Nối mạch cứu đầu gối bị tổn thương hơn nửa thế kỷ cho cụ ông thương binh 85 tuổi

Người bệnh là ông N.D.T., 85 tuổi, thương binh từng chiến đấu tại chiến trường miền Nam. Trong một trận đánh, ông bị địch bắn bằng súng tiểu liên, khiến xương bánh chè văng ra ngoài, kèm tổn thương hỏa khí sâu phần mềm xung quanh.

Do điều kiện thời chiến hạn chế, vết thương khi đó không được điều trị triệt để. Hơn nửa thế kỷ sau, vị trí chấn thương cũ liên tục chảy dịch, gây đau đớn, khiến ông đi lại khó khăn và ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt hằng ngày.

Gia đình đã tìm kiếm nhiều phương pháp xử trí nhưng không đạt hiệu quả. Sau khi được các chuyên gia đầu ngành tư vấn, gia đình quyết định đưa người bệnh đến Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức để can thiệp và điều trị.

Qua thăm khám, các bác sĩ xác định cụ ông bị mất xương bánh chè, viêm dò mạn tính gân bánh chè cùng bên do hỏa khí. Đây là tổn thương phức tạp, tồn tại lâu năm, khó điều trị dứt điểm.

TTƯT.TS.BS Vũ Trung Trực, Phó Trưởng khoa Phẫu thuật Hàm mặt, Tạo hình - Thẩm mỹ, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức cho biết, đây là một người bệnh đặc biệt với tổn thương cũng rất đặc biệt.

Theo bác sĩ, để xử lý dứt điểm tình trạng viêm mạn tính, đồng thời cải thiện chức năng và chất lượng sống cho người bệnh, cần thực hiện một phẫu thuật phức tạp. Ê-kíp phải cắt bỏ rộng rãi phần viêm nhiễm và thay thế bằng tổ chức có sức sống tốt.

Với phần lớn người bệnh ở độ tuổi này, sau khi được giải thích kỹ về ca mổ kéo dài cùng các nguy cơ, họ thường lựa chọn sống chung với tình trạng đau nhức, chảy dịch hằng ngày thay vì phẫu thuật.

Tuy nhiên, cụ T. là người lính từng vào sinh ra tử. Ông cho biết trong gia đình, các thế hệ sau cũng có nhiều người tiếp tục chọn con đường binh nghiệp để bảo vệ Tổ quốc. Vì vậy, ông hiểu phẫu thuật luôn đi kèm nguy cơ và sẵn sàng đối mặt với những nguy cơ đó.

Sau khi thảo luận với gia đình và được bác sĩ tư vấn đầy đủ, người bệnh quyết định lựa chọn phẫu thuật.

Với người bệnh cao tuổi, chuyển vạt tự do có nối mạch máu nhỏ dưới kính hiển vi không phải là lựa chọn ưu tiên. Dù cụ T. may mắn không có bệnh lý nền, chất lượng mạch máu ở người cao tuổi vẫn là yếu tố cần đặc biệt cân nhắc khi quyết định can thiệp vi phẫu.

Từ đánh giá ban đầu, đội ngũ chuyên gia gồm Phẫu thuật Tạo hình - Thẩm mỹ, Chấn thương Chỉnh hình, Gây mê và Hồi sức thống nhất phương án phẫu thuật chuyển vạt cuống mạch liền từ vùng đùi cùng bên để tạo hình che phủ vùng tổn thương ở đầu gối.

Ê-kíp cũng chuẩn bị sẵn phương án thứ hai là chuyển vạt tự do có nối mạch máu vi phẫu nếu chuyển vạt cuống mạch liền không thể thực hiện.

Trong quá trình phẫu thuật, các bác sĩ nhận thấy mạch máu tại vùng vết thương bị biến đổi cấu trúc và xơ vữa, không thể tiến hành chuyển vạt cuống liền như dự kiến. Ê-kíp buộc phải chuyển sang phương án hai: cắt rời mạch máu của vạt, chuyển đến vị trí mới và nối với mạch máu vùng nhận dưới kính hiển vi phẫu thuật.

Khó khăn lớn nhất là thành mạch máu xơ vữa bị tách thành hai lớp, khiến thao tác nối mạch trở nên đặc biệt phức tạp, nguy cơ tắc mạch rất cao. Nếu kỹ thuật nối mạch không chính xác, người bệnh có thể đối mặt với nguy cơ hoại tử vạt, thậm chí hoại tử chi.

Ca phẫu thuật kéo dài 8 giờ với sự phối hợp của nhiều chuyên khoa. Sau mổ, người bệnh được chăm sóc và theo dõi nghiêm ngặt về toàn thân, tình trạng vạt, thay băng, vệ sinh vết thương và sử dụng thuốc.

Quá trình hồi phục diễn ra an toàn. Mạch máu được xác định nối thành công, vùng tổn thương tồn tại hơn nửa thế kỷ được xử lý triệt để. Sau tập phục hồi chức năng, người bệnh đã có thể đi lại gần như bình thường.

Theo Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, với những trường hợp đặc biệt như thương binh, người có công với đất nước, bệnh viện luôn dành sự chăm sóc tận tâm và xây dựng phác đồ điều trị tối ưu, thể hiện lòng tri ân đối với những hy sinh, đóng góp của các thế hệ đi trước.

Ca phẫu thuật cũng cho thấy vai trò của phối hợp đa chuyên khoa trong xử trí những tổn thương phức tạp, lâu năm, đòi hỏi kỹ thuật cao. Đặc biệt, kỹ thuật vi phẫu nối mạch giúp tạo cơ hội bảo tồn chi, phục hồi chức năng và cải thiện chất lượng sống cho những người bệnh tưởng như phải chấp nhận sống chung với di chứng kéo dài.

Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức cho biết, việc đưa vào vận hành cơ sở Ninh Bình trong tháng 7/2026, với mục tiêu phát triển các trung tâm kỹ thuật cao, sẽ góp phần nâng cao chất lượng điều trị, chăm sóc sức khỏe nhân dân và mở rộng khả năng tiếp nhận, xử trí các bệnh lý phức tạp cần kỹ thuật chuyên sâu.