Nóng chuyện… về hưu sớm
Mặc dù đã được quy định khá cụ thể tại Luật BHXH 2014, tuy nhiên gần đây câu chuyện về hưu trước ngày 1/1/2018 có lợi hay không có lợi bỗng trở nên nóng hơn bao giờ hết. Thậm chí nhiều người sợ rằng, về hưu sau thời điểm 1/1/2018 thì sẽ bị thiệt thòi nên tìm cách lách luật để có thể nghỉ hưu sớm. Vậy sự thực của việc này là như thế nào?
Ảnh minh họa.
Mất ăn mất ngủ
Dù đã nắm được thông tin từ năm 2018, bên cạnh việc tăng dần tuổi nghỉ hưu do giám định y khoa và tăng tỷ lệ giảm trừ từ 1% lên 2% tương ứng mỗi năm nghỉ hưu trước tuổi, thì từ năm 2018 trở đi có sự thay đổi về cách tính tỷ lệ phần trăm lương hưu đối với cả nam và nữ, nhưng gần đây không ít người thấp thỏm không yên.
Chị Nguyễn Thị Thu, một lao động có kế hoạch về hưu cuối năm nay tâm sự: “Về thâm niên đóng BHXH thì tôi đã thừa 20 năm, nhưng về tuổi vẫn còn thiếu 2 năm. Trước đây đối chiếu với quy định tôi thấy nếu mình nghỉ sớm sẽ bị thiệt vì không đủ tuổi, nhưng nay thấy trên các diễn đàn phân tích thì nghỉ hưu trước năm 2018 sẽ bị thiệt ít hơn so với nghỉ hưu sau năm 2018”. Không giấu giếm, chị Thu cho biết, khi biết chị có ý định về hưu sớm đã có rất nhiều mối mách chị đi giám định y khoa để đảm bảo việc về hưu sớm nhưng vẫn được hưởng lương hưu đủ 75%.
Không chỉ người lao động trong các doanh nghiệp có tâm lý bất an mà nhiều công, viên chức cũng tỏ ra khá lo lắng trước quy định về đóng lương hưu mới. Là một giáo viên tiểu học đã có 32 năm đóng BHXH hiện ở tuổi 52, cô Nguyễn Thị Bích chia sẻ: “Từ ngày biết có quy định này tôi thấp thỏm không yên. Nhiều bạn bè tôi khuyên nên về hưu sớm để đỡ bị thiệt nhưng giờ sức khỏe có, lại quen với nghề giờ nghỉ việc nhớ trường, nhớ học sinh không đành”.
Xin nghỉ hưu trước tuổi không phải là câu chuyện mới mà trước đó cuối năm 2015, TPHCM đã diễn ra tình trạng ồ ạt đi giám định y khoa để nghỉ hưu sớm. Lượng người nghỉ hưu sớm tăng 30% so với năm 2014 nhằm tránh lộ trình bắt đầu tăng tuổi nghỉ hưu sớm (nam từ 50 lên 51, nữ từ 45 lên 46 tuổi và tăng dần hàng năm cho đến khi nam đủ 55 tuổi và nữ đủ 50 tuổi).
Không phải ai cũng được lợi
Đây là khẳng định của ông Bùi Sỹ Lợi – Phó Chủ nhiệm Ủy ban Các vấn đề xã hội của Quốc hội liên quan đến câu hỏi nghỉ hưu trước ngày 1-1-2018 có lợi hơn sau năm 2018.
Ông Lợi phân tích, từ ngày 1/1/2018 trở đi, tiền lương tháng đóng BHXH bắt buộc là mức lương, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác theo qui định của pháp luật lao động. Vì tiền lương đóng BHXH cao hơn nên lương hưu cao hơn.
“Trường hợp nếu nghỉ hưu mà chưa đủ tuổi đời theo quy định thì còn phải giảm trừ tỷ lệ phần trăm do nghỉ hưu trước tuổi (mỗi năm nghỉ hưu trước tuổi bị trừ 2% thay vì 1%). Lương hưu phụ thuộc nhiều yếu tố: Tỷ lệ tiền hưởng; tiền lương đóng BHXH bình quân; thời điểm hưởng lương hưu; thời gian hưởng lương hưu nên không phải ai nghỉ hưu trước năm 2018 đều có lợi hơn người nghỉ hưu từ năm 2018 trở đi” – ông Lợi phân tích.
Trả lời câu hỏi những đối tượng nào lợi, thiệt khi nghỉ hưu trước và sau thời điểm 1/1/2018 ông Lợi cho biết, phụ nữ nếu nghỉ sớm hơn sẽ bị thiệt. Bởi, lao động nữ nghỉ hưu từ ngày 1/1/2018 trở đi, Luật BHXH 2014 quy định cách tính tỉ lệ phần trăm hưởng lương hưu như sau: Đủ 15 năm đóng BHXH bằng 45% sau đó cứ mỗi năm đóng BHXH được tính bằng 2%, tối đa không quá 75%.
Như vậy, để đạt tỉ lệ 75% lương hưu, lao động nữ phải có đủ 30 năm đóng BHXH (nghỉ hưu trước năm 2018, lao động nữ có đủ 25 năm đóng BHXH được hưởng tỉ lệ 75%). “Những lao động nữ nghỉ hưu từ 1/1/2018 trở đi mà chưa đủ 30 năm đóng BHXH thì tỉ lệ hưởng lương hưu không đạt mức 75%” – ông Bùi Sỹ Lợi cho biết.
Còn với lao động nam nghỉ hưu trong năm 2018 thì phải có đủ 31 năm đóng BHXH thì mới đạt tỷ lệ hưởng lương hưu 75%. Như vậy lao động nam nghỉ hưu trong năm 2018 mà có thời gian đóng BHXH chưa đủ 31 năm thì không đạt tỷ lệ 75%. Tương tự đối với các trường hợp lao động nam nghỉ hưu từ năm 2019; 2020; 2021 và 2022 trở đi.
Ông Bùi Sỹ Lợi cũng lưu ý, người lao động bằng mọi giá “chạy hồ sơ” để đủ điều kiện nghỉ hưu trước năm 2018 nhằm “né tránh” những quy định mới cần hết sức lưu ý.
Bởi, theo Khoản 2, Điều 117 Luật BHXH đã quy định rất cụ thể việc khám giám định mức suy giảm khả năng lao động phải bảo đảm chính xác, công khai, minh bạch. Hội đồng giám định y khoa chịu trách nhiệm về tính chính xác của kết quả giám định của mình theo quy định của pháp luật.
Như vậy có thể nói một số quy định mới về chế độ hưu trí theo Luật BHXH 2014 có tác động đến một số đối tượng như phân tích ở trên song người lao động cần đối chiếu với trường hợp của mình để xem xét, quyết định. Trường hợp nếu nghỉ hưu mà chưa đủ tuổi đời theo quy định thì còn phải giảm trừ tỷ lệ % do nghỉ hưu trước tuổi (mỗi năm nghỉ hưu trước tuổi trừ 2%).
