Những trải nghiệm làm dày trang viết

Tập truyện “Việt Bắc của tôi” của nhà văn Thăng Sắc vừa được NXB Hội Nhà văn phối hợp với Công ty CP Văn hóa và Truyền thông Liên Việt ra mắt tại Hà Nội, thu hút sự quan tâm của giới văn chương và bạn đọc. Tác phẩm gồm cả truyện dài và truyện ngắn, trong đó truyện dài cùng tên - cũng là sáng tác mới nhất - được hoàn thành ngay trước khi gửi bản thảo, mang theo những hồi ức tuổi thơ “gian khổ mà tươi vui” của tác giả tại căn cứ địa Việt Bắc trong những năm kháng chiến.

Nhà văn Thăng Sắc tên thật Nguyễn Chiến Thắng, đã dành trọn cả cuộc đời cho công tác ngoại giao. Ông từng là đại sứ tại Pháp, Algeria và Campuchia. Khi nghỉ hưu, ông dành nhiều thời gian hơn cho sáng tác văn chương, là hội viên Hội Nhà văn Việt Nam và hiện sống tại Hà Nội. Chính những hành trình ấy đã làm dày thêm vốn sống, giúp trang viết của ông không chỉ đậm đặc ký ức những vùng đất đã đi qua mà còn có độ lắng, chiều sâu suy ngẫm và cái nhìn rộng mở về con người, đời sống.

Sự nghiệp sáng tác của ông trải rộng với nhiều tiểu thuyết như: “Ngụ cư”, “Láng giềng”, “Đi trong lốc xoáy”, “Những đóa sen màu xanh”…; tập truyện ngắn “Chớp mắt cùng số phận”; cùng các bút ký như “Chuyện nghề, chuyện nghiệp ngoại giao” (in chung), “Chuyện kể của một đại sứ”. Một số tác phẩm của ông đã được chuyển thể thành phim điện ảnh và truyền hình. Ông từng được trao giải Văn học sông Mekong năm 2010.

Đọc tác phẩm từ khi còn là bản thảo, nhà thơ Nguyễn Quang Thiều - Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam, cho rằng tác phẩm được viết bằng giọng văn giản dị, giàu chất liệu đời sống, với lối kể tự nhiên và khả năng lựa chọn chi tiết chính xác, giàu sức gợi. “Đọc lời thoại trong tác phẩm của ông, tôi thấy mình như vừa nghe những lời ấy… Tôi bị cuốn vào câu chuyện và nhiều lúc tưởng mình là một người trong cuộc… Sự chiêm nghiệm sâu sắc của tác giả Thăng Sắc… đã biến những trang văn thành những mảnh đời… Từ những câu chuyện bình dị và những con người vô danh ấy, ông tìm ra sự lớn lao của đời sống này” - nhà thơ Nguyễn Quang Thiều chia sẻ.

Nhà thơ nhận định, đây là một tác phẩm viết về cuộc đời “đầy bất trắc mà cũng đầy vẻ đẹp”, nơi “trong những phận đời mà nhà văn Thăng Sắc mang đến cho chúng ta có vẻ đẹp của văn chương. Và trong vẻ đẹp sáng tạo của văn chương của ông có những cuộc đời ấm áp, đẹp đẽ, đau đớn, hy vọng”. Theo ông Thiều, “văn chương làm cho con người được hồi sinh từ cái chết chứ không phải chết một lần nữa bởi đau buồn, bởi sợ hãi, bởi thù hận và bởi tuyệt vọng trong những trang viết. Đấy chính là con đường của nghệ thuật. Và đấy chính là con đường của nhà văn Thăng Sắc đã và đang đi”.

Nhà phê bình Hoàng Đăng Khoa - Trưởng ban Lý luận phê bình - Tạp chí Văn nghệ Quân đội, cho biết cuốn sách để lại nhiều ấn tượng khi không viết về kháng chiến theo lối quen thuộc, không minh họa hay quy hồi hào quang quá khứ. Lối viết của Thăng Sắc gợi nhắc cách nhìn từ “tầng đáy” đời sống, nơi những biến động lớn được cảm nhận qua những va đập trực tiếp lên thân phận con người.

Ông cũng cho rằng, đây không phải là sự tập hợp rời rạc các truyện ngắn mà có cấu trúc chặt chẽ như một “trường ký ức liên thông”, khi các nhân vật có thể lặp lại, biến thể hoặc “vọng âm” qua những số phận khác nhau.

Trong khi đó, nhà văn Đỗ Bích Thúy chia sẻ, tập truyện mang lại cảm xúc ấm áp, khi mỗi nhân vật đều gợi thương, gợi quý; ngay cả những nhân vật phản diện cũng “có gì đấy thật xót xa”. Mỗi câu chuyện đều là câu chuyện về thân phận con người, dung dị nhưng giàu tình yêu với cuộc đời, con người và quê hương xứ sở.

Với “Việt Bắc của tôi”, nhà văn Thăng Sắc không chỉ kể lại một vùng ký ức mà còn cho thấy cách những trải nghiệm đời sống được chưng cất thành văn chương. Từ những gì đã đi qua, đã sống và đã suy ngẫm, trang viết của ông trở nên dày dặn hơn, lắng sâu hơn và vì thế, chạm tới người đọc một cách bền bỉ.