Nông dân chuẩn bị vào TPP

Bộ trưởng Cao Đức Phát.

PV: Thưa Bộ trưởng, vừa qua người dân quan tâm lớn nhất là câu chuyện hội nhập,tham gia TPP. Nhiều chuyên gia bày tỏ lo ngại cho ngành nông nghiệp, với vai trò là Bộ trưởng, ông có chia sẻ gì với lo ngại của các chuyên gia, các nhà khoa học, các chính sách và Bộ đã chuẩn bị đối phó với những tồn tại này như thế nào?

Bộ trưởng Cao Đức Phát: Tôi rất chia sẻ với những lo ngại đó của các chuyên gia cũng như bà con nông dân vì nông nghiệp nước ta là nông nghiệp của các hộ gia đình nông dân sản xuất nhỏ. Vì thế nên rất dễ bị tổn thương trước những biến động của thị trường. Và trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế giảm thuế, rồi tự do hóa thương mại thì hàng hóa của các nước với giá rẻ có thể sẽ xâm nhập vào thị trường của chúng ta. Như vậy, sẽ ảnh hưởng đến thu nhập của nông dân và thu nhập ấy nó đã vốn rất nhỏ bé. Tuy nhiên, sự lo ngại chính đáng đó có thể cũng chỉ đúng với một số trường hợp. Nước ta cũng có những mặt hàng mà chúng ta đã, đang và sẽ có thể xuất với hiệu quả cao hơn so với các nước khác. Ví dụ như lúa gạo, rõ ràng ngành lúa gạo của nước ta có thể cạnh tranh có hiệu quả với các nước trong đối tác xuyên Thái Bình Dương như nước Nhật, Canada, Mêhicô, Malaysia hay chúng ta ở trong khối đối tác xuyên Thái Bình Dương chỉ có Mêhicô sản xuất cà phê thì rõ ràng cà phê của chúng ta có thể cạnh tranh có hiệu quả với cà phê của Mêhicô. Điều mà đáng lo ngại chính là ngành chăn nuôi, nhưng tôi hoàn toàn tin rằng với tinh thần sáng tạo, chủ động của nhân dân chúng ta và với sự hỗ trợ tích cực thì chúng ta vẫn có thể tìm ra cách làm đúng đắn và vẫn duy trì sản xuất để tạo thu nhập cho bà con nông dân trong bối cảnh đó.

Thưa Bộ trưởng, TPP như một số chuyên gia nói họ cho Việt Nam 10 năm để chuẩn bị trong chăn nuôi, trong 10 năm ấy chúng ta sẽ có lộ trình cụ thể như thế nào để nâng cao sức cạnh tranh của các ngành, đặc biệt là trong chăn nuôi?

- Giải pháp đầu tiên mà chúng tôi đang nỗ lực thực hiện đó là đi tìm hiểu và đưa ra những cơ chế, chính sách để hỗ trợ các doanh nghiệp tiếp thu một cách nhanh nhất và có hiệu quả những tiến bộ kỹ thuật đỉnh cao của ngành chăn nuôi ở các nước trên thế giới để đưa về Việt Nam. Một mặt chúng tôi khuyến khích các doanh nghiệp nhập khẩu công nghệ. Mặt khác nữa thì chúng tôi cũng khuyến khích các doanh nghiệp của nước ngoài đầu tư vào Việt Nam, đem theo những giống mới và công nghệ đó để các doanh nghiệp và bà con nông dân chúng ta sử dụng giống cũng như tiếp thu, rồi vận dụng những cách làm tiến bộ để nâng cao hiệu quả chăn nuôi trong nước.

Trong bối cảnh hội nhập hiện nay, ngành nông nghiệp đang gặp phải khó khăn gì?

- Trong 5 năm vừa qua, những kết quả quan trọng nhất mà ngành nông nghiệp đạt được, đó là đã duy trì tốc độ tăng trưởng bình quân 3%/năm, đây là mức cao so với bình quân trên thế giới; Thứ hai xuất khẩu nông sản đã tăng mạnh, năm 2014 đạt tới gần 31 tỷ USD; Thứ ba là đã triển khai chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới và ngày nay nó đã trở thành một phong trào lan rộng ở các địa phương trong cả nước, tạo ra sự chuyển biến rất rõ nét về đời sống ở các khu vực nông thôn. Và tiếp tục những nỗ lực đó, toàn ngành nông nghiệp và PTNT đang ra sức phấn đấu để thực hiện, hoàn thành các mục tiêu kế hoạch 5 năm.

Tuy nhiên, trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, ngành nông nghiệp cũng đang phải đối phó với nhiều thử thách, trong đó thách thức lớn nhất đó là cạnh tranh quốc tế ngày càng gia tăng, vấn đề tiêu thụ nông sản luôn đặt ra rất là bức xúc; thứ hai, trong điều kiện các ngành kinh tế đều phát triển, việc tạo việc làm, rồi đảm bảo thu nhập của nông dân; tiếp tục nỗ lực xóa đói giảm nghèo cũng là nhiệm vụ rất là to lớn đặt ra với toàn ngành.

Trên diễn đàn Quốc hội nói rất nhiều vấn đề về tái cơ cấu nông nghiệp và TPP, hiện nay người nông dân chịu rất nhiều thiệt thòi trong sự liên kết. Theo ông, phải làm gì khuyến khích mô hình liên kết này, để nông nghiệp có hiệu quả hơn và thu nhập của nông dân được cải thiện?

- Thực tế cho thấy rằng, chúng ta không thể tiếp tục phát triển một nền nông nghiệp có hiệu quả chỉ với những hộ nông dân đơn lẻ và sản xuất nhỏ, thiếu gắn kết với thị trường. Rõ ràng, cần phải có sự hợp tác chặt chẽ hơn giữa nông dân với các doanh nghiệp để nâng cao giá trị gia tăng và gắn kết với thị trường một cách chặt chẽ và có hiệu quả hơn. Thế nhưng, một thực tế cho thấy rất rõ các doanh nghiệp không thể liên kết trực tiếp với hàng nghìn, hàng vạn, hàng triệu hộ nông dân mà phải có những tổ chức đại diện của hộ nông dân một cách có hiệu quả, đó chính là các hình thức hợp tác trong đó có các HTX. Và chính vì thế Bộ NN&PTNT chủ trương tập trung vào xây dựng và nhân rộng những mô hình hợp tác, chủ yếu là liên kết nông dân để tham gia vào những chuỗi giá trị, đặc biệt hướng dẫn, hỗ trợ, tổ chức nhân dân áp dụng các quy trình để làm ra các sản phẩm đáp ứng sát hơn yêu cầu của thị trường. Nhờ vậy, sẽ tiêu thụ được với hiệu quả cao hơn thay vì những HTX chủ yếu tập trung vào làm những dịch vụ đầu vào như là cung ứng phân bón, rồi làm dịch vụ bảo vệ thực vật hay làm thủy lợi như trước đây.

Hội nhập sẽ không chấp nhận tình cảnh được mùa mất giá. Tuy nhiên tình trạng được mùa rớt giá lâu nay vẫn tồn tại, quan điểm Bộ trưởng về vấn đề này như thế nào?

- Trong nông nghiệp của nước ta, khối sản xuất nguyên liệu thì bà con nông dân làm rất tốt, nhưng khâu chế biến và tiêu thụ sản phẩm chưa theo kịp nên làm giảm hiệu quả của sản xuất nông nghiệp. Chính vì thế nên thời gian tới chúng ta cần tập trung cao hơn cho lĩnh vực này. Nhưng để phát triển chế biến, phát triển tiêu thụ một cách có hiệu quả thì cần có nhiều doanh nghiệp. Chỉ có doanh nghiệp và doanh nghiệp liên kết với nông dân thông qua các tổ chức đại diện của mình mới có thể làm cho nông nghiệp của nước ta gắn kết hơn với thị trường và làm gia tăng giá trị của các loại nông sản, đem lại hiệu quả cao hơn cho nông dân.

Trân trọng cảm ơn Bộ trưởng!