Phát động cuộc thi thiết kế bài giảng về môi trường không khói thuốc lần thứ hai

Sự kiện nhằm cụ thể hóa các chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước về phòng, chống tác hại của thuốc lá, đồng thời góp phần xây dựng môi trường học đường an toàn, lành mạnh.

Phát biểu khai mạc, bà Nguyễn Thị Thu Hương, phòng Nghiệp vụ, Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá (Bộ Y tế), nhấn mạnh giới trẻ, đặc biệt là học sinh, sinh viên, là nhóm đối tượng ưu tiên hàng đầu trong công tác phòng chống tác hại thuốc lá. Trong thời gian qua, nhiều chính sách đã được triển khai đồng bộ như tăng thuế thuốc lá, in cảnh báo sức khỏe trên bao bì, cấm quảng cáo và hạn chế trưng bày sản phẩm… nhằm ngăn ngừa việc tiếp cận thuốc lá trong học đường.

Theo bà Hương, kết quả điều tra cho thấy tỷ lệ hút thuốc lá điếu thông thường trong học sinh đã giảm rõ rệt, từ 2,5% năm 2014 xuống còn 1,9% năm 2022. Hành vi không hút thuốc dần trở thành chuẩn mực trong môi trường giáo dục, góp phần hình thành không gian học đường không khói thuốc. Đây được xem là tín hiệu tích cực phản ánh hiệu quả của việc triển khai Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá trong thực tiễn.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác phòng chống thuốc lá đang đối mặt với thách thức mới từ sự xuất hiện và gia tăng của thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng. Các sản phẩm này thường được thiết kế bắt mắt, quảng bá bằng những thông điệp gây hiểu lầm như “ít độc hại hơn” hoặc “an toàn hơn”, dễ thu hút giới trẻ. Điều này đòi hỏi cần tiếp tục tăng cường chính sách quản lý cũng như đẩy mạnh truyền thông phù hợp với từng nhóm đối tượng.

Đại diện Ban tổ chức, nhà báo Dương Thanh Hương – Phó Tổng Biên tập Báo Giáo dục và Thời đại – cho biết cuộc thi năm nay hướng tới việc xây dựng nguồn học liệu phong phú, chất lượng về phòng, chống tác hại của thuốc lá để sử dụng rộng rãi trong các cơ sở giáo dục. Các bài giảng dự thi cần cung cấp thông tin khoa học, chính xác về tác hại của thuốc lá truyền thống, thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng; đồng thời phổ biến quy định pháp luật, trang bị kỹ năng nhận biết và ứng phó với các hành vi dụ dỗ sử dụng thuốc lá.

Điểm đáng chú ý của cuộc thi là khuyến khích các bài giảng không chỉ dừng lại ở việc truyền đạt kiến thức mà còn hướng tới thay đổi nhận thức và hành vi của học sinh. Thông qua các phương pháp tiếp cận sáng tạo, phù hợp với tâm lý lứa tuổi, các bài giảng cần giúp học sinh hình thành thái độ kiên quyết nói “không” với thuốc lá.

Từ góc độ chuyên môn, ông Phạm Quỳnh – đại diện Ban Giám khảo – cho rằng thách thức lớn nhất hiện nay không phải là thiếu thông tin mà là làm sao để thông tin có sức thuyết phục. Học sinh ngày nay không còn thụ động tiếp nhận mà có xu hướng chọn lọc, phản biện, thậm chí bỏ qua những thông điệp nếu cảm thấy xa vời hoặc thiếu thực tế.

Theo ông Quỳnh, việc truyền thông theo cách truyền thống như chỉ cung cấp số liệu hay nhấn mạnh hậu quả đôi khi không còn hiệu quả. Giáo dục cần chuyển từ “nói cho biết” sang “tạo trải nghiệm”, từ truyền đạt một chiều sang đối thoại hai chiều. Một bài giảng thành công không chỉ là bài giảng đúng về mặt kiến thức mà phải có khả năng chạm tới cảm xúc, kích thích tư duy và dẫn dắt hành vi của học sinh.

“Giáo dục không thể dừng lại ở việc cung cấp kiến thức. Điều quan trọng là giúp học sinh tự nhận ra rủi ro, tự đưa ra lựa chọn đúng đắn. Một bài giảng dù công phu nhưng không làm thay đổi nhận thức và hành vi thì chưa thể coi là thành công”, ông Quỳnh nhấn mạnh.

Cuộc thi năm 2026 dành cho giáo viên và cán bộ quản lý tại các trường THCS, THPT trên toàn quốc. Hình thức thể hiện không bị giới hạn, tác phẩm có thể là bài giảng điện tử, video, infographic, trò chơi tương tác hoặc kết hợp nhiều phương tiện. Mỗi cá nhân hoặc nhóm tác giả được gửi tối đa 5 sản phẩm dự thi.

Ban tổ chức kỳ vọng cuộc thi sẽ tạo ra những bài giảng sáng tạo, có giá trị thực tiễn cao, góp phần nâng cao năng lực sư phạm cho đội ngũ giáo viên, đồng thời xây dựng nguồn tài liệu giảng dạy có thể ứng dụng rộng rãi trong hệ thống giáo dục. Qua đó, góp phần ngăn chặn xu hướng sử dụng thuốc lá, đặc biệt là thuốc lá điện tử trong học đường, hướng tới mục tiêu xây dựng một thế hệ trẻ khỏe mạnh, nói không với thuốc lá.