Nông sản Việt và mối lo hội nhập

Giá gà nội địa vẫn ở mức cao.

Ảnh: Hoàng Long

Nông dân vẫn thua thiệt

Một trong những mối lo lớn hiện nay khi hội nhập kinh tế quốc tế thuộc về nhóm hàng nông sản. Trong khi hàng loạt các sản phẩm nông sản ngoại nhập tràn vào trong nước với giá rẻ “khó tin” thì hàng trong nước đến tay người tiêu dùng vẫn cao chót vót.

Chị Lâm Thanh Hà, ở phố Đội Cấn, Hà Nội cho biết, đi siêu thị mua thịt gà Mỹ chỉ khoảng 20.000 đồng/kg nhưng với số tiền phải gấp 4 lần, chị mới có thể mua được 1 kg thịt gà ta – gà nội địa. Tương tự, nhiều mặt hàng khác như thịt bò Úc, thịt bò Mỹ, thịt lợn nhập ngoại… giá cũng thấp hơn hẳn so với giá các sản phẩm trong nước.

“Vất vả nuôi được một lứa lợn, có khi dịch bệnh lại thành mất trắng, còn nếu “xuôi chèo mát mái” không gặp thiên tai, dịch bệnh, một lứa lợn bán đi may ra được lãi vài trăm ngàn đồng. Trừ tiền chi phí đầu vào khéo bằng không” - ông Nguyễn Văn Vĩnh, chủ một trang trại chăn nuôi lợn ở Sóc Sơn, Hà Nội chia sẻ.

Ông Vĩnh cho biết, riêng chi phí đầu vào chiếm 60% giá thành sản phẩm chăn nuôi. Trong khi đó, giá thức ăn chăn nuôi lại luôn cao nên người nông dân chúng tôi hầu như ít có lãi. Thậm chí, nếu gặp phải một đợt dịch bệnh là người nông dân coi như trắng tay. Song nghịch lý là, các sản phẩm do đôi tay người nông dân làm ra hầu như không có lãi, thì cũng chính các sản phẩm đó khi đến tay người tiêu dùng lại vô cùng đắt đỏ. Hầu như, giá cả các sản phẩm nông sản hiện nay trên thị trường đều ở mức cao.

Ngay cả khi giá xăng dầu đã giảm sâu, thì giá các sản phẩm tiêu dùng cũng không giảm. Vì đâu có nghịch lý này? Câu trả lời chính là ở chỗ: Lâu nay, một sản phẩm nông sản từ khâu sản xuất, để đến được với người tiêu dùng phải trải qua quá nhiều khâu trung gian.

“Người sản xuất nông sản rau quả luôn luôn bị ép giá cả đầu vào lẫn đầu ra như: giống, phân bón, thuốc trừ sâu và cả khi tiêu thụ sản phẩm do bị thương lái ép giá ở thị trường nội địa, rau quả sản xuất ra luôn luôn bị lỗ, bán dưới giá thành hoặc lợi nhuận rơi chủ yếu vào tay trung gian một cách vô lý, do đó người nông dân luôn bị thua thiệt – ông Vũ Vinh Phú, Chủ tịch Hiệp hội Các siêu thị Hà Nội nhận định.

Cần loại các tầng nấc trung gian

Không tìm được đầu ra cho các sản phẩm cây trồng, vật nuôi, nhiều người dân nông dân dù biết rõ mười mươi là bị ép giá, nhưng vẫn phải bán các sản phẩm của mình qua các thương lái - khâu trung gian. “Nhiều vụ mùa, chúng tôi phải ngậm đắng khi chứng kiến cảnh thương lái họ trả 500 đồng/kg su hào, 1.000 đồng/kg bắp cải” – chị Nguyễn Thị Thanh, nông dân ở Sóc Sơn, Hà Nội cho biết.

Thế nhưng, khi đến tay người tiêu dùng, giá cả các sản phẩm đó có thể được đội lên gấp nhiều lần. Hiện nay, vẫn luôn tồn tại thực trạng, giá cả các loại thực phẩm qua nhiều tầng nấc trung gian, do đó khi đến được với người tiêu dùng đã ở mức cao mà không hề có kiểm soát. Rút cuộc, chỉ thương lái được lợi hơn cả.

“Việc phân phối lợi nhuận không minh bạch, dồn nhiều lợi nhuận vào khâu trung gian như thương lái, các nhà xuất khẩu, công ty bán buôn, thậm chí cả ở khâu bán lẻ, làm cho người nông dân và cả người tiêu dùng luôn là đối tượng bị thiệt thòi nhất” – ông Vũ Vinh Phú nhận định.

Vị chuyên gia này đánh giá: Hệ thống phân phối để giúp cho người sản xuất tiêu thụ nông sản vẫn còn rất yếu kém, chưa gắn bó giữa người sản xuất và người tiêu thụ. Quyết định 80/CP của Chính phủ về liên kết 4 nhà được đưa ra từ lâu song vẫn chưa thấy hiệu quả, lý do chính vẫn là: Liên kết trước hết là liên kết lợi ích, mà lợi ích cần quan tâm nhất đó là lợi ích của người sản xuất thì lại chưa được quan tâm. Bởi vậy, theo ông Phú, nếu vẫn còn tồn tại quá nhiều khâu trung gian, thì hàng hóa nông sản Việt Nam sẽ không thể nâng cao được sức cạnh tranh.

Tại Diễn đàn kinh tế mùa Thu vừa được tổ chức mới đây, vấn đề được quan tâm nhất cũng chính là chúng ta sẽ hội nhập như thế nào. Rõ ràng, các hiệp định tự do hóa thương mại đang mở ra hàng loạt cơ hội cho nhiều mặt hàng nông - lâm - thủy sản của nước ta. Song, nếu chúng ta vẫn không giải được bài toán nâng cao năng lực cạnh tranh cho các sản phẩm nông sản, thì nguy cơ Việt Nam trở thành thị trường của hàng hóa nhập ngoại là rất lớn.