại có thêm thu nhập thì ai cũng phấn khởi.”

Tấn Thành - Trường Thành