'Phẫu thuật' bộ máy

Vấn đề cần làm lúc này là phải rà soát lại các quy định hiện hành, sửa đổi, bổ sung để ngăn chặn tình trạng bổ nhiệm thừa, bổ nhiệm ồ ạt cán bộ như thời gian vừa qua.

Ảnh minh họa.

Tại cuộc làm việc với tỉnh Hải Dương, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, thiếu niên và nhi đồng Nguyễn Văn Tuyết thắc mắc, vì sao “sếp nhiều hơn lính” tại một số sở như: Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (NN&PTNT) 15/11, Tài chính 31/29, Y tế 17/6, Tư pháp 22/3, Kế hoạch và Đầu tư 30/11, thậm chí tại Sở Lao động-Thương binh và Xã hội có 46 biên chế thì chỉ có 2 nhân viên, 44 biên chế còn lại toàn cấp phó phòng trở lên? Bí thư Tỉnh ủy Hải Dương Nguyễn Mạnh Hiển cho rằng, “thỉnh thoảng báo chí ưu ái lấy Hải Dương làm ví dụ về việc lãnh đạo nhiều hơn nhân viên. Nhưng tất cả chuyện này không có tỉnh nào tự nghĩ ra mà đều theo quy định”.

Quả thật việc lãnh đạo nhiều hơn nhân viên không chỉ xuất hiện ở Hải Dương. Mới đây báo chí đưa tinh Sở NN&PTNT Thái Nguyên có 23 vị trí lãnh đạo, nhiều hơn so với Đề án vị trí việc làm.

Nhiều phòng, ban chuyên môn của Thái Nguyên đều có số lượng lãnh đạo nhiều hơn chuyên viên hoặc vượt quá Đề án. Thanh Hóa cũng vậy, tại Sở NN&PTNT có tới 8 Phó giám đốc sở.

“Hội chứng” lãnh đạo nhiều hơn nhân viên không chỉ xuất hiện ở các tỉnh, thành, mà ngay tại các Bộ cũng có. Tại Bộ Giao thông-Vận tải, cơ quan Thanh tra Bộ có đến 20 lãnh đạo quản lý, trong khi chỉ có 18 chuyên viên và người lao động. Hay như Cục Quản lý xây dựng và chất lượng công trình giao thông số lãnh đạo nhiều hơn nhân viên 10 người (41/31). Thậm chí như Cục Quản lý xây dựng đường bộ thuộc Tổng cục Đường bộ Việt Nam, số lượng lãnh đạo quản lý gần gấp đôi nhân viên (28/15).

Lý giải vì sao lại tồn tại nghịch lý lãnh đạo ít nhân viên nhiều gây bức xúc trong dư luận, chuyên gia Đinh Duy Hòa, nguyên Vụ trưởng Vụ Cải cách hành chính, Bộ Nội vụ cho biết: Theo quy định hiện hành, TƯ quy định trong sở có bao nhiêu phòng cũng quy định luôn lãnh đạo phòng có trưởng và tối đa 2 phó trưởng phòng. Còn tại địa phương địa phương tỉnh sẽ quyết sở ấy có bao nhiêu biên chế.

Ví dụ sở A có 45 người, theo quy định của TƯ, sở A được tổ chức 5 phòng. Như vậy tổng lãnh đạo của sở A sẽ là Giám đốc sở + 3 Phó Giám đốc sở + 5 trưởng phòng + 10 phó trưởng phòng = 19 người (công chức lãnh đạo phòng tối đa là 3). Trong thực tế sẽ có phòng có 4 hoặc 5 biên chế, như vậy rõ ràng công chức lãnh đạo là nhiều hơn nhân viên, nhưng vẫn đúng quy định.

Tương tự, ở cấp TƯ, mỗi Bộ được tổ chức bao nhiêu vụ, cục, vụ nào được tổ chức bao nhiêu phòng được quy định trong nghị định của Chính phủ. Điều này các bộ cũng như tỉnh đều chấp hành nghiêm chỉnh.

Tuy nhiên quyết định vụ này, vụ kia bao nhiêu người là thuộc quyền của Bộ. Chẳng hạn, quyết định vụ B bao nhiêu người, bổ nhiệm vụ trưởng và phó vụ trưởng, trưởng và phó trưởng phòng trong vụ thuộc thẩm quyền của Bộ.

Chẳng hạn, theo quy định của Chính phủ, vụ có 3 phòng thì công chức lãnh đạo của vụ sẽ là: 1 vụ trưởng (VT), 3 phó VT, 3 trưởng phòng và 6 phó trưởng phòng = 13, trong khi biên chế chung cả vụ được duyệt là 18 hoặc 20 ).

Cuối cùng lại là lãnh đạo nhiều hơn nhân viên mà vẫn đúng quy định. Gút lại chuyện này theo ông Đình Duy Hòa “Không có bộ trưởng, chủ tịch tỉnh nào “dại” đến mức lập thêm vụ này, phòng kia trong bộ máy của mình, làm thế là bị “thổi còi” ngay. Nhưng bổ nhiệm thêm lãnh đạo cấp phó phòng mà vẫn trong khuôn khổ lại tạo động lực làm việc, được anh em ủng hộ thì tội gì không làm”.

Cốt lõi của vấn đề này theo ông Đinh Duy Hòa nằm ở chỗ, quyết định cơ cấu bộ máy hành chính hoàn toàn chủ quan, áp đặt, không phân tích tổ chức để kết hợp với xác định vị trí việc làm, cơ cấu công chức trong một tổ chức.

Điều này “giúp” nhiều đơn vị lách luật khiến dư luận tưởng các địa phương bổ nhiệm quá nhiều lãnh đạo là sai phạm nhưng hóa ra lại đúng luật. “Để thanh toán “hội chứng” bổ nhiệm thừa lãnh đạo cần bắt tay nghiêm túc làm lại những cái tưởng đơn giản như phòng là gì, vụ là gì, cục là gì, lúc nào thì tổ chức phòng, lúc nào thì tổ chức vụ, làm thế nào ra chính xác số lượng người trong một phòng, một vụ? Chỉ cần làm điều không quá phức tạp như vậy sẽ ra ngay số lượng hợp lý lãnh đạo trong một phòng, một vụ” - theo ông Đinh Duy Hòa.

Để chấm dứt tình trạng “loạn” trong bổ nhiệm lãnh đạo, đại biểu QH khóa XIII Bùi Thị An cho rằng, nhiều ĐBQH đã phát biểu rằng “đã đến lúc đánh giá một cách nghiêm túc việc ‘phẫu thuật’ lại hệ thống hành chính”, tránh tình trạng sai lè lè mà vẫn đúng luật.

Bà An đề nghị cần sửa đổi lại Luật Công chức - viên chức theo hướng quy định rõ quyền hạn, nhiệm vụ của từng chức danh, chức vụ vị trí được tuyển dụng, bổ nhiệm.

Quy định tiêu chuẩn mạch lạc rõ ràng từ nhân viên đến lãnh đạo. Trong đó có tiêu chuẩn chính trị tư tưởng, đạo đức, tiêu chuẩn bằng cấp và đặc biệt là thực lực. Và muốn biết thực lực phải qua thi tuyển, nhất định phải thi tuyển không để tồn tại xét tuyển đặc cách như hiện nay.

Về vấn đề này, Bộ trưởng Lê Vĩnh Tân cũng đã thừa nhận, trong thời gian qua, việc thẩm định hồ sơ để bổ nhiệm đề bạt đối với cán bộ còn nhiều “khoảng hở”.

Trong việc phân cấp xét tuyển thì qua rất nhiều cấp xét và đều làm đúng quy trình, tiêu chuẩn, nhưng khi bổ nhiệm cán bộ lại có sai phạm, không hoàn thành nhiệm vụ, thậm chí vi phạm pháp luật.

Do đó, quy trình trong thời gian qua cần nghiên cứu lại. Đối với việc đề bạt, bổ nhiệm cán bộ, sắp tới Bộ Nội vụ sẽ phối hợp với Ban Tổ chức Trung ương nghiên cứu, sửa đổi, bổ sung Quyết định 67, 68 về xây dựng quy trình đề bạt, bổ nhiệm theo hướng phân định rõ chức năng, nhiệm vụ của từng cấp chuyên viên, cấp vụ đến cấp lãnh đạo và cơ quan trình. Trên cơ sở đó, sai cấp nào thì cấp đó chịu trách nhiệm.

Tại cuộc họp báo chính phủ mới đây liên quan đến công tác bổ nhiệm cán bộ, Bộ trưởng, Chủ nhiệm VPCP Mai Tiến Dũng cho biết, hiện nay Thủ tướng đang chỉ đạo tiếp tục hoàn thiện thể chế về tuyển dụng, sử dụng, quản lý, bổ nhiệm cán bộ công chức, bảo đảm công khai, minh bạch, hạn chế tiêu cực, đồng thời tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra công vụ, xử lý nghiêm các vi phạm theo tinh thần “tìm người tài chứ không tìm người nhà”.