Ô nhiễm môi trường làng nghề gia tăng

Nhiều làng nghề đang bị ô nhiễm nghiêm trọng.

Ô nhiễm đáng báo động

Theo thống kê của Sở Tài nguyên và Môi trường, hiện Hà Nội là địa phương có số lượng làng nghề lớn nhất cả nước với 1.350 làng nghề, thu hút gần một triệu lao động tham gia sản xuất, trong đó có hơn 700.000 lao động thường xuyên, chiếm hơn 42% tổng số lao động sản xuất công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp trên toàn thành phố.

Tại huyện Hoài Đức, nơi có 51/53 làng có nghề, trong đó có làng nghề chế biến lương thực thực phẩm Lưu Xá, làng nghề bún bánh Cao Xá Hạ, làng nghề bánh kẹp, dệt kim La Phù… đang là nỗi bức bách, đe dọa môi trường sống, sức khỏe của người dân. Đặc biệt, làng nghề chế biến nông sản Dương Liễu, Cát Quế, Minh Khai… Qua chế biến toàn bộ nước thải được xả thẳng ra môi trường xung quanh khiến cho tình trạng ô nhiễm môi trường càng thêm nghiêm trọng.

Là một trong những người dân sống lâu năm tại xã Dương Liễu, huyện Hoài Đức, ông Nguyễn Xuân Anh vẫn luôn bị ám ảnh bởi mùi xú uế nồng nặc tỏa ra trong những ngày nắng, nóng. Bản thân người dân như ông vì lợi ích kinh tế mà đánh đổi nhưng chính quyền cũng chưa có giải pháp căn cơ để giải quyết triệt để việc này. Đặc biệt, sau những trận mưa to, nước cống tràn ngập cuốn theo rác thải tràn ngập khắp các con phố.

Ở một góc khác, tại xã Vân Hà, huyện Đông Anh tình trạng ô nhiễm môi trường từ sản xuất đồ thủ công mỹ nghệ cũng ngày một tăng. Để đáp ứng nhu cầu đồ gỗ cung cấp cho thị trường, nhiều hộ gia đình tại làng nghề Vân Hà không ngừng đầu tư trang thiết bị máy móc để nâng cao năng suất lao động. Trong khi việc sản xuất gỗ luôn làm phát sinh khói bụi, chất thải rắn… Việc làm này đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường sống xung quanh của người dân trong khu vực.

Ngoài việc thiếu mặt bằng sản xuất, nguyên nhân chính của tình trạng ô nhiễm làng nghề tại xã Tân Triều, huyện Thanh Trì là ý thức người dân trong bảo vệ môi trường chưa cao.

Nằm cách trung tâm thành phố Hà Nội chưa đầy 10 km, song khi về Tân Triều, khó ai có thể tin rằng đây là một xã thủ đô bởi sự nhếch nhác và ô nhiễm môi trường do hoạt động sản xuất làng nghề gây ra. Trên khắp các con ngõ nhỏ của làng Triều Khúc, nơi tập trung chủ yếu các hộ làm nghề xay xát và tái chế nhựa, có thể thấy các bao tải nhựa phế liệu được thu gom về chất đống ở các bờ tường, bên cạnh các lối đi, có chỗ còn cao ngang mái nhà. Vừa thoăn thoắt cắt những chiếc vỏ chai nhựa được thu gom về chuẩn bị cho mẻ xay mới, vợ chồng bà Thục cho biết, nước thải từ quá trình xay xát nhựa tại gia đình bà được xả thẳng xuống cống chung chứ không qua hệ thống xử lý nào. “Toàn nước sạch rửa nhựa chứ có bẩn đâu mà phải xử lý”, bà Thục nói.

Cần có giải pháp căn cơ

Để bảo vệ môi trường làng nghề, mới đây Sở Tài nguyên và Môi trường Hà Nội đã có văn bản thực hiện Đề án Bảo vệ môi trường làng nghề trên địa bàn thành phố Hà Nội đến năm 2020 và định hướng 2030 gửi các sở, ngành, quận, huyện, thị xã nơi có làng nghề để chủ động xây dựng kế hoạch.

Trong đó, giai đoạn 2017 – 2018 sẽ tập trung xây dựng, hoàn thiện cơ chế, chính sách về bảo vệ môi trường làng nghề và đánh giá phân loại làng nghề. Theo đó, thành phố cũng theo dõi, xác định các làng nghề ô nhiễm và đề xuất phương án xử lý; tổ chức thu phí bảo vệ môi trường, tăng cường kiểm tra, giám sát tình hình tuân thủ các quy định và xử lý vi phạm về bảo vệ môi trường tại làng nghề.

Bên cạnh đó, nghiên cứu, ứng dụng và phổ biến công nghệ xử lý môi trường phù hợp với làng nghề bảo đảm đến năm 2030 cơ bản các làng nghề trên địa bàn đáp ứng yêu cầu về bảo vệ môi trường. Đối với các công nghệ cũ, lạc hậu gây ô nhiễm môi trường làng nghề cũng sẽ được thành phố quản lý sát sao, chặt chẽ.

Để giảm thiểu tình trạng ô nhiễm môi trường, theo ông Lê Tuấn Định, Phó Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường Hà Nội, thành phố đang khuyến khích xây dựng hương ước, quy ước trong bảo vệ môi trường làng nghề; đồng thời cụ thể hóa các quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường cho phù hợp với điều kiện của thành phố, tiến tới triển khai thành quy định bắt buộc đối với các hộ, cơ sở sản xuất làng nghề. Không dừng lại ở đó, Hà Nội cũng đặt ra quy hoạch để di dời, chuyển đổi ngành nghề sản xuất.

Đó là, quy hoạch tập trung theo cụm công nghiệp; quy hoạch cơ sở hạ tầng đồng bộ bao gồm hệ thống đường giao thông, hệ thống cấp điện, nước, thông tin liên lạc, hệ thống thu gom và xử lý chất thải; quy hoạch khu sản xuất phù hợp với đặc thù loại hình làng nghề…

“Đối với quy hoạch sản xuất tại hộ gia đình, cần phải bố trí không gian để cải thiện điều kiện sản xuất và vệ sinh môi trường mà không cần phải di dời, hạn chế tối đa việc cơi nới, xây nhà cao tầng”, ông Định khẳng định.

Để Hà Nội trở thành nơi đáng sống, đầu tàu phát triển kinh tế của cả nước, vấn đề ô nhiễm môi trường cần phải có giải pháp căn cơ và lâu dài. Nhưng làm được việc đó, rất cần sự chung tay của cả cộng đồng.