Phát huy giá trị đặc thù, khẳng định vị thế nòng cốt của Hội Chữ thập đỏ Việt Nam
Trong giai đoạn phát triển mới của đất nước, khi yêu cầu bảo đảm an sinh xã hội, chăm sóc sức khỏe nhân dân, phòng ngừa và ứng phó với thiên tai, thảm họa, dịch bệnh, đồng thời nâng cao khả năng phục hồi của cộng đồng ngày càng cao, công tác nhân đạo đòi hỏi sự đổi mới mạnh mẽ cả về tư duy, phương thức tổ chức và hiệu quả hành động.

Trải qua 80 năm xây dựng và phát triển, Hội Chữ thập đỏ Việt Nam đã hình thành những giá trị đặc thù, tạo nên nền tảng và lợi thế riêng trong hoạt động nhân đạo. Phát huy những giá trị ấy không chỉ là kế thừa truyền thống vẻ vang, mà còn là yêu cầu có ý nghĩa chiến lược để Hội phát huy đầy đủ vai trò nòng cốt và tổ chức bổ trợ của Chính phủ trong hoạt động nhân đạo, đồng thời phát huy vị thế thành viên của Phong trào Chữ thập đỏ và Trăng lưỡi liềm đỏ quốc tế, kết nối sức mạnh của toàn xã hội thành những hành động thiết thực vì con người và cộng đồng.
Nhận thức đúng về vị trí và sứ mệnh của Hội
Trong đời sống xã hội, hoạt động của Hội Chữ thập đỏ đôi khi vẫn được nhìn nhận chủ yếu qua những việc làm quen thuộc như vận động quyên góp, trao quà, hỗ trợ người nghèo hoặc cứu trợ đồng bào bị thiên tai. Đây là những hoạt động quan trọng, nhưng chưa phản ánh đầy đủ bản chất, phạm vi và sứ mệnh của Hội. Nhân đạo không chỉ là sự sẻ chia khi con người gặp khó khăn. Đó còn là quá trình chủ động nhận diện nhu cầu, phòng ngừa và giảm nhẹ rủi ro, bảo vệ tính mạng, sức khỏe và phẩm giá con người; hỗ trợ cá nhân, gia đình và cộng đồng vượt qua tổn thương, phục hồi cuộc sống và nâng cao khả năng tự bảo vệ trước những biến động.
Với mạng lưới tổ chức, lực lượng tình nguyện viên, niềm tin xã hội, năng lực huy động nguồn lực và quan hệ hợp tác trong nước, quốc tế, Hội Chữ thập đỏ Việt Nam có điều kiện phát huy vai trò đặc thù trong việc kết nối nhu cầu nhân đạo với những nguồn lực sẵn có trong xã hội; tổ chức các hoạt động trợ giúp có mục tiêu, có phương pháp và hướng đến hiệu quả bền vững. Giá trị của Hội vì thế không chỉ nằm ở những gì Hội trực tiếp trao tặng, mà còn ở khả năng tập hợp, tổ chức và phát huy sức mạnh nhân ái của cộng đồng.

Sáu giá trị đặc thù tạo nên sức mạnh của Hội
Thứ nhất, mạng lưới tổ chức rộng khắp, gắn bó với cộng đồng.
Mạng lưới tổ chức và lực lượng của Hội tạo điều kiện để tiếp cận người dân, nắm bắt nhu cầu từ cơ sở, nhận diện những nhóm dễ bị tổn thương và tổ chức hoạt động phù hợp với từng địa bàn. Giá trị của mạng lưới không chỉ nằm ở quy mô hay sự hiện diện, mà quan trọng hơn là khả năng chuyển sự hiện diện thành hành động kịp thời, thiết thực và có trách nhiệm.
Trong bối cảnh tổ chức bộ máy và mô hình hoạt động ở địa phương có những thay đổi, Hội càng cần củng cố phương thức hoạt động hướng về cơ sở, duy trì sự gắn bó với cộng đồng và bảo đảm người cần trợ giúp được tiếp cận thuận lợi.
Thứ hai, lực lượng tình nguyện viên đông đảo, giàu tinh thần cống hiến.

Tình nguyện viên là một trong những nguồn lực đặc trưng của Phong trào Chữ thập đỏ và Trăng lưỡi liềm đỏ quốc tế. Họ đóng góp thời gian, sức lực, kiến thức, kỹ năng và tinh thần trách nhiệm để hỗ trợ cộng đồng, nhất là trong những hoàn cảnh khó khăn. Khi được đào tạo, trang bị kỹ năng, tổ chức và bảo đảm điều kiện hoạt động phù hợp, lực lượng tình nguyện viên không chỉ tham gia cứu trợ mà còn có thể hỗ trợ sơ cấp cứu, phòng ngừa rủi ro, chăm sóc sức khỏe cộng đồng, vận động hiến máu tình nguyện và đồng hành cùng người dân trong quá trình phục hồi sau thiên tai, thảm họa. Phát triển lực lượng tình nguyện viên vì vậy phải gắn với nâng cao chất lượng, năng lực thực hành, tính an toàn, tinh thần tự nguyện và khả năng tham gia lâu dài.
Thứ ba, niềm tin xã hội được tích lũy qua lịch sử và thực tiễn hoạt động.
Niềm tin là tài sản đặc biệt của một tổ chức nhân đạo. Khi người dân, doanh nghiệp và các đối tác sẵn sàng gửi gắm tiền, hàng hóa, thời gian và công sức thông qua Hội, điều đó thể hiện sự tin tưởng vào mục tiêu, trách nhiệm và khả năng tổ chức hoạt động của Hội.
Niềm tin không tự nhiên có được, cũng không thể chỉ được duy trì bằng lời kêu gọi. Niềm tin được xây dựng qua sự minh bạch, trung thực, trách nhiệm, công bằng trong lựa chọn đối tượng, hiệu quả trong sử dụng nguồn lực và thái độ tôn trọng đối với người được trợ giúp. Vì vậy, bảo vệ và củng cố niềm tin xã hội phải trở thành yêu cầu xuyên suốt trong mọi hoạt động của Hội.

Thứ tư, năng lực kết nối và huy động nguồn lực xã hội
Nguồn lực dành cho hoạt động nhân đạo không chỉ đến từ ngân sách hay các chương trình hỗ trợ, mà còn hiện diện trong lòng nhân ái của nhân dân, trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp, năng lực của các tổ chức xã hội, sự đóng góp của tình nguyện viên và hợp tác quốc tế. Hội có lợi thế trong việc kết nối những nguồn lực đa dạng ấy với các nhu cầu thực tế của cộng đồng.
Tuy nhiên, năng lực huy động không chỉ được đánh giá bằng tổng giá trị vận động, mà còn bằng khả năng xác định đúng nhu cầu, lựa chọn phương thức hỗ trợ phù hợp, sử dụng nguồn lực đúng mục đích và tạo ra kết quả có ý nghĩa. Huy động được nguồn lực là quan trọng; tổ chức để nguồn lực đến đúng nơi, đúng lúc và phát huy hiệu quả còn quan trọng hơn.

Thứ năm, năng lực tổ chức hành động nhân đạo toàn diện, chuyên nghiệp
Hoạt động của Hội ngày càng đa dạng, từ cứu trợ khẩn cấp, chăm sóc sức khỏe, sơ cấp cứu, hiến máu tình nguyện đến phòng ngừa và ứng phó thảm họa, hỗ trợ sinh kế, bảo vệ người dễ bị tổn thương và phục hồi cộng đồng. Yêu cầu đặt ra là từng bước chuyển từ những hoạt động riêng lẻ sang các chương trình có mục tiêu rõ ràng, được thiết kế trên cơ sở đánh giá nhu cầu, có sự phối hợp, theo dõi và đánh giá kết quả.
Tính chuyên nghiệp không chỉ thể hiện ở quy trình tổ chức, mà còn ở năng lực chuyên môn, đạo đức nghề nghiệp, trách nhiệm giải trình, sự tôn trọng người được trợ giúp và khả năng đo lường tác động của hoạt động nhân đạo.
Thứ sáu, vị thế và quan hệ hợp tác quốc tế đặc thù
Là thành viên của Phong trào Chữ thập đỏ và Trăng lưỡi liềm đỏ quốc tế, Hội Chữ thập đỏ Việt Nam có điều kiện tiếp cận tri thức, kinh nghiệm, phương pháp và các nguồn lực hợp tác phục vụ hoạt động nhân đạo. Quan hệ quốc tế không chỉ có ý nghĩa trong việc tiếp nhận hỗ trợ, mà còn mở ra cơ hội chia sẻ kinh nghiệm, giới thiệu sáng kiến, phát huy đóng góp của Việt Nam và nâng cao năng lực ứng phó với những thách thức nhân đạo ngày càng phức tạp. Hợp tác quốc tế cần hướng đến những kết quả cụ thể, khả năng chuyển giao tri thức, phát triển mô hình hiệu quả và tạo ra giá trị lâu dài cho cộng đồng.
Sáu giá trị trên có mối quan hệ chặt chẽ, bổ sung cho nhau. Mạng lưới tạo khả năng tiếp cận; tình nguyện viên tạo sức mạnh hành động; niềm tin tạo nền tảng xã hội; năng lực kết nối tạo thêm nguồn lực; tính chuyên nghiệp nâng cao chất lượng hoạt động; hợp tác quốc tế mở rộng tri thức và cơ hội phát triển. Khi được phát huy đồng bộ, những giá trị ấy tạo nên năng lực nhân đạo có tổ chức, có chiều sâu và có khả năng lan tỏa.
Từ giá trị sẵn có đến năng lực hành động trong giai đoạn mới

Giá trị của một tổ chức không chỉ được đo bằng những gì tổ chức đó sở hữu, mà bằng khả năng chuyển hóa những lợi thế ấy thành kết quả thực tế cho xã hội. Đối với Hội Chữ thập đỏ Việt Nam, điều đó có nghĩa là chuyển mạng lưới thành năng lực hiện diện và trợ giúp tại cộng đồng; chuyển lực lượng tình nguyện viên thành đội ngũ được đào tạo, có kỹ năng và sẵn sàng hành động; chuyển niềm tin thành sự tham gia bền vững; chuyển nguồn lực thành những chương trình đáp ứng đúng nhu cầu; chuyển kinh nghiệm thành mô hình hiệu quả có thể nhân rộng; và chuyển quan hệ hợp tác thành những sáng kiến mang lại lợi ích thiết thực cho người dân.

Trải qua 80 năm xây dựng và phát triển, giá trị lớn của Hội Chữ thập đỏ Việt Nam không chỉ nằm ở truyền thống đáng tự hào, mà còn ở sức mạnh được tích lũy từ nhân dân, vì nhân dân và phục vụ nhân dân. Phát huy sáu giá trị đặc thù chính là phát huy sức mạnh riêng có của Hội, tiếp tục khẳng định vai trò nòng cốt, cầu nối, điều phối trong công tác nhân đạo; chuyển hóa lòng nhân ái thành những hành động thiết thực, có tổ chức, có trách nhiệm và tạo tác động lâu dài cho cộng đồng.
Trong giai đoạn mới, Hội cần chú trọng đổi mới phương thức hoạt động, nâng cao năng lực đội ngũ, phát triển lực lượng tình nguyện viên, tăng cường ứng dụng công nghệ, củng cố tính minh bạch và xây dựng cơ chế đánh giá kết quả dựa trên tác động thực tế. Mỗi chương trình cần trả lời được những câu hỏi cơ bản: Người dân đang cần gì? Nguồn lực nào phù hợp? Hoạt động được tổ chức như thế nào? Kết quả mang lại ra sao? Có thể duy trì và nhân rộng bằng cách nào?