Nỗi lo

Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam

Một con số thống kê mới đây cho thấy du khách đến Việt Nam trong 4 tháng đầu năm nay giảm 7,4% so với cùng kỳ năm ngoái. Những con số trên đây cho thấy một thực tế rõ ràng là lượng du khách quốc tế đến Việt Nam đang giảm và những điều Phó Thủ tướng nói không phải không có lý. Và, trên thực tế, nó còn giảm kể từ giữa năm 2014 trở lại đây

Nếu thử phân tích những nguyên nhân của sự sụt giảm lượng khách du lịch từ giữa năm 2014, có lẽ, khách quan cũng có mà chủ quan cũng có. Khách quan, theo như nhận định của một người “ngoại đạo” về du lịch, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Vũ Hồng Nam là đáng lưu tâm. Ông Nam cho rằng, nguyên nhân sụt giảm khách quốc tế của du lịch Việt Nam nằm trong xu thế sụt giảm chung của du lịch trong khu vực. Bởi có mấy lý do. Lý do chung là các nguồn thị trường cung du khách lớn như Nga, Trung Quốc; đặc biệt là các nước Châu Âu đều chịu tác động không thuận từ nhiều mặt. Ví dụ như Trung Quốc từ tháng 5- 2014 do sự kiện giàn khoan Hải Dương 981, các công ty du lịch nước này hầu như dừng hẳn việc đưa khách du lịch vào Việt Nam cho đến những tháng cuối năm 2014 thì có dấu hiệu phục hồi trở lại – nhưng chậm và kéo dài đến quý I-2015. Do lượng khách Trung Quốc rất lớn, nên ảnh hưởng đến tỷ lệ quan trọng khách du lịch nước ngoài đến Việt Nam. Hay Nga, sau sự kiện Crimea, nước Nga bị phương Tây bao vậy cấm vận, đồng Rúp mất giá nghiêm trọng; từ đó có thể hiểu chi phí cho cuộc sống của khách tăng lên nhiều, nên những nơi khách Nga thường đến du lịch cũng giảm đi rất nhiều. Ngoài ra, trong nền kinh tế Châu Âu thì đồng Euro cũng mất giá rất nhiều, cho nên người ta phải cân nhắc khi đi du lịch để phù hợp với túi tiền của họ.

Ấy là nguyên nhân khách quan. Còn về những nguyên nhân chủ quan theo như phân tích của Phó Thủ tướng thì sao!? Nhìn nhận một cách công bằng, Việt Nam có nhiều cảnh quan thiên nhiên đẹp, khí hậu cũng tương đối chiều lòng du khách; nhưng, dường như ngành du lịch chưa biết tận dụng tốt những lợi thế ấy để đưa ngành “công nghiệp không khói” phát triển nhanh hơn, bền vững hơn. Không hiểu những người làm du lịch từ trung ương đến địa phương đã bao giờ nghĩ rằng, du khách đến Việt Nam du lịch có thể sẽ rơi vào tâm lý “cả thèm chóng chán” khi tiếp cận với các sản phẩm du lịch chưa mấy phong phú, đặc biệt là tư duy làm du lịch của các tỉnh phía Bắc. Nếu từ Huế trở vào đến miền Nam, các công ty lữ hành tỏ ra chịu khó tìm tòi và cố gắng làm phong phú hơn các tour của mình thì với các tỉnh phía Bắc điều này dường như vẫn còn lạ lẫm. Du khách, nhất là du khách quốc tế đến Việt Nam chắc chắn là bởi sức hấp dẫn của cảnh đẹp ở một đất nước có núi, có rừng, có sông, có biển và hơn thế còn là một đất nước với nhiều dân tộc, đi cùng với đó là nhiều nét văn hóa đặc sắc. Khám phá những cái mới, cái hấp dẫn bao giờ và lúc nào cũng là điều mà du khách muốn nhưng chúng ta liệu đã đáp ứng những mong muốn ấy được bao nhiêu phần!?

Đó là chưa kể hệ thống dịch vụ du lịch của ta ở nhiều nơi, vào nhiều lúc còn chưa đáp ứng được nhu cầu của du khách. Ấy là không nói tới tệ chặt chém khách du lịch.

Cũng có ý kiến bảo rằng, cần cải tổ hệ thống cấp visa của Việt Nam vì nó đang cản trở du khách đến Việt Nam. Và vì thế, cần cởi mở hơn trong việc cấp visa du lịch. Về băn khoăn đó, theo ông Vũ Hồng Nam: Nếu cho rằng hệ thống visa là cản trở thì tại sao cũng hệ thống đó năm 2014 lại có lượng khách lớn. Tại sao đến năm 2015 lại giảm, trong khi hệ thống visa giờ còn đơn giản hơn, thoáng hơn rất nhiều sau khi Luật Xuất nhập cảnh mới có hiệu lực, được các nước rất hoan nghênh. Đó là một nghịch lý nên phải rất thận trọng khi đánh giá. Đương nhiên, ở góc độ của mình, ông Nam cũng cho biết, Bộ Ngoại giao tán thành mọi chủ trương miễn thị thực nhưng phải cân nhắc lợi hại không phải chỉ đơn giản là chuyện thu tiền về ngân sách mà còn cần tính toán kỹ lưỡng với bài toán kinh tế; rồi còn những vấn đề về an ninh, trật tự. Chuyện visa, Chính phủ đã có chủ trương, vì thế các cơ quan liên quan rồi đây cũng sẽ có những bước đi phù hợp.

Nhưng, về phần mình, có lẽ bản thân ngành du lịch cũng rất cần nhìn thẳng vào những yếu kém, mổ xẻ nó để tìm hướng đi đúng, thích hợp cho ngành du lịch phát triển. Như thế có lẽ du khách sẽ không phải lắc đầu để “một đi không trở lại” sau khi tiếp cận với các sản phẩm du lịch của chúng ta.