Nội lực kinh tế

Giao dịch ngân hàng hiện thời khá sôi động.

Ảnh:Hoàng Long

Trong khi toàn thế giới đang lo ngại về “một cuộc chiến tranh tiền tệ mới” sắp xảy ra, khi chỉ trong 3 ngày liên tiếp, ngày 11, 12 và ngày 13/8, Ngân hàng Trung ương Trung Quốc ra tuyên bố phá giá đồng Nhân dân tệ (NDT) các mức 1,9%, 1,6% và 1,1% nâng tổng mức mất giá đồng nội tệ Trung Quốc hơn 4,6%- thì các hoạt động xúc tiến thương mại của Việt Nam và Trung Quốc năm 2015 vẫn diễn ra bình thường.

Với động thái phá giá đồng NDT, gần như cả nền kinh tế toàn cầu bị tác động. Chứng khoán châu Á và châu Âu liên tục đỏ sàn. Hội nhập sâu vào nền kinh tế thế giới, Việt Nam cũng không nằm ngoài ảnh hưởng này. Cùng với đó, Trung Quốc là nước có tỷ trọng thương mại lớn trong quan hệ kinh tế với Việt Nam.

Theo thống kê của Hải quan Việt Nam, tính đến hết tháng 6 năm 2015, kim ngạch thương mại song phương đạt 31,94 tỷ USD, tăng 17,2% so với cùng kỳ năm 2014. Trong đó, Việt Nam xuất khẩu 7,72 tỷ USD sang Trung Quốc, tăng 4,67% và nhập khẩu từ Trung Quốc 24,21 tỷ USD, tăng 21,8%. Như vậy tỷ lệ nhập siêu đã là 16,49 tỷ USD, tăng 32,07% so với cùng kỳ năm 2014. Cũng tính đến tính lũy kế đến hết tháng 3-2015, Trung Quốc có 1.112 dự án đầu tư vào Việt Nam với tổng vốn đăng ký lên tới 8 tỷ USD, đứng hàng thứ 9 trong tổng số 100 quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tư vào Việt Nam. Theo nhìn nhận của giới chuyên gia, diễn biến đồng NDT sẽ còn phức tạp, việc xác lập những bước đi cho nền kinh tế Việt Nam cũng như chuẩn bị áo giáp sắt cẩn thận để đối phó ảnh hưởng đồng NDT là điều cần thiết.

Trong khó khăn sức mạnh của nền kinh tế đã được bộc lộ. Tiềm lực kinh tế quốc gia cũng cho thấy đủ sức chống chọi với thách thức.

Đầu tiên là các thế mạnh xuất khẩu của hàng nông lâm thủy sản Việt Nam. Việt Nam xuất khẩu sang Trung Quốc chủ yếu là các mặt hàng như dầu thô, than đá, máy tính, điện thoại, cao su, gạo, rau hoa quả. Và nhiều thị trường xuất khẩu khác như Mỹ, EU, Hàn Quốc đang mở rộng cửa cho hàng Việt.

Chuẩn bị sẵn sàng hơn, cơ quan quản lý còn trao thanh gươm chủ động cho thị trường. Quyết định điều chỉnh tăng biên độ tỷ giá từ mức +/-1% hiện nay lên +/-2% và có hiệu lực vào ngày 12-8 vừa qua của NHNN là nhằm ổn định tỷ giá trước các biến động bất lợi trên thị trường quốc tế. Đây là động thái thể hiện phản ứng nhanh và phù hợp về mặt thời điểm. Nếu như không có động thái này thì rõ ràng khả năng cạnh tranh về xuất khẩu của Việt Nam sẽ thua thiệt, đặc biệt trong bối cảnh quan hệ thương mại rất lớn giữa chúng ta và Trung Quốc. Tổng lượng kim ngạch thương mại giữa hai nước chiếm khoảng 15% tổng lượng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam. Quyết định của NHNN cũng đã khiến cho cộng đồng doanh nghiệp xuất nhập khẩu trong nước an tâm kinh doanh.

Cũng chưa hết, lần đầu tiên kể từ cuối năm ngoái, Thống đốc NHNN Nguyễn Văn Bình đã chính thức lên tiếng về dự trữ ngoại hối quốc gia. Ông cho biết, đến cuối tháng 7-2015 dự trữ ngoại hối đã hơn 37 tỉ USD. “37 tỉ đôla Mỹ là ngoại tệ, là tiền tươi thóc thật, bấm nút là ta có ngay từng đó ngoại tệ. Còn nếu tính thêm vàng và những thứ được coi là ngoại tệ khác như tiền gửi của kho bạc, tiền gửi của các tổ chức tín dụng ở NHNN (không phải bằng tiền đồng), thì tổng cộng hiện có 40 tỉ đôla Mỹ”- theo Thống đốc. Việc NHNN chính thức công bố nguồn dự trữ cùng với những quyết sách nhanh cho thấy nguồn dự trữ quốc gia khá vững. Và đây có thể là trụ đỡ cho nền kinh tế.

Đối diện với sự thay đổi và khó khăn, nền kinh tế đã chuẩn bị tư thế và tâm thế. Đó là công cuộc tái cơ cấu nền kinh tế được đẩy mạnh, nhiệm vụ tập trung cổ phần hóa DN được chỉ rõ. Việc cổ phần hóa sẽ tạo ra sức sống mới cho DN, từ đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Cùng với đó, các hiệp định thương mại Việt Nam đã ký kết mở ra những không gian kinh tế rộng rãi. Như hiệp định thương mại kinh tế Á-Âu, các FTA với Hàn Quốc…

Các ký kết sẽ giúp Việt Nam hoàn thiện hơn nữa môi trường kinh doanh, phân bổ và sử dụng nguồn lực xã hội một cách hiệu quả hơn. Từ đó thúc đẩy quá trình tái cơ cấu nền kinh tế theo hướng nâng cao giá trị gia tăng, phục vụ phát triển bền vững. Hàng xuất khẩu của Việt Nam sẽ được hưởng nhiều cơ hội nhờ các cam kết mở cửa thị trường mạnh mẽ từ các đối tác FTA. Môi trường pháp lý minh bạch, thông thoáng góp phần khuyến khích đầu tư ngoại vào Việt Nam, kèm theo công nghệ cao, trình độ quản lý tiên tiến và cơ hội tiếp cận các thị trường thứ ba.

Tuy nhiên, cũng cần đặt ra câu hỏi là việc chỉ nới rộng biên độ giao dịch đã đủ để hóa giải những tác động xấu, “thuốc” đã đủ liều hay chưa? Theo giải thích của NHNN, biên độ tỷ giá VND/USD được tăng từ +/-1% lên +/-2% là căn cứ vào việc Trung Quốc phá giá đồng Nhân dân tệ 1,9% vào ngày 11-8. Nhưng ngày 12 và 13-8, đồng Nhân dân tệ lại tiếp tục được Ngân hàng Trung ương Trung Quốc giảm giá so với tỷ giá tham chiếu chính thức và dự báo còn tiếp tục phá giá đồng NDT. Theo các chuyên gia, ước tính sự giảm giá 1% của đồng nhân dân tệ sẽ làm tăng thâm hụt thương mại của Việt Nam với Trung Quốc thêm 0,6-0,8%. Như vậy, khi đồng tiền này giảm giá 3,5% sẽ làm tăng thâm hụt thương mại hai nước từ 2,1%-2,8%.

Việt Nam đã và đang hội nhập sâu rộng với kinh tế thế giới và khu vực, bài toán điều hành tỷ giá cần được tính toán với một tư duy mới, linh hoạt, đủ sức đương đầu với những biến động từ bên ngoài. Nói như TS Trương Văn Phước- Phó Chủ tịch Ủy ban Giám sát tài chính quốc gia thì khi đồng NDT phá giá mạnh, chúng ta cần xem lại một cách kỹ lưỡng việc xác lập một tỷ giá như thế nào để cho tình trạng nhập siêu không lớn hơn nữa. Và cũng cần lưu ý một điều, nếu dòng vốn rút khỏi Trung Quốc thì một phần sẽ phải hướng đến những nền kinh tế hứa hẹn, trong đó có Việt Nam. Như vậy, việc nới lỏng biên độ giao dịch tỷ giá mà NHNN áp dụng là bước đi phù hợp.

TS Nguyễn Đức Kiên- Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội cũng cho rằng giải pháp điều hành vừa qua của NHNN là hợp lý. Ông Kiên lưu ý, nếu sản xuất trong nước ổn định thì giữ nguyên biên độ, nếu thấy có tác động tiêu cực thì lại tính toán để điều chỉnh. Chính sách phải linh hoạt, phù hợp với tình hình thực tế chứ không phải là bất biến.