Phạt như đùa
Vậy là sai phạm trong việc xây dựng cao ốc 8B Lê Trực (Hà Nội) đã được xử lý. Chủ đầu tư đã bị phạt tới... 100 triệu đồng vì đã thi công xây dựng công trình sai giấy phép, cùng với vịêc phải phá dỡ toàn bộ phần công trình vi phạm. Xem ra với quy định của pháp luật, đây là một hình thức phạt tiền nghiêm nhất, cao nhất. Vậy nhưng, thật như đùa rằng, 100 triệu đồng, giá trị chỉ bằng hơn 1m2 trong mấy chục căn hộ dự kiến bán kinh doanh, nếu như trót lọt kia.
Thực tế thì đúng là chính quyền quận Ba Đình đã xử phạt theo đúng quy định của pháp luật. Căn cứ Nghị định 121/2013/NĐ-CP ngày 10/10/2013 của Chính phủ, Chủ tịch UBND quận Ba Đình đã phạt mức cao nhất trong thẩm quyền của mình: 100 triệu đồng.
Cũng một thực tế, mỗi mét vuông của các căn hộ dự kiến bán trên những tầng cao xây thêm này đang được thị trường “hét” với giá khoảng 60-80 triệu đồng/ m2. Với năm tầng nhà của cái mặt sàn chỉ cần theo đúng giấy phép, nếu tính ra những con số thu lợi hàng trăm tỷ đồng. Và như vậy, từ việc xử lý vi phạm tại cái cao ốc khủng này, càng cho thấy rõ cái lỗ hổng, ranh giới để người ta lách, để người ta liều, chơi canh bạc lớn...với pháp luật, với chính quyền.
Nhiều năm qua, Hà Nội, TP Hồ Chí Minh và nhiều thành phố lớn khác, vấn đề xây dựng không phép, trái phép đã diễn ra tràn lan, phức tạp. Đây cũng là mảnh đất màu mỡ cho các cá nhân, đơn vị liều mình với pháp luật, cũng là mảnh đất màu mỡ cho các tham quan. Vì tránh sự tốn kém, ngại các thủ tục hành chính nhiêu khê, ngại sự nhũng nhiễu của các công bộc mà người ta liều vi phạm.
Việc xây dựng nhiều khi chẳng cần thiết kế, cứ trông chờ vào kinh nghiệm của mấy ông chủ thầu xây dựng. Và rằng, đất của nhà mình, mình cứ xây, phạt thì nộp tiền. Ngoài cái khoản phạt trên giấy tờ, đương nhiên “đầu tiên” phải có cái khoản bôi trơn cho các công bộc, các quan thi hành công vụ.
Nhà đổ móng, phạt, nộp tiền, xây. Lên tầng hai, phạt, nộp, tiếp tục xây. Lên tầng ba, phạt, lại nộp, lại xây. Cứ thế cho đến khi hoàn thành công trình. Đất thổ cư, có giấy tờ hợp pháp đã đành, nhiều khi đất nông nghiệp, đất lấn chiếm cũng thế, đương nhiên cái khoản phí bôi trơn phải dày, phải nhiều. Không ít chỗ, người ta truyền nhau cái thứ lệ, cứ xây nhà trên đất nông nghiệp phải chồng đủ cho các cán bộ địa phương một khoản tiền đã quy định ngầm không nhỏ.
Chuyện bôi trơn, bao sân trong xây dựng đã trở thành cái bệnh dịch khó chữa. Nhiều công trình khi bị phát hiện, nhiều cán bộ thanh minh rằng không biết, thiếu kiểm tra. Xin thưa, kiểu biện bạch đó chỉ để mà ghi trên giấy, còn với người dân sẽ chẳng ai tin. Bởi chỉ cần động cái móng nhà, chở mấy thứ vật liệu...ngay sau đó đã có người đến “hỏi thăm”.
Mấy năm qua, cùng với việc thực hiện cải cách thủ tục hành chính, việc xin giấy phép không còn phức tạp, nhiêu khê, việc xây dựng không phép có giảm. Tuy nhiên tình trạng xây trái phép vẫn diễn ra không ít. Người dân, doanh nghiệp đều vì cái lợi của mình. Cán bộ quản lý, giám sát trật tự xây dựng thì cũng vì cái lợi của mình mà làm ngơ. Không chỉ làm ngơ khi công trình đang xây dựng, thậm chí làm ngơ ngay khi đã có quyết định xử lý. Tham quan và người vi phạm đã cùng bắt tay kéo co với pháp luật. Chỗ nào, nơi nào pháp luật, lãnh đạo chính quyền không thực sự mạnh tay thì luôn gặp cái điệp khúc bất lực. Nhiều vụ xử lý nhà xây trái phép đã như một cuộc chiến giằng co.
Mặc dù đã có nhiều cố gắng, quyết tâm trong việc xử lý nhà không phép, sai phép, nhưng việc quản lý trật tự xây dựng ở Thủ đô cũng vẫn còn lắm gian nan. Chẳng kể công trình cao ốc 8B Lê Trực, mà trước đó đã có không ít các công trình lớn xây dựng không phép, trái phép khó xử lý.
Với việc thực hiện Nghị định 121/2013/NĐ-CP thay Nghị định 23/2009/NĐ-CP đã mở ra hướng xử lý cho hàng ngàn các công trình nhà không phép, sai phép tại TP Hà Nội, TP Hồ Chí Minh và ở nhiều nơi.
Theo đó, thay vì phải xử lý tháo dỡ trả lại hiện trạng ban đầu, hay phá bỏ phần sai phép, với các công trình không vi phạm chỉ giới xây dựng, không gây ảnh hưởng các công trình lân cận, không tranh chấp và xây dựng trên đất hợp pháp, ngoài việc xử phạt hành chính còn phải nộp lại số lợi bất hợp pháp có được bằng 40% giá trị phần xây dựng sai phép, không phép đối với công trình nhà ở riêng lẻ và 50% đối với công trình thuộc dự án đầu tư xây dựng.
Tuy nhiên, ngay cả khi có quy định này, không ít cá nhân, đơn vị vi phạm vẫn kéo co cùng Nhà nước. Và rồi cũng từ việc quy định phạt giá trị không lớn, quy định mở kiểu “phạt cho tồn tại”, mà nhiều cá nhân, đơn vị đã cố tình lách, liều, hy vọng việc bắt tay với tham nhũng để tiếp tục kéo co...với pháp luật, với Nhà nước.
Và rồi tình trạng không phép, sai phép vẫn diễn ra, để rồi có những kiểu sai phạm như ở cao ốc 8B Lê Trực, ngay giữa trung tâm Thủ đô
