Nợ xấu, vẫn khó xử lý

Việc bán tài sản đảm bảo để thu nợ mới đạt gần 11.000 tỷ đồng, chiếm tỷ lệ 28,9%.

Kết quả xử lý nợ xấu VAMC đã mua còn hạn chế

Ông Nguyễn Quốc Hùng - Chủ tịch Hội đồng thành viên VAMC cho biết, kể từ khi thành lập (10-2013) đến nay, VAMC đã mua được 25.062 khoản nợ tại 42 TCTD, với tổng dư nợ gốc 262.054 tỷ đồng, giá mua nợ là 227.848 tỷ đồng.

Hầu hết các khoản nợ đã mua đều có tài sản bảo đảm là bất động sản hoặc tài sản hình thành từ vốn vay kể cả bất động sản, nhà máy, xí nghiệp, khu công nghiệp, dự án, trái phiếu doanh nghiệp…Trong đó, bất động sản với giá trị tài sản đảm bảo là 256 nghìn tỷ, chiếm tỷ lệ cao nhất 63,5%, tài sản trên đất là hơn 30.000 tỷ đồng (7,5%).

Và cũng theo thống kê, kể từ khi thành lập đến nay, VAMC đã tiếp xúc với 35 nhà đầu tư quốc tế, 17 nhà đầu tư trong nước, trong đó đã ký kết bảo mật thông tin với 13 nhà đầu tư quốc tế và 6 nhà đầu tư trong nước. Song, chính ông Hùng cũng thừa nhận thực tế kết quả xử lý nợ xấu VAMC đã mua còn hạn chế. VAMC không đủ nguồn lực, thiếu các chính sách , quy định pháp lý mang tính đặc thù để xử lý nhanh nợ xấu, TSĐB (tài sản đảm bảo) của các khoản nợ xấu. Thực tế cho thấy, hầu hết khoản nợ có tài sản đảm bảo, song việc bán tài sản đảm bảo để thu nợ mới đạt gần 11.000 tỷ đồng, chiếm tỷ lệ 28,9%.

Giới chuyên gia phân tích, nhiều khó khăn trong quá trình xử lý TSĐB đã được đưa ra, đó là việc xác định giá khởi điểm để phát mại tài sản rất khó khăn để có đồng thuận giữa TCTD, khách hàng và VAMC. Giá khởi điểm được xác định rất cao so với thị trường dẫn đến việc bán đấu giá tài sản thường bị kéo dài về thời gian. Cho dù quy định tại Thông tư 18/2014/TT- BTP của Bộ Tư pháp đã cho phép rút ngắn thời gian đấu giá xuống 15 ngày thì việc đấu giá 1 TSĐB cũng phải thực hiện trong khoảng thời gian 3 – 5 tháng mới có thể thành công. Trường hợp đấu giá không thành VAMC được thỏa thuận trực tiếp với bên mua tài sản nhưng cũng phải được chủ tài sản đồng ý mới có thể tiến hành thực hiện.

Đặc biệt điều kiện chuyển nhượng toàn bộ hoặc 1 phần dự án bất động sản nhiều khoản nợ xấu bán cho VAMC có TSĐB là dự án bất động sản hoặc tài sản hình thành trong tương lai là dự án bất động sản chưa hoàn thành thực hiện theo Điểm b Khoản 1, Khoản 2, Khoản 3 điều 4 Luật kinh doanh Bất động sản 2014 sẽ hạn chế quyền chuyển nhượng TSĐB là dự án bất động sản ảnh hưởng đến hiệu quả của công tác xử lý nợ xấu của VAMC.

Nhiều nút thắt

Trong khi đó ông Nguyễn Quốc Hùng còn cho biết thêm, hiện VAMC đang gặp nhiều nút thắt. Đầu tiên là nút thắt nội tại, với nguồn lực hạn chế về con người và mạng lưới hoạt động, trong khi số lượng khoản nợ VAMC mua rất lớn (25.000 khoản), TSĐB các khoản nợ xấu đa dạng, phân tán tại nhiều nơi nên VAMC chưa thể trực tiếp quản lý để nắm bắt được đầy đủ thực trạng các khoản nợ mua từ TCTD, việc tổ chức thực hiện xử lý tài sản để thu hồi nợ kém hiệu quả. Thứ hai, nguồn vốn của VAMC còn hạn chế và chưa phù hợp với yêu cầu xử lý nợ theo chức năng, nhiệm vụ của VAMC, đặc biệt trong công tác mua bán nợ theo giá trị thị trường. Việc xử lý nợ xấu của VAMC không thể triệt để và hiệu quả nếu không có dòng tiền thực sự để hỗ trợ các TCTD và khách hàng.

Để xử lý dứt điểm nợ xấu, NHNN nói riêng và cơ quan quản lý nói chung đã nỗ lực sử dụng hệ thống các công cụ được hình thành trong hơn 2 năm qua, gần 25.000 tỷ đồng nợ xấu đã được VAMC mua lại nhưng số nợ xấu VAMC xử lý chỉ mới chiếm hơn 7% tổng nợ đã mua.

Giới chuyên gia cho rằng, bên cạnh việc tăng tiềm lực tài chính cho VAMC thì trọng tâm giai đoạn 2016 – 2020 là tạo dựng và vận hành thị trường mua bán nợ thứ cấp với trọng tâm là VAMC đi đôi với hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho thị trường mua bán, xử lý nợ, tài sản đảm bảo, xác định rõ trách nhiệm của người đi vay và quyền hạn của chủ nợ, qua đó khuyến khích các nhà đầu tư trong và ngoài nước tham gia mua bán nợ xấu.