Nỗi lo đuối nước

Dạy bơi cho trẻ nhỏ là cách phòng đuối nước tốt nhất.

Hiểm họa rình rập

Mới đây nhất ngày 4/7, có 6 trẻ em đi chăn trâu ở thôn Hưng Đạo, xã Đông Lỗ, huyện Hiệp Hòa (Bắc Giang) xuống vũng nước ở cánh đồng để tắm thì bị đuối nước. Một cháu may mắn thoát nạn đã chạy về gọi mọi người đến cứu nhưng không kịp. 5 cháu còn lại đã tử vong. Trước đó, chiều tối ngày 3/7, tại thôn Phước Lợi, xã Phước Thuận, huyện Ninh Phước (tỉnh Ninh Thuận) đã xảy ra vụ đuối nước tại sông Dinh khiến 3 em nhỏ (14 tuổi) tử vong.

Trước đó, tại huyện Cao Lộc, tỉnh Lạng Sơn ngày 25-6, một nhóm học sinh trú tại xã Phú Xá và xã Hồng Phong (huyện Cao Lộc) đã rủ nhau đến khu vực cầu Khánh Khê, xã Khánh Khê thuộc huyện Văn Quan vui chơi và tắm sông. Trong nhóm gồm 6 học sinh, có 1 em ở bên bờ. 5 em xuống tắm sông do bất cẩn và không biết bơi nên khi gặp khu vực dòng nước sâu, chảy xiết, 5 em đã bị nước cuốn đi. Em ở trên bờ đã chạy vào nhà dân gần đó kêu cứu và người dân chỉ cứu sống được 1 em, 4 em còn lại tử vong. Ngày 23/6, tại khu phố 10, phường Hố Nai, thành phố Biên Hòa (tỉnh Đồng Nai), 3 học sinh cũng mãi mãi không trở về khi rủ nhau đi bơi …

Theo số liệu Cục Bảo vệ, Chăm sóc trẻ em (Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội), mỗi năm ở Việt Nam có khoảng 6.500-7.000 người bị chết đuối, trong đó hơn 50% là trẻ em. Con số này cao gấp 8-10 lần so với các nước đang phát triển. Nguyên nhân chủ yếu là do tai nạn đường thủy; sơ ý bị rơi xuống nước; trẻ em đi tắm biển, sông, hồ không có người lớn đi cùng hoặc rơi xuống hố công trình xây dựng... Đáng chú ý, đại bộ phận những người chết đuối là do không biết bơi.

Lý giải rõ hơn, ông Nguyễn Trọng An- Phó Giám đốc Trung tâm nghiên cứu và đào tạo phát triển cộng đồng, cho rằng: Những năm gần đây, tỷ lệ trẻ đuối nước đã giảm từ 3.500 trẻ bị đuối nước/năm xuống còn khoảng 1.800 trẻ vào năm 2014. Nhưng từ đầu năm đến nay, tỷ lệ trẻ tử vong do đuối nước đã gia tăng. Theo ông Nguyễn Trọng An, đa số các em tử vong do đuối nước đều vì gia đình không giám sát, để các em ra sông suối tắm, đi câu cá, không may sảy chân ngã xuống nước và tử vong. Bên cạnh đó, một số vụ đắm đò, đắm thuyền mà hành khách không được trang bị áo phao dẫn đến đuối nước, phần nào phản ánh sự buông lỏng của các cơ quan quản lý đường thủy. Hệ thống giao thông đường thủy chưa đảm bảo an toàn, việc chấp hành Luật Giao thông đường thủy và cơ chế giám sát việc thi hành luật chưa nghiêm. Đặc biệt, nguyên nhân chủ yếu là do trẻ em chưa biết bơi và chưa được trang bị kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích, đuối nước.

Linh hoạt nhiều giải pháp

Việc phổ cập dạy bơi, dạy các kỹ năng an toàn dưới nước cho trẻ em được cho là một trong những giải pháp cơ bản để giảm thiểu tai nạn đuối nước. Tuy nhiên, nói về vấn đề này, ông Đặng Hoa Nam - Cục trưởng Cục Bảo vệ, Chăm sóc trẻ em tỏ ra khá băn khoăn khi thực tế, nhiều năm qua, bơi lội chưa bao giờ được đưa vào nhà trường như một môn học chính thức để dạy học sinh, mặc dù nước ta có tới 3.260 km đường bờ biển, mật độ sông ngòi dày đặc và thường xuyên xảy ra thiên tai, lũ lụt.

Cuối năm 2010, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Chiến lược phát triển thể dục thể thao đến năm 2020, đảm bảo 100% số trường phổ thông đưa môn bơi vào chương trình ngoại khóa và đến năm 2020 sẽ phổ cập bơi thành công cho học sinh phổ thông. Chiến lược đã có, lộ trình thực hiện cũng đã được đưa ra nhưng đến nay, đã quá nửa chặng đường, đích đến của công tác phổ cập bơi cho học sinh vẫn còn xa. Theo ông Nam, khảo sát của Cục Bảo vệ, chăm sóc trẻ em cho thấy, hiện mới chỉ có 35% trẻ em ở Đồng bằng sông Cửu Long và 10% trẻ em khu vực Đồng bằng sông Hồng biết bơi. Tỷ lệ này càng thấp hơn nữa với vùng miền núi.

Bàn về vấn đề này, người ta thấy thực trạng thiếu cơ sở vật chất. Nói như ông Dương Văn Bá- Phó Vụ trưởng Vụ Công tác học sinh sinh viên (Bộ Giáo dục và Đào tạo), không thiếu nhân lực dạy bơi mà khó khăn lớn nhất hiện nay là bể bơi. Đầu tư hệ thống bể bơi trong các trường học là khó khả thi do kinh phí tốn kém. Để tăng tỷ lệ trẻ em biết bơi, chủ trương Bộ Giáo dục và Đào tạo kêu gọi xã hội hóa trong việc đầu tư xây dựng bể bơi trong trường học, xây dựng thiết chế liên kết giữa trường học và cơ sở có bể bơi tại địa phương để học sinh học bơi. Tuy nhiên, giải pháp này cũng chỉ đáp ứng được một phần rất nhỏ nhu cầu thực tế.

Trao đổi với báo chí, Thứ trưởng Bộ LĐTB&XH Đào Hồng Lan đã nhấn mạnh: Với điều kiện đất nước còn khó khăn, nếu cứ chờ đủ cơ sở vật chất mới tiến hành dạy bơi thì phải mất nhiều năm nữa, việc phổ cập bơi cho trẻ mới có thể thực hiện được. Trong khi, nguy cơ tai nạn đuối nước ở trẻ em có thể xảy đến bất cứ lúc nào. Do vậy, việc dạy bơi cho trẻ em hiện nay cần linh hoạt, không nhất thiết phải xây bể bơi mới dạy bơi cho trẻ. Các địa phương nên rà soát các mô hình dạy bơi phù hợp, như dùng bạt chống thấm để tạo ra các hồ bơi, dùng lưới ngăn các góc sông để tập bơi cho trẻ. Đối với các bể bơi sẵn có, cần huy động các tổ chức từ thiện, Quỹ bảo vệ trẻ em của Bộ cần nghiên cứu và sớm triển khai đề án hỗ một phần kinh phí dạy bơi cho trẻ, nhất là vùng có nguy cơ đuối nước cao.

Đồng tình với quan điểm trên, ông Nguyễn Trọng An cho rằng: Trẻ không những cần biết bơi, học kỹ năng tồn tại dưới nước mà còn cần nắm được kỹ năng cứu đuối. Bởi khá nhiều vụ đuối nước tập thể là do các em hoảng loạn cứu nhau không được, nên cùng bị chìm. Lắp ghép bể bơi thông minh trong các trường, tại các địa phương đang được xem là giải pháp tối ưu. Hiện nhiều địa phương cũng đã linh hoạt nhiều giải pháp để thu hút sự tham gia của các em nhỏ. Như ở quận Thanh Xuân, Hà Nội, thay vì để nhà trường và phụ huynh “gánh” toàn bộ chi phí, quận đã hỗ trợ 30% kinh phí học bơi cho học sinh. Có thể thấy, khi nhiều nơi còn đang “bế tắc” trong việc triển khai dạy bơi cho trẻ thì cách tháo gỡ linh hoạt này là giải pháp rất đáng lưu tâm.